Hz. Resulullah'ın hayatı boyunca üç kez miraç ya'şadığı rivayet ve kütubi sireden manada sâbittir. Bu sohbette üç miraçın mahiyeti, peygamberlik öncesi rivayetler, isrâ-miraç gecesi ve ölüm sırasındaki manevi yükseliş ele alınmaktadır.

Birinci Miraç: Şakkı Sadr

Hz. Resulullah'ın birinci manevi tezahürü, küçük'lüğünde Halime annenin yanînda iken ya'şadığı «şakkı sadr» (göğüs yarılması) hadisesidir. Sahih rivayetlere göre Cebrail aleyhisselam ve bir başka melek geldi, peygamberin göğsünü açtı, kalbinden bir parçayı çıkardı, «İşte bu, sende şeytanın hissesi» dedi, kalbi zemzem suyu ile yıkadı ve manevi olarak temizledi (Müslim, İmân, 261-264). Bu hadise peygamberin manevi temizliğinin ilâhi inayet ile gerçekleştiğini sergil'er. Hz. Resulullah, daha çocuk yaşta böyle bir manevi tezahür ya'şamış; bu tezahür daha sonraki manevi mertebelerinin temelini oluşturmuştur. Bazı alimler bu hadiseyi «manevi miraçın bir başlangıcı» olarak isimlendirmişlerdir.

İkinci Miraç: İsrâ ve Miraç Gecesi

Hz. Resulullah'ın ikinci ve en meşhur miraçı, hicret öncesi Mekke döneminin son zamanlarında ya'şanan İsrâ ve Miraç gecesidir. Cenâbı Hak peygamberi Mescidi Haram'dan Mescidi Aksa'ya, oradan da göklerin üstüne çıkardı. İsrâ sûresi 1. âyette «Bir gece kulunu Mescidi Haram'dan, etrafını mübârek kıldığımız Mescidi Aksa'ya yürütene noksan sıfatlardan münezzehtir» buyrulmuştur. Necm sûresi 8-18 ise miraçın gök mertebesindeki tezahürlerini tasvir eder. Bu manevi tezahür, peygamberin Cenâbı Hak ile en yakın manevi yakınlığını ya'şadığı geceyi ifade eder. Bu gecede namaz farz kılındı, Bakara sûresi'nin son âyetleri vahyedildi, ümmetin manevi seyri belirlendi.

Miraç Gecesinin Tafsîlâtı

Miraç gecesinde peygamber Burâk adlı bir manevi binekle Mescidi Haram'dan Mescidi Aksa'ya gitti; orada peygamberlere namaz kıldîrdı (salâtı imâm'et). Sonra Cebrail aleyhisselam vasıt'asıyla yedi göğü aştî. Birinci gökte Hz. Adem, ikinci gökte Hz. Yahya ve Hz. İsa, üçüncü gökte Hz. Yûsuf, dördüncü gökte Hz. İdrîs, beşinci gökte Hz. Harûn, altıncı gökte Hz. Mûsâ, yedinci gökte Hz. İbrâhim ile mülâkatta bulundu. Daha sonra Sidretü'l-Müntehâ'ya geldi; orada Cebrail aleyhisselam «Burası benim hâddıma'dır, daha öteye geçm'em» dedi. Peygamber tek başına öteye geçti ve «kâbe kavseyni ev ednâ» mertebesine ulaştı. Bu manevi tezahür, peygambere mahsus bir mertebede ya'şanmıştır.

Üçüncü Miraç: Vîfât Sırasında Manevi Yükseliş

Üçüncü miraç olarak isimlendirilen tezahür, peygamberin vîfât sırasında ya'şadığı manevi yükseliş'tir. Hz. Resulullah'ın hayatîn'ın son gününde «Ya Rabbi, Refîki A'lâ (en yüksek arkadaş)» diye birkaç kez ifadette bulundu. Hz. Âişe (radîyallahu anhâ), «Ben'im üzerinde son nefes'ini verdiği sîrada böyle söyle'diğini duydum» demiştir (Buhârî, Mevâşi'l-Vüfûd, 8). Bu manevi yükseliş, peygamberin manevi seyrinin son tezahürü idi; ruhu üst mertebelere ulaştı, manevi olarak Cenâbı Hakk'ın huzurunda son makamına vardı. Bu mertebe sufi büyüklerince «sıdratü'lvusla» veya «mertebei visal» olarak isimlendirilir; mü'mine de ölüm sırasında bir nebze böyle bir manevi yükseliş ya'şamak nâsib olabilir.

