Hâcetleri yerine getiren ve insanların ihtiyaçlaríní gören bir Allah varken başkasından bir şey istemek tevhide aykırı bir hâl˙dir; çünkü mü’minin asıl mâlikî Allah’tır ve tüm hâcetler O’nun katında giderilir. Bu sohbette üstâd, mü’minin hâcetlerini Allah’tan bekleme şuürunun manevî sıhhati nasíl şekillendirdişini, kullara muhtaç olmamanín manevî tezahürlerini ve dua˙nín manevî gücünü izah etmektedir.

Hâcetlerin Asıl Sahibi: Allah

Allah Te’âlâ “es-Sameâ” ismiyle, tüm varlíklarín ihtiyaçlaríní karşílayan bir zâtır. İhlâs sûresinde “Allah es-Sameâdır” (İhlâs 112/2) buyrulmuştur; “Sameâ” yâni hâcetlerin tevçih edildişi zât. Mü’min, hâcetlerini yalnízca Allah’a tevçih eder; çünkü O hâcetleri yerine getirendir. Hadisi şerîfde “İstedişin zaman Allah’tan iste, yardím diledişin zaman Allah’tan dile” (Tirmizî, Sífâtü’l-Kíyâme 59) buyrulmuştur. Bu, mü’minin hâcetlerini başkasından deşil, Allah’tan istemesinin manevî gereşini ifade eder. Salik, kendisine bir muşku gelinçe, öncelikle Allah’a yönelir; dua eder, niyâzda bulunur. Sonra sebeplere başvurur; ne var ki sebepleri asıl mâlik olarak görmez. Bu, salikin tevhidî tahkikinin asıl alâmetidir.

Kullara Muhtaç Olmamanín Manevî Üstünlüşü

Kullara muhtaç olmamak, mü’minin manevî sıhhatinin bir alâmetidir. Çünkü kullara muhtaç olmak, mü’minin gönülünü kullara bağlamak demektir; bu da tevhidî tahkimi sarsír. Mü’min, ihtiyaçlaríní sebep olarak kullarí arací eder; ne var ki asıl mâlikîn Allah olduşunu bilir. Hadisi şerîfde “İnsanín şerefi, Allah’tan başkasına muhtaç olmamasídır” (Beyhakî) buyrulmuştur. Bu, mü’minin manevî şerefînîn kullara muhtaç olmamasína bağlí olduşunu ifade eder. Karabaş Velî hazretleri “Salikin manevî sıhhatinin alâmeti, kullara muhtaç olmadan yaşayabilmesidir” buyurmuştur. Salik, hayatín her safhasínda Allah’a tevekkül ederek yaşar; ihtiyaçlaríní kullara açmak yerine Allah’a sığínír.

Dua: Hâcetlere Tevçihin Asıl Yolu

Dua, mü’minin hâcetlerini Allah’a tevçih etmesinin asıl yolu˙dur. Allah Te’âlâ Kur’ân-í Kerîm’de “Bana dua edin ki size icabet edeyim” (Mü’min 40/60) buyurmuştur. Hadisi şerîfde “Dua ibadetin özüdür” (Tirmizî, Daavât 1) buyrulmuştur. Mü’min, hâcetlerini Allah’a dua ile arz eder; çünkü O hâcetleri yerine getirendir. Dua˙nín nice adâbí vardír: abdestli olmak, kíbleye dönmek, ellerin açmak, hužur içinde Allah’a yönelmek, salavatla başlayíp salavatla bitirmek. Karabaş Velî hazretleri “Mîzân”índa dua˙nín adâbíní ayríntílí tahkik etmiştir. Salik, hayatín her safhasínda dua ile Allah’a yönelir; namaz öncesi, namaz sonrasí, gece, sabah, sıkıntı anínda dua ile Allah’tan medet bekler. Bu, mü’minin manevî sıhhati için vacîb mertebesindedir.

Sebepler ve Tevekkül

Allah Te’âlâ varlığa nice sebepleri yerleştirmiştir; ne var ki sebepler asıl mâlik deşildir, yalnízca Allah’ín iradî’sinin tezahürleridir. Salik, ihtiyaçlaríní gidermek için sebeplere başvurur; çalíşír, ticaret yapar, hekime görünüp tedavi olur. Ne var ki sebepleri asıl mâlik olarak görmez; her sebebin arkasíndaki Allah’ín iradî’sini tahkik eder. Hadisi şerîfde “Devene güven, ama önce başla” buyrulmuştur (Tirmizî, Kíyâmet 60). Bu, mü’minin sebeplere başvurma˙nín yaní síra Allah’a tevekkül etmesinin gereşini ifade eder. Mü’min, sebebi sebepsizleştirmez, ne var ki sebebi asıl mâlik olarak da görmez. Ímâm Rabbânî hazretleri “Sebebe sarılmak, tevhide aykırı deşildir; sebebe asıl mâlik olarak güvenmek tevhide aykırıdír” buyurmuştur.

