Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette mü'minlere cömert insânın hâlini zeytin ağacının özelliklerine teşbîh ederek îzâh etmektedir. Cömert insân zeytin ağacı gibidir; onun yeşilliği hiç bitmez, meyvesi her dâim verimlidir, gölgesi sürekli soğuktur, ve gövdesi sâbit ve dimdiktir. Cenâbı Hak celle celâlühü Nûr sûresinde zeytin ağacını mübârek bir ağaç olarak zikretmiş, ve âyeti kerîmede «O ağaç ne doğuda ne batıdadır; yağı kendiliğinden ışık verecek gibi olur» (Nûr 24/35) buyurmuştur. Bu mübârek ağaç tasavvuf edebiyâtında cömertliğin, bereketin, ve sürekliliğin sembolü olmuştur. Cömert insân da aynı şekilde bereketlidir, sürekli verir, ve yeşilliği hiç sonlanmaz. Resûli Ekrem sallallâhu aleyhi ve sellem efendimiz hadîsi şerîfte zeytinin yenmesini ve onunla yağlanılmasını tavsiye etmiş; «Zeytinyağı yenmesi ve onunla yağlanması güzeldir; o mübârek bir ağaçtır» (Tirmizî) buyurmuştur. Bu sohbet hem cömert insânın özelliklerini, hem de zeytin ağacının ondaki misâlini Halvetiyye terbiyesi içinde tafsîl etmektedir.

Zeytinin Kur'ânı Kerîm'deki Yeri

Cenâbı Hak Kur'ânı Kerîm'de zeytin ağacını yedi yerde zikretmiştir. En meşhûr zikri Tîn sûresinin başında geçer: «İncire ve zeytine and olsun» (Tîn 95/1). Cenâbı Hak iki kıymetli meyveye yemîn etmiştir; bu o iki meyvenin önemini gösterir. Bir başka zikri ise Nûr sûresinin meşhûr 35. âyetinde, ışık âyetinde geçer: «O ağaç ne doğuda ne batıdadır; yağı kendiliğinden ışık verecek gibi olur, ona ateş değmese de.» Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Cenâbı Hak zeytin ağacını 'ne doğuda ne batıda' diye târîf etmektedir. Bu da onun bir Cennet ağacı olduğunu, ve yeryüzünün belirli bir bölgesine bağlı olmadığını ima eder» demektedir. Zeytin Kur'ânı Kerîm'de yeri olan, mübârek bir ağaçtır.

Cömertliğin Zeytin Ağacı Misâli

Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette zeytin ağacının özelliklerini cömert insânın özellikleri ile birleştirir: birincisi sürekli yeşilliği; cömert insân da hayâtının her ânında verici, hayır işleyici, ve hâlinden hâle değişmeyen bir kişidir. İkincisi sürekli meyvesi; cömert insân da sürekli hayır üretir, çevresine sürekli iyilik dağıtır. Üçüncüsü gölgesi; cömert insânın yanına gelen herkes onun himâyesi altında olur, sıkıntısı azalır. Dördüncüsü ağacın kökünün derinliği; cömert insânın da kökü îmânda derindir, kolay sallanmaz. Beşincisi yağının nûru; cömert insânın gönlü de Hak nûrundadır, çevresini aydınlatır. Mustafa Özbağ Efendi, «Sen Cenâbı Hakk'ın zeytin ağacında verdiği bu özellikleri kendi hayâtında tezâhür ettir; o zaman zeytin ağacı gibi mübârek bir kul olursun» demektedir.

Cömert İnsânın Yeşilliği Bitmez

Zeytin ağacı bin yıl boyunca yaşayabilen bir ağaçtır; ve bu süre boyunca her dâim yeşil kalır, kuru yapraklar dökmez. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Cömert insân da aynıdır; o ne kadar yaşlanırsa yaşlansın, ruh dünyâsı yeşildir, gönlü canlıdır, ve verme meyli hiç sonlanmaz. Çünkü Cenâbı Hak cömert kalbe sürekli yeni rızıklar gönderir; o da bu rızıkları paylaşmaktan tat alır» demektedir. Bu yüzden cömert insân yaşlandıkça hâli güzelleşir, yüzü nûrlanır, ve sözleri hikmetli olur. Cömertlik insânı ihtiyârsızlaştırmaz; aksine ona genç bir ruh kazandırır. Pinti insân ise mâlı çoğalsa bile yaşlanır, kederlenir, ve karamsarlaşır. Çünkü onun gönlü mâla bağlıdır; mâl gittiğinde gönlü de gider. Cömert insân ise gönlünü Cenâbı Hakk'a bağlamıştır; mâl gelse de gitse de o sâbittir.

