Fazlur Rahmân: «Altı Eşyâ Hadîsinde Betimlenen Ribâ Sonradan Türetilmiştir» — Reddiye

Fazlur Rahmân, altı eşyâ hadîsinde betimlenen — teknik adıyla «ribâ’lfadl» olarak bilinen — ribâ türünün sonraki zamanlarda türetildiğini ileri sürmektedir. Ona göre Abdullah b. Abbâs, Abdullah b. Ömer, Muâviye gibi sahâbîlerin bu hadîslerden haberlerinin olmadığı anlaşılmaktadır. Mümkün değil! Çünkü Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem hazretlerinin hadîsi şerîfi çok açıktır: «Mekke fethedildiğinde ilk kaldırdığım faiz, amcam Abbâs’ın faizidir» dedi.

Hz. Abbâs’ın Mekke’deki İşi: Para Satmak

Hz. Abbâs bugünkü tâbirle bankalar gibi para satıyordu. Onun ribâsı altı eşyâ üzerine değildi; altı tâne yiyecek, içecek, tarım ürünleri ile alâkalı değildi. Mekke’deki Hz. Abbâs’ın yaptığı iş, bildiğiniz para satmaktı — bugünkü dille faizdi. Hattâ kıyâmetle alâkalı hadîsi şerîflerde der ki: «Beni Abbâs’ın değirmeni tekrar döndürüldüğünde» — yâ’nî Müslümanların içerisinde faizin normâle döndürülmesi — kıyâmet alâmetidir.

Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem hazretleri buyurdu: «Beni Abbâs’ın değirmeni tekrar döndürüldüğünde — yeniden faizcilik başladığında — kıyâmet alâmetidir bu.» Ve: «İlk kaldırdığım faiz de amcam Abbâs’ın faizidir.» Bu hadîsi şerîfler meşhûrdur. Hz. Abbâs ne hayvancılık yapardı, ne ziraat, ne hurma alıp satardı, ne hayvan alıp satardı. Hz. Abbâs’ın işi para satmaktı; Mekke müşriklerine, müşrik bir yerde para satıyordu. Bunu saklayacak veyâ gizleyecek bir şey de yoktur; mütevâtir derecesinde hadîs vardır.

Hanefilerin Mü’min–Harbî Dârü’l-Harp Fetvâsının Delili

Hattâ Hz. Abbâs bekler «hani benim faizim, nasıl, ne zaman yasaklayacak?» diye. Allâh Resûlü sallallâhu aleyhi ve sellem hazretleri Mekke fethedilinceye kadar Hz. Abbâs’ın faizciliğini yasaklamadı. O yüzden Hanefiler fetvâ verirler: «Mü’min ile kâfirin arasında dârü’lharpta faiz yoktur.» Bu hükmün bir sebebi de budur; delili budur. İlim konuşacağız, hadîs konuşacağız, hevâ–heves değil.

Öyle Fazlur Rahmân’ın kalkıp da «Abdullah b. Abbâs’ın, Abdullah b. Ömer’in, Muâviye gibi sahâbîlerin bu hadîsten haberleri olmadığı anlaşılmaktadır» sözü, onlara bir iftirâdır. Mümkün mü? Hz. Abbâs’ın zâten faizi yasaklandı ilk önce; hattâ koşa geldi Allâh Resûlü’ne: «Yâ Resûlallâh» dedi, «Ana paraya da mı? Bende de almıyor muyum?» «Hayır» dedi, «Onu alabilirsin.» Serbest bıraktı; alıp almamakta serbest. Hz. Abbâs’ın bu konudan haberi olmaması mümkün değil — çünkü tâ’bîr câizse cânı yanan, o sebep para tatlı. Bunu bir özellik olarak görün; bir küçültme olarak görmeyin.

Hz. Abbâs’ın Dünyâ Sevgisi Hâdisesi

Hz. Abbâs Efendimiz biraz böyle dünyâya meyilli bir kimse; tâ’bîr câizse parayı seven bir insan. Hz. Peygamber Efendimiz dünyâ hazinelerini gösterdiğinde, develerle yüklü inci, yâkût, mercân listesi sayıldıkça Hz. Abbâs «Ey Muhammed, bunların hepsi senin mi yâ?» diye soruyor — her seferinde Allâh Resûlü «Hepsi benim» diyor. Vâdînin içi deve dolu olunca, Hz. Abbâs sarılır; Allâh Resûlü buyurur: «Ağzından siyâh bir şeyin çıktığını gördüm — dünyâ sevgisi.»

Şimdi onun faizle alâkalı hadîslerden haberi olmaması mümkün değil; çünkü onu ilgilendiren bir konu. Müslüman olmasına rağmen onun Mekke’de ikāmetine Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem hazretleri seslenmedi; hicret etmedi orada para satmaya devâm etti. Oğlu Abdullah Medîne’de — çocuk yaşta — Hz. Peygamber’in dizinin dibinde idi; baba Abbâs ise Mekke’de para satmaya devâm ediyordu. Bu sebep–sonuç bağlantısı, modernist iddiâya kesin reddiyedir.

Sahâbîlerin Hadîs Bilgisine İftirâ

Fazlur Rahmân’ın «Abdullah b. Abbâs, Abdullah b. Ömer, Muâviye gibi sahâbîlerin altı eşyâ hadîsinden haberleri olmadığı anlaşılmaktadır» sözü, sahâbîlere bir iftirâdır. Bu sahâbîler Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem ile en yakın irtibatta olan, Mekke fethinden sonra ribânın kaldırılışına bizzât şâhid olan kimselerdir. Onların altı eşyâ hadîsinden habersiz olmaları, hâdiselerin akışı içinde mümkün değildir.

Üstelik Vedâ Hutbesi’nde Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem hazretleri «İlk kaldırdığım ribâ, amcam Abbâs’ın ribâsıdır» buyurmuştur. Bu îlân tüm sahâbîlerin huzûrunda yapılmıştır. Abdullah b. Abbâs babasının ribâ alacaklarının kaldırılışına bizzât şâhiddir; ondan habersiz olduğu söylenemez. Modernist tezin temeli, bu tip iftirâlara dayanmaktadır.

«Beni Abbâs’ın Değirmeni» Kıyâmet Alâmetinin Modern Tatbîkı

«Beni Abbâs’ın değirmeni tekrar döndürüldüğünde» hadîsi şerîfi, modern bankacılık sisteminin İslâm dünyâsında yaygınlaşmasını işâret eder. Hz. Abbâs’ın Mekke’deki para satma işi, bugünün bankacılık sektörünün ata rolü taşır. Müslümanların içerisinde faizin yeniden normal hâle gelişi, kıyâmet alâmetidir. Bu sebeple modernistlerin altı eşyâ hadîsini tahrîf etmesi, sâdece teknik bir fıkıh tartışması değil; «değirmenin yeniden döndürülmesi»nin teorik altyapısını kurma çabasıdır.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Zikir, Silsile. → Tasavvuf Sözlüğü