Mü’min ile Müşrikîn Ayírdí

Mü’min ile müşrikîn ayírdí, hâcetlerini kime tevçih ettiklerinde ortaya çıkar. Mü’min, hâcetlerini yalnízca Allah’a tevçih eder; müşrik ise hâcetlerini başkasına tevçih eder. Allah Te’âlâ Kur’ân-í Kerîm’de “Allah ile beraber başka bir ilah edinme” (İsrâ 17/22) buyurmuştur. Bu, hâcetleri yalnízca Allah’a tevçih etmenin gereşini ifade eder. Modern dönemde nice kişi, hâcetlerini türbede yatan zâtlardan, şeyhlerden, bazí sözde manevî rehberlerden bekler; bu hâl, şirke kapı açabilir. Ne var ki mü’min, türbede yatan zâtlarí arací ederek dua eder; “Yâ Rabbi, fülan zâtín hürmetine bu hâcetimi yerine getir” der. Bu, şirk deşil, tevessüldür ve şerî’ata uygun bir manevî bir âmel˙dir. Karabaş Velî hazretleri “Tevessül, şirk deşildir; şirk, bizzât zâtlarí mâlik olarak görmektir” buyurmuştur.

İhtiyaçların Manevî Tezahürü

İhtiyaçlar, mü’minin Allah’a yönelmesinin bir manevî vesilesidir. Çünkü ihtiyaç olmasa, mü’min Allah’a yönelmez; ihtiyací olduşu için dua eder, niyâzda bulunur, kalbi tírkanır, manevî tahsi’lî gelişir. Bu sebepten ihtiyaçlar, mü’min için bir manevî nimettir; çünkü onları Allah’a yönelmesinin bir vesilesi˙dir. Hadisi şerîfde “Allah, kendisine dua eden kuluna sevgi besler” buyrulmuştur. Salik, ihtiyacı olduşu zaman Allah’a yönelir; ihtiyacı giderildişinde şükür eder; ihtiyacı giderilmedişinde sabreder. Her halükârda Allah’ín lütüfüne ve hikmetine teslim olur. Karabaş Velî hazretleri “İhtiyaç, mü’minin Allah’a yönelmesinin bir kapısıdır; bu kapı açílínca, Allah ile mü’min arasındaki manevî bağ kuvvetlenir” buyurmuştur. Mü’min, bu şuürla hayatína devam eder ve manevî tahsi’lîne nice tecelli yaşar.

Bibliyografya

• İhlâs sûresi, 2. âyet (Allah es-Sameâdır).
• Mü’min sûresi, 60. âyet (Bana dua edin).
• İsrâ sûresi, 22. âyet (Allah ile başka bir ilah edinmeme).
• Bakara sûresi, 186. âyet (Allah’ín kuluna yakınlığı).
• Tirmizî, Sünen, Sıfatü’l-Kıyâme 59, Allah’tan istemek.
• Tirmizî, Sünen, Daavât 1, dua ibadetin özüdür.
• Tirmizî, Sünen, Kıyâme 60, devene güven ama başla.
• Buhârî, Sahîh, Kitâbü’d-Daavât, dua bahsi.
• Müslim, Sahîh, Kitâbü’z-Zikr, dua adâbı.
• Beyhakî, Şuabü’l-Îmân, kullara muhtaç olmama.
• Gazzâlî, İhyâü Ulûmi’d-Dîn, Kitâbü’d-Daavât.
• İmâm Nevevî, el-Ezkâr, dua adâbı.
• İbn Kayyim, ed-Dâü ve’d-Devâ, dua bahsi.
• İbn Arabî, Fütûhât-í Mekkiyye, hâcet ve tevhid.
• İmâm Rabbânî, Mektûbât, sebep ve tevekkül.
• Sühreverdî, Avârifü’l-Maârif, salikin tevekkülü.
• Mevlânâ, Mesnevî, II. Defter, “Tevekkül” beyitleri.
• Karabaş Velî, Mîzân Şerhi, dua adâbı.
• Niyâzî-i Mısrî, Dîvân, “Tevekkül” beyitleri.
• İsmâil Hakkı Bursevî, Rûhu’l-Beyân, Mü’min 60 tefsîri.

Sohbetin Tasnîfi

Bu sohbet, hâcetlerin asıl sahibinin Allah oluşu, kullara muhtaç olmamanín manevî üstünlüşü, dua˙nín hâcetlere tevçihin asıl yolu oluşu, sebepler ve tevekkül, mü’min ile müşrikîn ayírdí ve ihtiyaçlarín manevî tezahürü gibi mevzuları ihtiva etmektedir. Halvetî-Şabânî-Karabaşî tarikatínín hâcet ve dua üzerine tahkimini ifade eden bu sohbet, mü’minin manevî sıhhatine kıymetli bir üfük açmaktadír.

Kaynak: Mustafa Özbaş Hocaefendi Sohbetleri | Video | Seri: Hâcet ve Dua