Cenâbı Hakk'ın El-Kerîm İsmi

Cenâbı Hakk'ın güzel isimlerinden biri el-Kerîm'dir; yâni cömert, ihsân sâhibi, lutufkeremi sürekli olan. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Cenâbı Hak en cömert olandır; bütün cömertlik O'na izâfedir. O kuluna sürekli verir, ve verdiklerini başına kakmaz. Cömert insân da bu isme tâbi olarak verir; başkasından bir şey beklemeden verir, verdiklerini hatırlatmaz, ve verdikleri için minnet etmez» demektedir. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Bir mâl harcadığınızda, başa kakmayın ve gönül kırmayın; tatlı söz ve bağışlama, peşinden eziyet gelen bir sadakadan daha hayırlıdır» (Bakara 2/263-264) buyurmuştur. Cömert insân Cenâbı Hakk'ın el-Kerîm isminin tecellîgâhıdır; ve bu sebeple verirken nezâket ve incelik gösterir.

Zeytinyağının Şifâsı

Zeytin ağacının meyvesi olan zeytin ve onun yağı, hem dînî hem de tıbbî açıdan çok kıymetlidir. Resûli Ekrem sallallâhu aleyhi ve sellem efendimiz hadîsi şerîfte zeytinyağını övmüş, ve «Onu yiyin ve onunla yağlanın; çünkü o mübârek bir ağaçtandır» (Tirmizî) buyurmuştur. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Zeytinin ve zeytinyağının şifâ olduğu modern tıb tarafından da isbât edilmiştir; lâkin Resûlullâh efendimiz bunu on dört asır önce beyân etmiştir. Bu sünnet bütün ümmetin sıhhati için bir mîrâstır» demektedir. Sahâbei kirâm zeytinyağını sürekli sofralarında bulundururlardı; onunla saçlarını ve sakallarını yağlardı; vücûdlarını da onunla mesh ederlerdi. Bu sünnet hakkıyla muhâfaza edildiğinde, hem dînî hem de sıhhî bir bereket getirir. Mü'minler bu sünneti diri tutmalıdır.

Halvetiyye Yolunun Cömertlik Mîrâsı

Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolunun büyükleri zeytin ağacı gibi cömert olmuşlardır. Pîr Şâbânı Velî hazretlerinin Kastamonu'daki tekkesi, geçmişten bugüne kapısını fakîrlere ve dervîşlere açmıştır. Mustafa Özbağ Efendi Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde kurduğu tekkelerde aynı geleneği sürdürmüş, ve halkın saâdeti için emek sarfetmiştir. Mustafa Özbağ Efendi Şerhi Virdi Settâr'ında, «Bu yolda dervîş zeytin ağacı gibi olmalı; sürekli verir, sürekli yeşil kalır, ve sürekli ümmete fayda sağlar. Bu hâl onun gerçek bir Halvetiyye dervîşi olduğunun nişânıdır» demektedir. Mustafâ Özbağ efendi de sohbetlerinde, «Sen bu yolda zeytin ağacı gibi olmaya çalış; sürekli yeşil kal, sürekli meyve ver, ve gölgenle çevreyi serinleştir. O zaman gerçek bir Halvetiyye dervîşi olursun» diye nasîhat eder. Bu mîrâsa sâhip çıkmak ve gelecek nesillere selâmette teslîm etmek dervîşin vazîfesidir.

• Kur'ânı Kerîm: Nûr 24/35; Tîn 95/1; En'âm 6/99; Mü'minûn 23/20.
• Süneni Tirmizî, Kitâbü'l-Et'ime, zeytinyağı bahsi.
• Süneni İbn Mâce, Kitâbü'l-Et'ime.
• İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn, Cilt 3, Cömertlik bahsi.
• İmâm Gazzâlî, el-Maksadü'l-Esnâ, el-Kerîm ismi şerhi.
• Mustafa Özbağ Efendi, Şerhi Virdi Settâr, cömertlik bahsi.
• Mevlânâ Celâleddîni Rûmî, Mesnevî-i Ma'nevî, zeytin remzleri.
• İbn Kayyim el-Cevziyye, et-Tıbbu'n-Nebevî, zeytin bahsi.
• İmâm Beyhakî, Şu'abü'l-Îmân, cömertlik bahsi.
• İmâm Süyûtî, et-Tıbbu'n-Nebevî.
• İmâm Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb, Nûr sûresi tefsîri.
• İmâm Kurtubî, el-Câmi'u li-Ahkâmi'l-Kur'ân, Nûr sûresi.
• Sülemî, Tabakâtü's-Sûfiyye, sûfîlerin cömertliği.
• Kuşeyrî, er-Risâletü'l-Kuşeyriyye, sûfî ahlâkı.
• Hucvirî, Keşfü'l-Mahcûb, cömertlik makâmı.
• Şâbânı Velî Hazretleri, Hâlvetiyye Virdi Şerîfi.
• Aziz Mahmûd Hüdâyî, Câmi'u'l-Fadâ'il.
• Hüseyin Vassâf, Sefînei Evliyâ, Halvetiyye silsilesi.
• Yûnus Emre Dîvânı, cömertlik şi'irleri.
• Mustafa Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Cömertlik ve İnfâk Sohbetleri.

Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet zeytinin Kur'ânı Kerîm'deki yerini, cömertliğin zeytin ağacı misâlini, sürekli yeşilliğin sırrını, el-Kerîm ismini, zeytinyağının şifâsını, ve Halvetiyye cömertlik mîrâsını tafsîl etmektedir.

Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Cömertlik ve İnfâk Sohbetleri