Mevlânâ Celâleddîni Rûmî kuddise sirruhu hazretleri Mesnevî-i Ma'nevî'sinde tasavvufun en yüksek hâlini şu beyitle özetlemiştir: «Maddî ve mânevî her şeyini dağıt; kuru tohum senin yüreğinde yeşersin.» Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette mü'minlere bu büyük öğretiyi îzâh etmektedir. Bir mü'min mâlını, makâmını, ilmini, vaktini, ve hattâ kendi nefsî hesâplarını Cenâbı Hakk'a teslîm ettiğinde, ve bunları başkaları için sarfettiğinde, kendi kalbi yepyeni bir tohum gibi açar. Bu tohum daha önce kuru ve verimsiz iken, dağıtmanın bereketi ile yeşerir, dallanır, ve meyve verir. Çünkü Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Kim Allâh'a karşı takvâ üzerine bulunursa, Allâh ona bir çıkış yolu yaratır; ve onu hesâba katmadığı yerden rızıklandırır» (Talâk 65/2-3) buyurmuştur. Veren kul, alıcıdan da ötede, Cenâbı Hakk'ın ihsân deryâsından sürekli yeni rızıklar alır. Bu sohbet hem dağıtmanın hikmetini, hem de Halvetiyye yolunun fenâ-bekâ yolculuğunu îzâh etmektedir.

Maddî ve Mânevî Dağıtmak

Bir mü'minin sâhip olduğu varlık iki çeşittir: maddî varlık (mâl, mülk, eşyâ, para) ve mânevî varlık (ilim, sıhhat, vakit, makâm, hâl). Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Sen sadece maddî varlığını değil, mânevî varlığını da dağıtmalısın. İlmini öğret, vakit ayır, makâmını başkasına yardımcı olmak için kullan, hâlini başkalarıyla paylaş» demektedir. Çünkü mânevî varlık da Cenâbı Hakk'ın bir emânetidir; ve onun da hakkı, başkalarına ulaştırılmasıdır. Bir âlim ilmini saklayıp da sadece kendi için kullanırsa, o ilim onun için bir nimet değil, bir hesâb yükü olur. Bir hâl sâhibi hâlini saklayıp da sadece kendi için yaşarsa, o hâl onda durmaz; geçer gider. Lâkin bir kişi maddî ve mânevî varlığını paylaşırsa, hem kendisi bereketlenir, hem de etrâfındakiler bereket bulur.

Kuru Tohumun Yeşermesi

Mevlânâ'nın «kuru tohum yüreğinde yeşersin» ifâdesi son derece derin bir tasavvuf hakîkatini ifâde eder. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «İnsân kalbi bir tohum gibidir; eğer mâl ve mâsivâ ile sıkıştırılmış ise, kuru ve verimsiz kalır. Lâkin kişi mâlı ve mâsivâyı kendisinden çıkarıp dağıttığında, kalbi yumuşar; ve o zaman Cenâbı Hakk'ın muhabbet tohumu kalbine ekildiğinde, yeşermeye başlar» demektedir. Bu öğreti tasavvufun temel öğretilerindendir: kalbin Cenâbı Hakk'a açılması için önce mâsivâdan boşaltılması lâzımdır. Mâl bağlılığı, makâm hırsı, ilim gururu, ve nefsî hesâplar kalbi sıkıştıran ağırlıklardır; bunlar atıldığında kalp Cenâbı Hakk'ın tecellîlerine açılır. Yeşeren kalpten artık çiçekler açar, meyveler verir; ve her gören insân ondan istifâde eder.

Fenâ ve Bekâ Yolculuğu

Tasavvuf yolundaki en yüksek hâl, fenâ fillâh ve bekâ billâh hâlidir. Fenâ, kişinin kendi varlığının Cenâbı Hakk'ın varlığında yok olması; bekâ, fenâdan sonra Cenâbı Hakk'ın varlığında devâm etmek demektir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Sen kendinden fânî oldukça, Cenâbı Hakk'ta bekâya kavuşursun. Mâlını dağıttıkça mâlda zenginleşirsin; nefsini terk ettikçe gerçek varlığa kavuşursun» demektedir. Mevlânâ'nın «Maddî ve mânevî her şeyini dağıt» sözü aslında bu fenâ hâlinin târîfidir. Bütün varlığını Cenâbı Hakk'a teslîm etmiş, dağıtmış, ve fenâya kavuşmuş kul, artık «ben» demediği için, Cenâbı Hak ona «Bekâ» bahşeder. Bu hâl peygamberlerin ve velîlerin yaşadığı en yüksek hâldir.

