Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette bencillik kavramını duâdan, ibâdetten, ticâretten, âile hayâtından, dervîşlik yolundan, ve içtimâî hayâttan misâllerle tafsîl etmektedir. Resûli Ekrem efendimiz hadîsi şerîfte «Bir topluluğa imâm olan kimse sâdece kendisi için duâ edip de onlara duâ etmezse, onlara ihânet etmiş olur» (Tirmizî, Salât 150; Ebû Dâvûd, Salât 68) buyurmuştur. Bu hadîs imâmlığın bir hizmet olduğunu, ve imâmın yalnız kendisi için değil, cemâatin tamâmı için duâ etmek mecbûriyetinde olduğunu ortaya koyar. Bencil kimse sâdece kendi nefsini düşünür; eşi, çocukları, akrabâsı, mahallesi, ve ümmeti onun nazarında ikinci sırada kalır.

Duâda Bencillik

Mustafa Özbağ Efendi sohbete duâda bencillik mes'elesi ile başlar. Bir topluluğa imâm olan kimse sâdece kendisi için duâ edip de onlara duâ etmezlik yapmasın; böyle yaptığı takdîrde onlara ihânet etmiş olur. O da bencilliktir. Bu hadîsi şerîf imâmlığın bir «temsîl» ve «hizmet» makâmı olduğunu ortaya koyar. İmâm namâz kıldırırken arkasındaki cemâati de Cenâbı Hakk'a hatırlatmak, onlar için duâ etmek, onların hayır ve âfiyetini niyâz etmek mecbûriyetindedir. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Onlardan bâzıları kendi nefisleri için Allâh'tan korkanlardır» (Şûrâ 42/13) buyurmuştur; lâkin kâmil mü'mîn yalnız kendi nefsi için değil, ümmetin tamâmı için Allâh'a niyâz eder.

Hayâtın Her Alanında Bencillikten Kaçınmak

Mustafa Özbağ Efendi bencilliğin sâdece duâya münhasır olmadığını vurgular: duâda bencillik, ibâdette bencillik, ticârette bencillik, âile hayâtında bencillik, dervîşlik hayâtında bencillik, sosyal hayâtın içerisinde bencillik. Bunlardan uzak durulacaktır. Bencil insan etrâfındakileri yok sayıp sâdece kendi nefsini, kendi ihtiyaçlarını düşünür; ve hiç kimseyi kâle almaz. Resûli Ekrem efendimiz hadîsi şerîfte «Sizden biriniz kendisi için sevdiğini kardeşi için de sevmedikçe kâmil mü'min olamaz» (Buhârî, Îmân 7; Müslim, Îmân 71) buyurmuştur. Bu hadîsi şerîf bencilliğin îmânın kemâline mâni olduğunu, ve mü'minin başkalarını kendi nefsi gibi düşünmesi gerektiğini ortaya koyar.

Âile Hayâtında Bencil Erkek

Mustafa Özbağ Efendi âile hayâtında bencilliğin nasıl tezâhür ettiğini somut misâllerle tafsîl eder: âile hayâtında bencil olan nedir? Sâdece kendi nefsini düşünür. Kıyâfet ona alınır; yemeğin iyisini o yer; sıcak odada o yatar. Çolukçocuğunu düşünmez. Erkekse eşini düşünmez, kadınsa kocasını düşünmez. Adam bir kilo et almıştır eve; kadın evde eti pişirip yemiştir, adamı beklemez, çocukları beklemez. Bencil sâdece kendi nefsini düşünüyor. Adam ona harçlık vermiş, ne kadar verdiyse sâdece kendine bir şeyler almış; çocuklarına almamış, eve bir şey almamış. Bu misâller dînin sosyal yönünün ne kadar derinden işlediğini, bencil bir tutumun nasıl bir âile içtimâ yapısını yıktığını ortaya koyar.

Marifet Ehlinin Hâli

Mustafa Özbağ Efendi bencil insan ile marifet ehli arasındaki tezâdı şöyle ortaya koyar: Marifet ehli ise böyle değildir. Marifet ehli kendini düşünmez; kendinden fazla etrâfını düşünen, kendinden fazla etrâfındaki insanlara faydalı olmayı düşünen bir kimsedir. Bu üslûp tasavvuf ehlinin manevî terbiyesinin bir tezâhürüdür. Resûli Ekrem efendimiz hadîsi şerîfte «İnsanların en hayırlısı insanlara en faydalı olanıdır» (Beyhakî; Taberânî) buyurmuştur. Marifet ehli bu hadîsi şerîfin tatbîkâtını yaşar; ve bencil insan bu hadîsi şerîfin zıddını sergiler. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Kendilerinde sıkıntı olsa bile onları kendilerine tercîh ederler» (Haşr 59/9) mealinde Ensârı Kirâm efendilerimizin îsârını methetmiştir. Marifet ehli îsâr (kendinden fedakârlık) ahlâkına sâhiptir.

