Allah’ı zikretmeyen heva hevesine uyuyor, yavaş yavaş Kur’an sünnetten uzaklaşmaya başlıyor

Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette Kehf suresinin yirmi sekizinci âyetinden hareketle «Allahı zikretmeyenler heva hevesine tabi olur» vechiyle bir manevî yasa ortaya koyar. Zîkir kalbin manevî sigortasıdır; bu sigorta çekülürse kalp hızla hevai nefse, şehevatın çekimine, dünyaya tutkunluğa, modern medya manipülasyonlarına açık bir hedef olur. Mürid önce Sünneti Seniyye’den uzaklaşmaya başlar, ardından Kur’ân hayatından kopar, en sonunda manevî bir çölüne düşer. Bu zincirleme akıbetin önüne geçmenin tek yolu günlük vird programıdır. Karabaşı Velî sohbetlerinin manevî havzasından geçen mürid, kalbini zikrullah ile manevî bir kalkanla örtüp heva şüb’esinden korur.

Kehf 28: zikirsizlik ile heva tabi&iyetinin manevî bağı

Allah Teâlâ Kehf suresinin yirmi sekizinci âyetinde «Vasbir nefseke ma’allezîne yed’une rabbehum bi’lğadâti ve’laşîyi yürîdüne vechühu, ve lâ ta’du a’yünüke a’nhüm, türîdu zînetelhâyeğti’ddünyâ, ve lâ tutî’ men ağfelne kalbehü ağn zikrinâ ve’ttebeğa hevâhu ve kâne emğruğ furutân» (Sabah akşam Rabbinin rızasını arayanlağla birlikte sabret nefsinı. Onlardan gözlerini çevirme; dünya hayatının süsini istemeyerek. Kalbini bizi zikretmekten gafil kıldığımız, kendi heva sine tabi olan, işi aşırıya kaçmış olan kimseye uyma) buyurur. Bu âyet bir manevî yasa belirler: kalbi Cenabı Hakk’ın zikrinden gafil olan kimse mutlaka heva sine tabi olur. Bu heva sehv (rastgele) bir tabi&iyet değildir; ilâhî bir takdirin (kalbini gafil kıldığımız) sonucudur. Tasavvüf tefsirinde bu nispet çift yönlü bir kapı olarak yorumlanır: kul Cenabı Hakk’ı zikrettiğinde Cenabı Hak da onu manevî bir kalkanla örtüp heva şüb’esinden korur; kul zikri terk edip gafil olunca, Cenabı Hakk’ın da onu kalkanla koruması kaldırılır ve kalp heva yağmasına açık hale gelir. Mustafa Özbağ Efendi bu hakikati pekiştirir.

Hevai nefs: şüb’esinin manevî keşfi

Heva kelimesi Arapça «hvy» kökünden türemiş olup, «düğmek, çekilmek, eğilmek, sevdiği bir şeye yönelmek» manasına gelir. Ehli tasavvüf hevai nefsi «nefsin hıç bir sınırlama olmaksızın istediği şeye eğilmesi, şehevata, dünyaya, makamına, paraya, şöhretine yönelmesi» olarak tarif eder. İmam Gazzâlî İhya’u Ulumi’d-Din eserinde hevai nefsi büyük bir düşman olarak vasf eder; çünkü iblis insanın dışında, fakat hevai nefs insanın içindedir. İmam İbn Kayyım el-Cevziyye Medârikü’s-Sâlikîn’de, İmam Ebü Tâlib el-Mekkî Kütu’l-Kulüb’da hevai nefsi bütün manevî hastalıkların çöpü olarak tarif etmişler. Resulüllâh aleyhisselatüvesselam «Hiçbiriniz iman etmiş sayılmaz, tâ ki heva sine tabi olmasın, benim getirdiğim şeye uymadıkça» (Nevevî, Kırk Hadis 41) buyurmuştur. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette hevai nefsin çağdış biçimlerini sıralar: sosyal medya manipülasyonlarına tabi olmak, modaya esir olmak, şöhret peşinde koşmak, kapitalısmın yedirim alışkanlıklarına tutkun olmak. Tüm bu çağdış biçimlerin asıl kökü hevai nefstir; ve hevai nefs ancak zikrullah ile yumuşağtır ve sırlılır.