Veren Kulun Bereketi

Cenâbı Hak veren kuluna sürekli bereket verir. Resûli Ekrem efendimiz hadîsi şerîfte, «Sadaka mâl eksiltmez; aksine Cenâbı Hak onu çoğaltır» (Müslim) buyurmuştur. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Sen sıradan biri olabilirsin; lâkin cömert bir hâl sergilersen, Cenâbı Hak sana hesâba katmadığın yerden rızıklar gönderir. Çünkü O, kullarının hâlini gözleyendir, ve veren kuluna mukâbele eder» demektedir. Bu kâideyi tarîh boyunca pek çok velînin ve hayır sâhibinin hayâtında görmek mümkündür. Bunlar mâlının çoğunu hayır işlere harcadıkları hâlde, hiçbir zaman aç kalmamış; aksine sürekli yeni rızıklar gelmiştir. Cenâbı Hak veren kulun mâlını sadece çoğaltmaz; aynı zamanda onun ömrünü uzatır, sıhhatini muhâfaza eder, ve evlâdını sâlih kılar. Bütün bu nimetler dağıtmanın bereketinin tezâhürleridir.

Halvetiyye Tarîkından Misâller

Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye tarîkının büyükleri hayâtlarını dağıtmak üzerine kurmuşlardır. Pîr Şâbânı Velî hazretleri Kastamonu'da yaşadığı dönemde halkın saâdetinden başka bir gâye gütmemiş; mâlını, vaktini, ve emeğini ümmet için sarfetmiştir. Mustafa Özbağ Efendi Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde tekkeler kurmuş; bu tekkelerde fakîrlerin sofrası her dâim açık tutulmuştur. Mustafa Özbağ Efendi Şerhi Virdi Settâr'ında, «Bu yolda dervîş kendinden vazgeçmedikçe Cenâbı Hakk'a varamaz. Mâlını, makâmını, hattâ kendi varlığını Hakk'a teslîm etmedikçe, gerçek mânâda dervîş olamaz» demektedir. Bu öğreti Halvetiyye yolunun temel direklerinden biridir.

Halvetiyye Yolunun Dağıtmak Mîrâsı

Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolu, dervîşine dağıtmayı bir hayât tarzı olarak öğretir. Mustafâ Özbağ efendi sohbetlerinde, «Sen bu yolda yürürken sürekli dağıtmaya çalış. Mâl konusunda, ilim konusunda, vakit konusunda, makâm konusunda… Hangi sâhada Cenâbı Hak sana bir nimet vermiş ise, sen onu paylaşmaya gayret et» demektedir. Bu öğreti hem dervîşin nefsini terbiye eder, hem de etrâfındakileri bereketlendirir. Bir Halvetiyye dervîşi sadece kendi hesâbını yapan biri değildir; o etrâfındakilerin de hesâbını gözeten, onların saâdetini de düşünen bir mü'mindir. Bu hâl ona gerçek bir bekâ kazandırır; çünkü dağıttıklarını âhirette amel defterinde bekâ olarak bulur. Mevlânâ'nın işâret ettiği «kalbinde yeşeren kuru tohum» aslında bu bekânın bir tezâhürüdür; veren kalp, sürekli verici olmaktan asla yorulmaz, ve onun yeşilliği hiç bitmez.

• Kur'ânı Kerîm: Talâk 65/2-3; Bakara 2/261; Hadîd 57/7; Âli İmrân 3/92.
• Mevlânâ Celâleddîni Rûmî, Mesnevî-i Ma'nevî, fenâ ve dağıtma beyitleri.
• Sahîhi Buhârî, Kitâbü'z-Zekât.
• Sahîhi Müslim, Kitâbü'z-Zekât.
• İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn, Cilt 3, Cömertlik bahsi.
• İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn, Cilt 4, Fenâ bahsi.
• Mustafa Özbağ Efendi, Şerhi Virdi Settâr, fenâ ve infâk bahsi.
• İbn Kayyim el-Cevziyye, Medâricü's-Sâlikîn, fenâ makâmı.
• İmâm Beyhakî, Şu'abü'l-Îmân, infâk fadâilî.
• İbnü'l-Arabî, el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye, fenâ-bekâ bahsi.
• İbnü'l-Arabî, Fusûsu'l-Hikem, hikmet ve fenâ.
• Sülemî, Tabakâtü's-Sûfiyye, fenâ bahsi.
• Kuşeyrî, er-Risâletü'l-Kuşeyriyye, fenâ ve bekâ.
• Hucvirî, Keşfü'l-Mahcûb, fenâ makâmı.
• Şâbânı Velî Hazretleri, Hâlvetiyye Virdi Şerîfi.
• Aziz Mahmûd Hüdâyî, Câmi'u'l-Fadâ'il.
• Hüseyin Vassâf, Sefînei Evliyâ, Halvetiyye silsilesi.
• Niyâzî-i Mısrî, Dîvânı İlâhiyât, fenâ şi'irleri.
• Ahmed Avni Konuk, Mesnevî-i Şerîf Şerhi, dağıtma remzleri.
• Mustafa Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Cömertlik ve İnfâk Sohbetleri.

Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet maddî-mânevî dağıtma hikmetini, kuru tohumun yeşermesini, fenâ-bekâ yolculuğunu, veren kulun bereketini, ve Halvetiyye dağıtma mîrâsını tafsîl etmektedir.

Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Cömertlik ve İnfâk Sohbetleri