Bencil İnsan Hak Rızâsından Mahrûmdur

Mustafa Özbağ Efendi bencilliğin manevî netîcesini şöyle açıklar: bencil insanlar sâdece kendi ihtiyaçlarını ve kendi nefislerini üstün tutarlar. Kendi ihtiyâçlarını ve kendi nefislerini üstün tuttukları için onlar Hakk'ın rızâsına ermiş, Hakk'ın rızâsına kavuşmuş insanlar değildir. Allâh muhâfaza eylesin. Bu beyân tasavvuf ehlinin temel teşhîslerinden biridir. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Allâh nefsinin hevâsından sakınanlara cenneti hâzırlamıştır» (Nâzi'ât 79/40-41) buyurmuştur. Nefsin hevâsı bencillikten beslenir; bu sebeple bencil insan nefsini terbiye etmedikçe Hakk'ın rızâsından mahrûm kalır.

Manevî Terbiyenin Esâsı

Mustafa Özbağ Efendi sohbetin sonunda manevî terbiyenin esâsının bencillikten çıkmak olduğunu vurgular. Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolunun esmâ-i ilâhî zikri, halvet, sohbet, ve mürşidi kâmile ittibâ bencilliği kırar; mü'mîn nefsini terbiye eder, kalbini tasfiye eder, ve ümmetin hizmetkârı olur. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Onların mallarında dilenen ve dilenemeyen yoksulun hakkı vardır» (Zâriyât 51/19) buyurmuştur. Mü'mîn manevî terbiyeden geçtikçe malının başkalarına olan hakkını idrâk eder, yetimine, dulna, fakîrine, kardeşine, ve mahallesine olan vazîfesini yerine getirir. Bu yol bencilliğin tedâvîsi, ihlâsın gelişmesi, ve îsâr ahlâkının kazanılmasının yegâne yoludur.

• Kur'ânı Kerîm: Haşr 59/9; Nâzi'ât 79/40-41; Şûrâ 42/13; Zâriyât 51/19; Hucurât 49/10.
• Sahîhi Buhârî, Kitâbü'l-Îmân 7, kardeşi için sevme hadîsi.
• Sahîhi Müslim, Kitâbü'l-Îmân 71.
• Süneni Tirmizî, Kitâbü's-Salât 150, imâmın duâsı hadîsi.
• Süneni Ebû Dâvûd, Kitâbü's-Salât 68.
• Süneni İbn Mâce, Kitâbü'l-Edeb.
• İmâm Beyhakî, Şu'abü'l-Îmân.
• Taberânî, el-Mu'cemü'l-Kebîr.
• İmâm Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb.
• İmâm Kurtubî, el-Câmi'u li-Ahkâmi'l-Kur'ân.
• İbn Kesîr, Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm.
• İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn, îsâr ve ühuvvet bahsi.
• İmâm Sühreverdî, Avârifü'l-Ma'ârif.
• İbn Kayyim el-Cevziyye, Medâricü's-Sâlikîn.
• İmâm Kuşeyrî, Risâle, ühuvvet bahsi.
• İbn Acîbe el-Hasenî, Mi'râcü't-Teşevvüf.
• Mustafa Özbağ Efendi, Şerhi Virdi Settâr.
• Aziz Mahmûd Hüdâyî, Câmi'u'l-Fadâ'il.
• Mevlânâ Celâleddîni Rûmî, Mesnevî-i Ma'nevî.
• Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Güzel Ahlâk Sohbetleri.

Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet duâda bencilliğin imâma ihânet olduğunu, hayâtın her alanında bencillikten kaçınmanın gerekliliğini, âile hayâtında bencil erkeğin somut misâllerini, marifet ehlinin îsâr ahlâkını, bencil insanın Hakk'ın rızâsından mahrûmiyetini, ve manevî terbiyenin bencilliği nasıl tedâvî ettiğini tafsîl etmektedir.

Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Güzel Ahlâk Sohbetleri