Faiz Mes’elesi ve Dârü’l-Harp Hükmü
Bir kardeşimiz soruyor: Eşinin arkadaşı bankada parasını faize yatırmış, günlük 150 TL faiz alıyormuş. Eşi de aynısını yapmak istiyormuş. Bu mes’ele hakkında huzursuz olduğunu bildiriyor.
Faizin küllî yasak hükmü
Faiz harâmdır; bu kesindir. Mü’minin mü’minden fazlalık alması, ne sûretle olursa olsun, faizdir ve harâmdır. Kur’ânı Kerîm’de açık âyetlerle ribâ yasaklanmış, hadîsi şerîflerde de bütün veçhesiyle la’netlendiği bildirilmiştir. Bu yasak; ister tüketim ödüncü olsun, ister üretim kredisi olsun; ister banka faizi olsun, ister bireyler arası borçtaki fazlalık olsun — bütün ribâ türlerini kapsar.
Hanefî mezhebinde dârü’lharp istisnâsı
Ancak Hanefî mezhebinde dârü’lharpta mü’min ile kâfir arasında faiz hükmünün geçerli olmadığı yönünde bir içtihâd vardır. Bu içtihâdın delili Hz. Mekhûl rivâyetidir; İmâmı A’zam Ebû Hanîfe hazretleri bu kāideyi esâs almıştır. Dârü’lharp, İslâm hukukunun uygulanmadığı her yerdir.
İmâm Muhammed ve İmâm Ebû Yûsuf’un dârü’lharp tanımı
İmâm Muhammed eş-Şeybânî’ye göre bir yerde İslâm’ın kısâs hukuku uygulanmıyorsa orası dârü’lharptır. Bu, tanımın «esas hüküm uygulanıyor mu, uygulanmıyor mu» ölçüsü üzerinden kurulmuş hâlidir. İmâm Ebû Yûsuf ise iki ilâve şart daha koyar: dârü’lharbe bitişik olması ve daha önce verilen emânların kaldırılmış olması gerektiğini söyler. Bu iki içtihâd farkı, mes’elenin tatbîkında muhtelif tablolar üretir; ancak ribânın küllî yasağı her hâlukârda Müslümanlar arasında geçerlidir.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Bu metin, Mustafa Özbağ Efendi’nin sohbet serisinden derlenmiştir. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi için tıklayınız.
İlgili Sözlük Terimleri: Zikir, Sünnet, Silsile. → Tasavvuf Sözlüğü‘nün tamamı
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Nahl 16/125; hikmet ve güzel öğütle davet ilkesi.
- Kur’an-ı Kerim, Ahzab 33/21; Resulullah’ta güzel örnek oluşu.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, takva, ihlas ve güzel ahlak bölümleri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, kalp terbiyesi, ahlak ve ihlas bölümleri.
- Buhari, İman ve Rikak bölümleri, niyet, ihlas ve ahlak rivayetleri.
- Müslim, Birr ve Sıla bölümü, güzel ahlak ve kardeşlik rivayetleri.
- Tirmizi, Birr ve Sıla, zühd ve deavat bölümleri.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, ihlas, takva, zikir ve güzel ahlak bölümleri.
- İbn Hacer el-Askalani, Fethu’l-Bari, ilgili Buhari rivayetlerinin şerhi.
- Kuşeyri, er-Risale, tasavvuf adabı, hal ve makamlar bahisleri.