Resûli Ekrem efendimiz hadîsi şerîfte «Ey gençler topluluğu! Sizden evlenmeye gücü yetenler evlensin; çünki bu, gözü harâmdan korur, ve nefsi muhâfaza eder. Gücü yetmeyenler oruç tutsun; çünki oruç bir kalkandır» (Buhârî, Müslim) buyurmuştur. Bu hadîsi şerîf evlilik için gücün ölçüsünü ve evliliğe hazırlığın önemini açıkça gösterir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette günümüzde insânların evliliğe muktedir olup olmadıklarına bakmadan evlendiklerini, bu mes'ûliyetsizliğin sonuçlarını, ve evliliğe hazırlık şartlarını îzâh etmektedir. Evlilik sadece bir törenden ibâret değildir; bir hayâta atılma, bir mes'ûliyet üstlenme, ve bir aile kurma akıttır. Bu mes'ûliyete hazır olmadan evlenmek, hem kendine hem eşine hem de gelecek çocuklara büyük zarar verir.

Evliliğe Muktedir Olma

Muktedir, lugatte «güç yetiren, kâdir olan» demektir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Evliliğe muktedir olma, sadece maddî güç değildir; manevî, ahlâkî, ve psikolojik güçtür de. Bir kişi maddî olarak ailesini geçindirebilir; lâkin manevî olarak hazır değilse, ahlâkî olarak olgun değilse, psikolojik olarak güçlü değilse, evliliğe muktedir sayılamaz» demektedir. Resûli Ekrem efendimizin hadîsi şerîfteki «güç» tabîri umûmî bir tabîrdir; sadece maddî gücü değil, bütün gücü kapsar. Maddî güç: kişi ailesini geçindirebilecek bir gelire sâhip olmalıdır. Manevî güç: kişi dînini yaşamaya, eşine ve çocuklarına dînî terbiye vermeye hazır olmalıdır. Ahlâkî güç: kişi sabırlı, fedâkâr, ve şefkatli olmalıdır. Psikolojik güç: kişi zorluklara dayanabilecek, problem çözücü, ve sorumluluk üstlenebilecek olmalıdır. Bu dört güç bir araya geldiğinde, kişi evliliğe muktedir sayılır.

Maddî Hazırlık

Evliliğin maddî bir boyutu vardır. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Bir mü'min evlenmeden önce maddî olarak ailesini geçindirebilecek bir gelire sâhip olmalıdır. Çünki evlilik bir mes'ûliyet getirir; eşin nafakası, çocukların ihtiyâçları, ev kirâsı, geçim mes'eleleri. Bu mes'ûliyetlere muktedir olmadan evlenen kişi, hem kendisini hem eşini hem çocuklarını sıkıntıya sokar» demektedir. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Erkekler, kadınların yöneticisidir; çünki Allâh onlardan birini diğerine üstün kılmıştır, ve mâllarından harcamaktadırlar» (Nisâ 4/34) buyurmuştur. Bu âyeti kerîme erkeğin ailesini geçindirme vazîfesini açıkça gösterir. Erkek ailesinin nafakasını temîn etmekle yükümlüdür; ve bu vazîfeyi yerine getiremeyen erkek, evliliğe muktedir sayılamaz. Lâkin maddî hazırlık aşırı bir noktaya götürülmemelidir; gencin tamamen mâlî istikrara kavuşmasını beklemek de doğru değildir. Yeterli bir gelire sâhip olduğunda evlenebilir; tam ekonomik istikrarı beklemek bâzen yıllar boyu evliliği geciktirir.

Manevî Hazırlık

Evliliğin manevî bir boyutu da vardır. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Bir mü'min evlenmeden önce manevî olarak hazır olmalıdır; dînini yaşamayı, eşine sünneti öğretmeyi, ve çocuklarına dînî terbiye vermeyi hedeflemelidir. Eğer kişi kendi dîni hassâsiyetini bile yaşamıyorsa, eşine ve çocuklarına nasıl dînî terbiye verecek?» demektedir. Manevî hazırlık şu noktaları içerir: namâzı düzenli kılmak, orucu zamanında tutmak, zekâtı vermek, helâl haram konusunda hassâs olmak, ve sünneti yaşatmak. Bu hassâsiyetler bir kişide olmadığında, evlendiği takdîrde eşi de bu hassâsiyetleri kazanmaz; ve aile bütünlüğü manevî olarak zedelenir. Bu sebeple gençlerin evlilik öncesinde manevî bir hazırlık dönemi geçirmeleri gerekir; bu dönemde dînî bilgilerini geliştirir, ibâdetlerini düzenler, ve evliliğe manevî olarak hazır hâle gelirler.