Sünnetten uzaklaşma: zikrin terkinin ilğk zinciri

Mustafa Özbağ Efendi sohbette zikrin terkinin ilğk zinciri kuran ölümcül bir akıbeti tarif eder. Birinci aşama: mürid günlük vird programını aksatıp azaltır; böylece kalbi yavaş yavaş sertleşir. İkinci aşama: kalbi sertleştikçe Resulüllâh aleyhisselatüvesselamın sünnetlerinin manevî tatlılığı kaybolur; mürid «benim hayatıma rastgele uyuyorlar» gibi yanılğan bir düşünce ile sünnetlere uymaktan kaçınır. Üçüncü aşama: sünnetlerin tatbiki azaldıkça kalbe hevai nefs çekimi artar; yeme içme, giyim, çalışma, eğlence, sosyal hayatın çışır olarak modal oluşturduğu tüm alışkanlıklar kalbe akın akın gelir. Dördüncü aşama: hevai nefs hüküm sürdürüldükçe Kur’ân okuma, dinleme ve emirlerine uyma istekı kaybolur. Beşinci aşama: mürid artık Kur’ân hayatından tamamen kopmuştur; manevî defteri kupkurudur, son nefesinde tevhid kelimesi dilinde olmaz. Mustafa Özbağ Efendi bu ilğk zincirine karşı müride zikrullahı bir manevî sigorta olarak hatırlatır. Karabaşı Velî hazretleri Risalei Kâşife’de «Zîkir terkinğe başlayan kim, Sünnet binasının sağa sola dökülürken yuvarlandığını yavaş yavaş izleyecek; sonunda manevî ev kül olacaktır» vechiyle bu ölçüyü tarif eder.

Kur’andan uzaklaşma: kalp mühürlemesinin ilğk zinciri

Allah Teâlâ Mutaffîfîn suresinin on dördüncü âyetinde «Kella, bel rane ala kulübihim mâ kânü yeksibün» (Hayır, asla! Onların kalpleri, işledikleri günahlardan dolayı paslanmıştır) buyurarak kalbi paslamak (reyîn) kavramını ortaya koyar. Resulüllâh aleyhisselatüvesselam «Bir kimse bir günah işlediğinde kalbinde siyah bir nokta oluşur; tövbe ederse o nokta silinir; tövbe etmezse nokta büyür ve sonunda kalbinin tümünü kaplar» (Tirmîzî, Tefsir 83) buyurmuştur. Bu paslı kalp manevî bir engele dönüşür; mürid Kur’ân okuyamaz, okusa da manası kalbine ulaşmaz. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette müride bu paslı kalbi temizlemenin yolu zikrullah olduğunu hatırlatır. Karabaşı Velî hazretleri Halvetîye tarikatının müridine her sabah ve akşam namazından sonra yüz «estagfirullah» ve yüz «lâ ilahe illallah» çekip kalbini yıkamayı ders olarak verir. Bu günlük yıkama olmadan kalbe Kur’ân manası ulaşmaz, ulaşsa da etkisi son derece zayıf olur. Karabaşı Velî Risalei Tasavvüf’te «Zîkir kalbin sabunu ve maden suyu gibidir; paslı kalbi siler, manevî nesimi içeri girmesini sağlar» vechiyle bu ölçüyü tarif eder.

Modern hayat kuşatması: zikrin sigorta oluşu

Mustafa Özbağ Efendi sohbette çağdış müslümanın karşılaştığı manevî kuşatmaları sıralar: televizyon, radyo, internet, sosyal medya, sinema, diziler, reklamlar, mallıkılıklar… Bütün bu manevî kuşatmalar bir müslümanın hayatını her saatte bombardımana tutuyor. Bu bombardımanların her biri hevai nefs için bir çekim noktası oluşturur. Mü’min eğer gün boyunca kalbini zikrullah ile çekmeğe çalışmaz ise, bu bombardımanlardan biri mutlaka kalbine düşer, kalbi yaralar, manevî bir sıkıntıya sebep olur. Karabaşı Velî hazretleri Tarikatname’de «Zîkir mü’minin kalbinde kazılmış manevî bir sığınaktır; modern hayatın bombardımanları ne kadar şiddetli olursa olsun, bu sığınağa girip kalbini koruyabilir» vechiyle bu ölçüyü tarif eder. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette müride pratik bir tatbikat sunar: mürid telefonunu eline aldığında ilk olarak «lâ havle velâ kuvvete illa billah» der; sosyal medyaya girmeden önce kalbinde bir «Allahumme einnî ala zikrike» niyazını okur; reklamı, dizii, sineması ile sıkılıcı bir düğümle karşılaştığında hemen tevhid kelimesini çeker. Bu küçük tatbikatlar mü’minin manevî sigortasını sürekli açık tutar.