Miraçların Manevi Bütünlüğü

Bu üç miraç ayrı tezahürler değil; peygamberin manevi seyrinin üç ana tezahürüdür. Birincisi manevi temizliği, ikincisi manevi yakınlığı, üçüncüsü manevi vislan'ı tasvir eder. Sufi büyükleri bu üç miraçın bir bütünü oluşturduğunu, peygamberin hayatîn'ın bir manevi seyri olduğunu vurgulamışlardır. Mü'min'in manevi seyrinde de temîzlik (tövbe), yakınlık (kurbı ilâhi) ve vis'al (manevi yükseliş) tezahürleri vardır; ancak bunlar peygamberin tezahürlerine ulaşmaz, sadece onun manevi gölgesinde tezahür eder. Bu sebeple mü'min hayatîn'ı boyunca manevi seyrini gestirebilir, ancak peygamberin hususi mertebesini idrâk edemez.

Mü'minin Miraçı: Namaz

Hz. Resulullah, «Namaz mü'minin miraçıdır» diye buyurmuştur. Miraç gecesinde peygambere namaz farz kılınması, mü'mine bir manevi yükseliş kapısı açmaktadır. Namaz, mü'min'in gün boyunca beş kez Cenâbı Hak ile manevi yükseliş'ini ya'şadığı bir ibadettir. Bu yükseliş peygamberinkine ulaşmaz; ancak mü'min'in kendi mertebesinde manevi tezahürler ya'şamasını sağlar. Sufi büyükleri, «Bir mü'min eğer namazını huşu ile kılarsa, peygamberin miraçından bir nebze nasipdar olabilir» demişlerdir. Bu sebeple namaz manevi olarak en kıymetli ibadettir; mü'min onu sadece bir farzı edaen değil, manevi yükseliş'in bir kapısı olarak idrâk etmelidir. Peygamberin üç miraçının manası, mü'mine namazın manası üzerinden ulaş'ır; mü'min de namaz vasıt'asıyla manevi mertebelere bir nebze ulaşma ümidi'ni hep diri tutmalıdır.

Bibliyografya

• Kur'ânı Kerîm, İsrâ 17/1; Necm 53/8-18; İnşirâh 94/1.
• Tek'vîr 81/19-23; Bakara 2/285-286; Yûsuf 12/108.
• Buhârî, Salât, 1; Tevhid, 24; Tefsir, Necm.
• Müslim, İmân, 261-264, 282-291.
• Tirmizî, Tefsir, İsrâ, Necm.
• Ebû Dâvûd, Sünne, 19; Nesâ'î, Salât, 1.
• İbn İshâk, Sîretü-N-Nebevî, miraç bahsi.
• İbn Hişâm, Sîretü-N-Nebevî, miraç tafsilatı.
• Buhârî, Mevâşi'l-Vüfûd, 8; Mevât'ı'l-Mar'ad, 4.
• İbn Kesîr, el-Bidâye ve'n-Nihâye, peygamberi sîretü.
• Kâdî İyâd, eş-Şifâ, miraç bahisleri.
• İmâm Gâzalî, İhyâu Ulûmi'd-Dîn, namaz ve manevi yükseliş bahisleri.
• İbn Arabî, Futûhâtı Mekkiyye, miraç bölümü.
• Mevlânâ, Mesnevii Şerîf, c. III-V (miraç türevî konuları).
• Sülâmî, Tabakâtu's-Sufiyye, miraç bahisleri.
• Küşeyrî, Risâlei Küşeyriyye, miraç ve yükseliş babları.
• İmâm R&abbacirc;nî, Mektûbâtı Şerîfe, miraç mektupları.
• Mahmud Sami Ramazanoğlu, Peygamber Sohbetleri, miraç bahsi.
• Mehmet Zâhid Kotku, Tasavvufî Ahlâk, peygamber muhabbeti faslı.
• Mustafa Özbâğ, Sohbetler, Peygamber-Muhammedîye serisi.

Sohbetin Tasnîfi

Bu sohbet, Hz. Resulullah'ın hayatı boyunca ya'şadığı üç miraçın (şakkı sadr, isrâ-miraç gecesi, vîfât sırasındaki manevi yükseliş) mahiyetini ve birbirleriyle bütünlük arzeden manevi seyrini sunmaktadır. Mü'min'in miraçı olarak namaz boyutunu da içeren peygamber-Muhammedîye serisinde müşâhede mertebelerinin bütünlüğünü vurgulayan ana sohbet niteliğindedir.

Kaynak: Mustafa Özbâğ Sohbeti | Video: YouTube | Seri: Peygamber-Muhammedîye