Ana Dilde İbâdetin Hükmü Nedir?

Ana dilde ibâdetin hükmü nedir? Sahih cevap: Resmî ibâdetler — namaz, Kur’ân tilâveti — Arapça yapılmalıdır. Çünkü Kur’ân Arapça nâzil olmuştur; hareketleri ve kelimeleri Allâh tarafından belirlenmiştir. Duâlar, niyâzlar, zikirler — Arapça veya ana dilde yapılabilir. Bu konu klasik fıkıhta açıkça işlenmiştir. Modern dönemde «ana dilde namaz» tartışması bid’ate açılan bir kapıdır.

Namaz — Arapça Olmalı

Namaz Arapça olmalıdır. Çünkü 1) Hz. Peygamber tüm namazlarında Arapça okudu; «Beni nasıl namaz kılıyor gördüyseniz öyle namaz kılın» buyurdu. 2) Sahâbenin hepsi Arapça kıldı. 3) Sonraki bütün ümmet aynı uygulamayı devam ettirdi. 4) İcmâ’ ile kabûl edilmiştir. 5) Mu’tezile ve diğer aşırı görüşler dışında — istisnâsız hüküm.

Modern «Ana Dilde Namaz» — Bid’at

Modern dönemde bâzıları «ana dilde namaz» fikrini öne sürdü. «Anlamadığım dilde namaz kılmamalıyım» argümanı. Cevap: Bu bid’at bir görüştür; klasik ulema arasında yoktur. Doğru çözüm — Arapça öğrenmek; namazın anlamını öğrenmek; orijinal dilde kılmak. Ana dile çevirmek değil; ana dilde anlamayı sağlamak.

Kur’ân — Allâh’ın Kelâmı, Arapça

Kur’ân Allâh’ın kelâmıdır; Arapça nâzil olmuştur. «Şüphesiz Biz onu, anlayasınız diye Arapça bir Kur’ân olarak indirdik» (Yûsuf 2). Kur’ân’ın çevirisi — Allâh’ın kelâmı değil; çevirmenin yorumudur. Mü’min Kur’ân’ı orijinal dilinde okumalı; ama mânâlarını ana dilinde öğrenmeli.

Duâlar — Esnek

Duâlar konusunda esneklik vardır. Klasik dualar (Salavât, Eûzü-Besmele, Fâtihâ, Âyetü’l-Kürsî) Arapça okunmalı. Ama kişinin kendi yakarışları, ihtiyâçları, niyâzları ana dilde yapılabilir. «Allâh, beni şu sıkıntımdan kurtar» şeklinde Türkçe duâ — câizdir; câhilî bir engel yok.

Zikrullâh — Çoğunlukla Arapça

Zikrullâh çoğunlukla Arapça yapılır. «Allâh, Allâh» — Arapça. «Lâ ilâhe illâ-Allâh» — Arapça. «Estağfirullâh» — Arapça. Ama «Sübhanallâhi velhamdülillâhi velâ ilâhe illâ-Allâhu vallâhu ekber» gibi tesbîhleri ana dilde söylemek de câiz; aynı mânâyı taşıdığı sürece.

Hutbe — Anlaşılır Olmalı

Cuma hutbesi konusunda farklı uygulamalar vardır. Klasik olarak Arapça okunurdu; ancak modern dönemde Türkiye, Mısır, Pakistan gibi ülkelerde — ana dilde verilir. Hutbenin amacı topluluğu uyarmak; anlaşılır olmalı. Hanefî mezhebi ana dilde hutbeyi câiz görür.

Çözüm — Arapça Öğrenmek

Sahih çözüm Arapça öğrenmektir. Bütün Müslüman ümmetin ortak dili — Arapça. Mü’min ana dilini bırakmadan — Arapça temel bilgisi edinmeli. Namaz sûrelerini anlamalı; günlük duâları öğrenmeli. Bu bin yıllık ümmet geleneği. Ana dile çevirme — kısa yol gibi görünür ama temel bozar.

Niyâz — Sahih Arapça İbâdet

Niyâz: «Yâ Rab, beni sahih Arapça ibâdet eden bir mü’min eyle. Ana dilde namaz bid’atine sapmaktan beni koru. Arapça temel bilgisi öğrenmemi nasîb et. Namaz sûrelerinin mânâlarını anlamamı kolaylaştır. Klasik dualarda Arapça’ya bağlı kalan; günlük yakarışlarda ana dilde özgür konuşan bir mü’min eyle.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi sahih ibâdet edenler eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Namaz, Arapça, Bid’at. → Tasavvuf Sözlüğü