İnsan, ilâhî sıfatların tecellî ettiği ayna hükmündedir; insân-ı kâmil ise bu tecelliyâtın kutup noktasıdır. Sohbetin asıl tezi buradan doğuyor: Kemâlât hiç bitmediği için «vuslat» diye bir son yoktur — «vuslata erdim» denilen an, perdelenilen andır.
İnsan, İlâhî Sıfatların Tecellî Ettiği Ayna
İnsan, bütün ilâhî sıfatlarını tecellî ettiği ayna hükmündedir.
Buradan Arabî’ye dalmak istemiyorum. Arabî’nin ayna metaforuna dalıp da sizi iyice kafanızı bulandırmak, veyâhut da kafanızı başka bir yere geçirmek istemiyorum.
Ama insan bu mânâda Allâh’a ayna hükmündedir — ve insân-ı kâmil, bu mânâda bütün Cenâb-ı Hakk’ın sıfatsal tecelliyâtlarına mazhar olmuş kutup noktasındadır. Bakın, kutup noktasındadır.
Tecellî Etmezse İnsân-ı Kâmil Değildir
Zâten o ilâhî sıfatların onda tecellî etmesiyle insân-ı kâmil olmuştur. Tecellî etmezse o insân-ı kâmil değildir.
İnsân-ı kâmil olmuş olsa dahi, onun kemâliyât yürüyüşü, onun mânâ yürüyüşü hiçbir zaman bitmeyecektir. Bakın, hiçbir zaman.
«Benim İlâhî Aşk Anlayışımda Vuslat Yoktur»
O yüzden buradaki, hani ilâhî varlığa ulaşmak veyâhut da vuslata ermek olarak nitelendirilen sûfî dilinde tırnak içerisinde — nitelendirilen, bunları kabûl eden birisi değilim.
O yüzden benim ilâhî aşk anlayışımda vuslat yoktur.
«Vuslat Oldum» Zannettiğin An, Perdelendiğin Yerdir
Vuslat oldum zannettiğin anda perdelendiğin yerdir. Vuslata erdim dediğin an, nefsine uyduğun andır.
Benim yürüyüşüm bitti dediğin an nefsine uydun, köreldin, perdelendiğin andır. Allâh muhâfaza eylesin.
Tecelliyât Bitmediği İçin Kemâlât da Bitmez
Bu mânâda, hiçbir zaman varlığın yaratılma noktasında tecelliyâtı bitmeyeceği için, insanın da kemâlâtı hiçbir zaman bitmeyecektir.
Ve vuslat diye adlandırdığımız her şey bizi aldatacaktır. Bakın, bizi aldatacaktır.
«Sonunda Vuslat Yoksa İnsan Bıkmaz mı?»
Diyeceksiniz ki sonunda vuslat yok ise, sonunda vuslat yok ise, bir gün gelir insan bıkar, yoldan çıkar mı?
O, senin âşık olmadığını gösterir.
Eğer sen âşık isen, sen koluna şevki de takmışsındır. Şevkle, bitmek tükenmez bir enerjiyle, istekle sen hep hayretten hayrete koşmanın yolunu arayacaksındır.
Hayretten Hayrete Geçmenin Yolunu Aramıyorsan
Ve eğer sen hayretten hayrete geçmenin yolunu aramıyorsan, o zaman sen zikrullâhın hakîkatine de ermemişsindir. Âşıklığın hakîkatine de ermemişsindir. Yolun yâni.
Allâh’a yakîn olmanın yolunu da hakîkatine ermemişsindir. O zaman sen hakîkatten uzaksındır. Allâh muhâfaza eylesin. (Âmîn.)
«İnsan Ayna Hükmündeyse Bunun Delîli Nedir?»
Şunu düşünebilirsiniz: Yâni insan ayna hükmündeyse bunun delîli nedir?
Meselâ hadîs-i şerîfte Hazret-i Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem hazretleri buyurdu ki: Allâh, Âdem’i kendi sûretinde yarattı. Buhârî’de geçer, İmâm-ı Hanbel’de geçer; diğer hadîs kitaplarında da bunu bulmanız mümkün.
İnsan İlâhî Vâridâtın Merkezi Hükmündedir
O zaman insan ilâhî varidatların merkezi hükmünde olurken, Cenâb-ı Hak onu zâten ona mazhar yaratmıştır. Bakın, ona mazhar yaratmıştır. Bu, insanın fıtratında vardır.
İnsan Neyi Çok Severse Ona Benzemeye Çalışır
İnsan fıtrat olarak hep böyle kendince îman ettiği — bakın, kendince îman ettiği — ve sevdiği, peşinden koştuğu ona benzemek ister.
Bakın, ona benzemek ister; ve ona benzeme isteği, bu istek, bu fıtrat onda yaratılışta vardır. Çünkü Cenâb-ı Hak onu yaratırken kendi sûretinde yarattı.
Kendi sûretinde yarattığı için o her dâim o kendi ma’bûduna benzemek isteyecektir.
Daha doğrusu: İnsan neyi çok severse ona benzemeye çalışır. Neyi çok severse, neyi çok severse onu zikreder. Neyi çok severse ona benzemeye çalışır. Ve insan yaratılış fıtratı olarak buna müsâittir.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi sohbetleri | Seri: Aşık
Ek kaynaklar:
- Hadîs-i şerîf — «Allâh Âdem’i kendi sûretinde yarattı» — Buhârî ve İmâm-ı Hanbel’de geçtiği, diğer hadîs kitaplarında da bulunabileceği belirtilir; sohbette insanın ilâhî sıfatlara ayna oluşunun delîli olarak zikredilir.
- İbn Arabî — ayna metaforu — Sohbette kasden açılmayan, «kafa bulandırmamak için» girilmeyen bahis olarak anılır.