Ahlâkî Hazırlık

Evlilik ahlâkî bir hazırlık ister. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Evlilik bir ahlâk imtihânıdır; eşine karşı sabırlı, fedâkâr, ve şefkatli olmak gerekir. Eğer kişi sabırlı değilse, ufak bir tartışmada nikâhı bozar. Eğer fedâkâr değilse, eşinin ihtiyâcına önem vermez. Eğer şefkatli değilse, eşinin gönlünü incitir. Bu ahlâkî vasıfları kazanmadan evlenen kişi, evliliğini başaramaz» demektedir. Resûli Ekrem efendimiz hadîsi şerîfte «Sizin en hayırlınız, eşine karşı en hayırlı olanınızdır; ve ben de eşime karşı en hayırlı olanınızım» (Tirmizî, Menâkıb) buyurmuştur. Bu hadîsi şerîf eşine karşı iyi davranmanın mü'minin değerinin ölçüsü olduğunu gösterir. Bu ölçüye uymak için kişinin ahlâkî olarak hazır olması gerekir. Ahlâkî hazırlık yaşla gelir, tecrübe ile gelir, ve manevî terbiye ile gelir; lâkin bunlar zaman alır. Bu sebeple genç kişiler kendi ahlâkını terbiye etmeden hızlı bir şekilde evlenmemelidir.

Psikolojik Olgunluk

Evlilik psikolojik olgunluk gerektirir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Evlilik bir hayâtın iki kişiye dönüşmesidir; ve bu dönüşüm psikolojik olarak kolay değildir. Kişi kendi alışkanlıklarını, kendi tercîhlerini, kendi günlük rutinini değiştirmek zorunda kalır; ve bu değişim psikolojik bir olgunluk gerektirir. Olgunluğa erişmemiş kişi bu değişimi kabûl edemez; ve evliliği bir esâret gibi hisseder» demektedir. Psikolojik olgunluk yaşla bir miktâr gelir; lâkin sadece yaşla değil, hayât tecrübesiyle, ve manevî terbiye ile gelir. Bir kişinin yirmi yaşında psikolojik olarak olgun olduğunu söyleyemeyiz; çünki bu yaşta hayât tecrübesi azdır. Lâkin bir kişi yirmi yaşında manevî terbiye almışsa, ve hayâtın zorlukları ile yüzleşmişse, evliliğe psikolojik olarak hazır olabilir. Bu sebeple gençlere evlilik öncesinde belli bir hayât tecrübesi yaşamaları, ve manevî terbiye almaları tavsiye edilir.

Halvetiyye Yolunun Evlilik Hazırlığı

Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolu evlilik hazırlığına büyük önem verir. Mustafa Özbağ Efendi Şerhi Virdi Settâr'ında, «Bu yolda dervîş evlenmeden önce manevî bir terbiye geçirmiş olmalıdır; esmâ tertîbinde ilerlemiş, sülûkünün önemli bir kısmını tamamlamış, ve manevî olgunluğa erişmiş olmalıdır. Bu olgunluk olmadan evlenen dervîş, manevî yolda da, evlilikte de zorluklar yaşar» demektedir. Halvetiyye dervîşleri evlilik öncesinde mürşidlerine danışırlar; mürşid dervîşin manevî hâlini değerlendirir, ve evliliğe hazır olup olmadığını söyler. Bu danışma süreci dervîşin doğru bir karar vermesini sağlar; çünki kendi başına karar vermek zorunda kaldığında, bâzen heves ve duyguların etkisinde kalabilir. Mustafâ Özbağ efendi de sohbetlerinde, «Sen evleneceğin zaman, sadece kendi heveslerine değil, manevî hâline de bak. Eğer manevî olarak hazır değilsen, biraz bekle; çünki acele edip yanlış bir karar vermek, ömrü uzatmaz. Lâkin doğru bir hazırlıktan sonra evlenmek, ömrün hayrını çoğaltır» diye nasîhat eder.

• Kur'ânı Kerîm: Nisâ 4/3, 25, 34; Nûr 24/32-33; Bakara 2/233; Talâk 65/6-7; Rûm 30/21.
• Sahîhi Buhârî, Kitâbü'n-Nikâh, «ey gençler» hadîsi.
• Sahîhi Müslim, Kitâbü'n-Nikâh.
• Süneni Tirmizî, Kitâbü'l-Menâkıb.
• İmâm Serahsî, el-Mebsût.
• İmâm Kâsânî, Bedâ'i'u's-Sanâ'i'.
• İbn Âbidîn, Reddü'l-Muhtâr.
• İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn, Kitâbü Âdâbi'n-Nikâh.
• İmâm Gazzâlî, Mîzânü'l-Amel.
• İmâm Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb.
• İmâm Kurtubî, el-Câmi'u li-Ahkâmi'l-Kur'ân.
• İbn Kesîr, Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm.
• İbn Kayyim el-Cevziyye, Zâdü'l-Me'âd.
• Mustafa Özbağ Efendi, Şerhi Virdi Settâr.
• Pîr Şâbânı Velî, Sohbet Mecmûası.
• Aziz Mahmûd Hüdâyî, Câmi'u'l-Fadâ'il.
• İmâm Şa'rânî, el-Yevâkîtü ve'l-Cevâhir.
• Hüseyin Vassâf, Sefînei Evliyâ.
• Niyâzî-i Mısrî, Dîvânı İlâhiyât.
• Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Aile ve Evlilik Sohbetleri.

Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet evliliğe muktedir olmayı, maddî hazırlığı, manevî hazırlığı, ahlâkî hazırlığı, psikolojik olgunluğu, ve Halvetiyye yolunun evlilik hazırlığı görüşünü tafsîl etmektedir.

Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Aile ve Evlilik Sohbetleri