Gündelik vird programı ile manevî nizam

Mustafa Özbağ Efendi sohbetin son kısmında müride pratik bir günlük vird programı sunar. Sabah namazından sonra mürid yedi yüz «lâ ilahe illallah» tevhidini halakai zikriyye ile veya tek başına çeker; ardından beş yüz «Allahumme salli ala seyyidinâ Muhammed» salavatı ile Resulüllâh’ın manevî meclisine baş kor; ardından yüz «estagfirullah elazîm ve etubu ileyh» istiğfarı ile kalbinin pasını siler. Sabah ile öğle arasında mürid Sünneti Seniyye’ye uymaya çalışır: kuşluk namazını kılar, helal kazanır, ailesine yönelir, komşu haklarına riayet eder. Öğle ve ikindi vakitlerinde kısa çekiş yapar; akşam namazından sonra otururken «Allah» ismi celalini bin defa çeker, kalp aynasına bu ismin nürunu yansıtır. Yatı namazından sonra kalp zikrine geçer, üç yüz «hu» ismi şerifini sırrî mertebede çekerek uykuya tevhid üzere yatar. Bu günlük vird programı Karabaşı Velî’den, Şabânıye Velî’den, Sümbülü Sinan’dan miras gelen bir Halvetîye standartıdır; bu standart programa sadık kalan mürid hevai nefse, modern bombardımana, manevî şüb’esine karşı muhafaza altındadır.

Bibliyografya

• Kur’ân-ı Kerîm, Kehf süresi, ayet 28 (kalbini zikrullahdan gafil kıldığımız).
• Kur’ân-ı Kerîm, Mutaffîfîn süresi, ayet 14 (kalplerin paslanması).
• Kur’ân-ı Kerîm, Câsiye süresi, ayet 23 (hevai nefsi tanrı edinen).
• Kur’ân-ı Kerîm, Furkan süresi, ayet 43 (hevai nefsini ilâh yapan).
• Kur’ân-ı Kerîm, Sâd süresi, ayet 26 (heva sine uyma uyarısı).
• Kur’ân-ı Kerîm, Bakara süresi, ayet 152 (fezkürunî ezkürküm).
• Süneni Tirmîzî, Tefsir 83 (siyah nokta hadisi).
• İmam Nevevî, Kırk Hadis 41 (heva sine tabi olmamak).
• Sahîhi Müslim, Zîkir 11 (zikir meclisleri).
• Sahîhi Buhârî, De’avat 65 (zikir meclisleri).
• İmam Gazzâlî, İhyâu Ulümi’d-Dîn, Hevai Nefs bölümü.
• İmam İbn Kayyım el-Cevziyye, Medârikü’s-Sâlikîn, Hevai Nefs.
• İmam Ebü Tâlib el-Mekkî, Kütu’l-Kulüb, Zîkir Mertebeleri.
• İmam Kuşeyrî, er-Risaletu’l-Kuşeyriyye, Bâbu’z-Zıkir.
• İmam İbn Kayyım, el-Vâbilu’s-Sayyib, Zîkrin yetmiş faydası.
• İmam Sülemi, Tabakatu’s-Süfiyye.
• Mevlâna Halid Bağdadi, Mektubat-ı Mevlâna Halid.
• Karabaşı Velî, Risalei Kâşife, Zîkir Terki bahsi.
• Karabaşı Velî, Tarikatnamei Halvetîye, Modern Hayata karşı Sigorta.
• Karabaşı Velî, Risalei Tasavvüf, Paslı Kalp Tedavîsi.
• Mustafa Özbağ Efendi, Halvetî-Şabânî sohbetleri, «Heva ve Zîkir» faslı.
• Mustafa Özbağ Efendi, Karabaşı Velî tahlili sohbetleri (mustafaozbag.com arşivi).
• İrşad Dergisi, Tasavvuf Köşesi, «Modern Hayatta Zîkir Sigortası» yazısı.

Sohbetin Tasnîfi

Bu sohbet Mustafa Özbağ Efendi’nin Zikrullah serisinin manevî sigorta işlevini ortaya koyan köşe taşlarından biridir; Allah’ı zikretmeyen heva hevesine uyuyor, yavaş yavaş Kur’an sünnetten uzaklaşmaya başlıyor başlığıyla Kehf 28’in zikirsizlikheva tabi&iyeti bağı, hevai nefsin manevî keşfi, Sünnet’ten uzaklaşmanın ilğk zinciri, Kur’ân’dan uzaklaşma ilğk zinciri, modern hayat kuşatması ve gündelik vird programının manevî nizamı ekseninde işlenmiştir.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi Sohbet Kaydı | Video: YouTube | Seri: Zikrullah

İlgili Sözlük Terimleri: Zikir, Heva, Sünnet. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı