Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette faiz (ribâ) ile ilgili Kur'ân ve Sünnet'in mutlak haram hükmünü, «modern ekonomide faizin mâhiyeti farklıdır» iddiâsının vahşî ekonominin bir bahânesi olduğunu, ve İmâmı Â'zam'ın «Lâ ribâ beyne'lmüslim ve'lharbî» (Dârü'lharpte Müslüman ile harbî arasında ribâ yoktur) hadîsine dayalı fetvâsını tafsîl etmektedir. Hz. Abbâs radıyallâhu anhın Mekke'de iken faizle uğraşması ve Resûli Ekrem efendimizin onun hicretini engellemesi, ve Vedâ Hutbesi'nde ilk kaldırılan ribânın amcasının ribâsı olması — bu hâdiseler dârü'lharp hükmünün nasıl işlediğini somutlaştıran muazzam bir delîldir.

Faiz ile Ribâ Aynıdır: Mutlak Haram

Mustafa Özbağ Efendi sohbete kat'î bir tespit ile başlar: faiz ile ribâ arasında hiçbir fark yoktur; ikisi de haramdır, la'netlenmiş bir ameldir. «Modern ekonomide faizin mâhiyeti farklıdır» şeklindeki görüşe katılmak mümkün değildir; çünki bugünkü ekonomi modernite adı altında sunulan vahşî bir sistemdir. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Ribâ yiyenler kabirlerinden ancak şeytân çarpmış kimsenin kalktığı gibi kalkarlar» (Bakara 2/275) buyurmuş; ve âyeti kerîmenin devâmında «Allâh alışverişi helâl, ribâyı haram kılmıştır» (2/275) ifâdesini açıkça beyân etmiştir. Resûli Ekrem efendimiz hadîsi şerîfte ribâ yiyene, yedirene, yazana, ve şâhitlik edenlere la'net etmiştir (Müslim, Müsâkât 25). Kur'ân, Sünnet, ve eski imâmların içtihâdları neyi emretmişse o geçerlidir; modernite hiçbir hükmü değiştirmez.

İmâmı Â'zam'ın Mekhûl Hadîsine Dayalı Fetvâsı

Mustafa Özbağ Efendi Hanefî fıkhının dârü'lharp ribâsı konusundaki dayanağını şöyle açıklar: İmâmı Â'zam hazretleri «Lâ ribâ beyne'lmüslim ve'lharbî» — yâni İslâm hukûkunun geçerli olmadığı dârü'lharpte Müslüman ile harbî arasında ribâ hükmünün uygulanmayacağı — hadîsini esâs alarak dârü'lharpte fazlalıklı alışverişin ribâ sayılmayacağına hükmetmiştir. Bu hadîs İmâmı Â'zam'a, İmâm Muhammed'e, ve es-Serahsî'ye göre tek başına mes'elenin çözümüne yetmektedir. Hadîsi şerîf Hz. Mekhûl tarafından rivâyet edilmiş olup, Hanefî fıkıh usûlünde mürsel hadîslerin dârü'lharp gibi husûsî mes'elelerde delîl olarak kullanılması meşrûiyet kazanmıştır.

Hz. Abbâs Hâdisesi: Bedir'de İstihbârât

Mustafa Özbağ Efendi sohbette muazzam bir delîl daha sunar: Hz. Abbâs radıyallâhu anhın hâli. Bedir'de Müslüman olmasına rağmen görünürde kâfirler arasında kalan ve Müslümanlara istihbârât sağlayan Hz. Abbâs, Mekke'de faiz işiyle uğraşıyordu. Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem onu Mekke'de bıraktı ve hicretini defalarca engelledi; «Mekke'de lâzımsın» buyurdu. Bu hâdise dârü'lharp hükmünün nasıl işlediğine dâir muazzam bir delîldir: Hz. Abbâs Müslüman olmuş bir kimse iken Mekke'de — yâni dönemin dârü'lharbinde — faiz muâmelesini yapmaya devâm ediyordu. Resûli Ekrem efendimiz onu hicret etmekten alıkoymuş; ve onun bu hâline herhangi bir ihtârda bulunmamıştır. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Onlar Resûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem hazretlerini saâdet asrı içerisinde dâimâ Allâh'ın takdîriyle gözettiler» mealinde buyurmaktadır.

Vedâ Hutbesi'nde İlk Kaldırılan Ribâ

Mustafa Özbağ Efendi Hz. Abbâs hâdisesinin tâcı kıymetinde bir delîlini de zikreder: Mekke'nin fethinin ardından Vedâ Hutbesi'nde Resûli Ekrem efendimiz Hz. Abbâs'ın faiz alacaklarının kaldırılmasını bizzât ilân etmiştir. Hadîsi şerîfte: «Her ribâ kaldırılmıştır; ilk kaldırdığım ribâ amcam Abbâs'ın ribâsıdır» (Müslim, Hac 147; Ebû Dâvûd, Büyû 5) buyurmuştur. Bu hâdise dârü'lharp hükmünün dârü'l-İslâm hâline geçişini de net bir şekilde somutlaştırır: Mekke fethedilip İslâm hâkim olunca, dârü'lharp ahkâmı ortadan kalkar; mü'mîn bu defa dârü'l-İslâm hukûkuna mukîd olur, ve geçmişte câiz olan ribâ alacakları da iptâl edilir. Bu örnek dârü'lharp hükmünün geçiciistisnâî bir ahkâm olduğunu, dârü'l-İslâm'ın ise asıl olan ahkâm olduğunu da gösterir.

Pakistan Misâli ve Hukûkî Hîleler

Mustafa Özbağ Efendi sohbette muasır bir misâl olarak Pakistan'ı zikreder: Pakistan gibi kendini «İslâm Cumhûriyeti» olarak niteleyen devletler faizi kaldırmak zorunda hisseder ve hukûkî hîleler arayışına girer. Bu hâl dârü'l-İslâm iddiâsında bulunan bir devletin, dîni hukûkun temel taleplerini yerine getirmek mecbûriyetinde kaldığını gösterir. Türkiye gibi yönetimi İslâmî olmayan ülkelerde ise dârü'lharp hükmü daha açık şekilde uygulanır. Ancak asıl önemli olan Müslümanların bu gerçeği fark etmesidir: yaşadıkları sistem İslâmî değildir; bu farkındalık manevî uyanışın başlangıcı olacaktır.

Manevî Uyanışın Başlangıcı

Mustafa Özbağ Efendi sohbetin sonunda mü'minin manevî uyanışının nasıl başlayacağına dâir muazzam bir hatırlatma yapar: bir Müslüman yaşadığı sistemin İslâmî olmadığını fark etmediği müddetçe, kendisini bir «dârü'l-İslâm» vehminin içinde tutar; ve dînin gerçek talebleriyle yüzleşmez. Bu vehim Müslümanları uyuşturur; iktisâdî, içtimâî, kültürel, ahlâkî mücâhedeyi terk ettirir. Lâkin bir Müslüman gerçeği fark edip dârü'lharp hükmüne göre yaşadığını bilirse — manevî uyanışı başlar; mücâhede şuûru artar; iktisâdî bağımsızlığa, içtimâî teşkîlatlanmaya, ve manevî terbiyeye olan ihtiyâcı net bir şekilde anlar. Mustafa Özbağ Efendiin nasîhati nettir: bu farkındalık manevî uyanışın başlangıcıdır; ve mü'mîn bu farkındalık üzerine Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolunun manevî terbiyesini ekleyerek dârü'lharpte de hayâtını ihyâ eder.

• Kur'ânı Kerîm: Bakara 2/275-279; Âli İmrân 3/130; Nisâ 4/161; Rûm 30/39.
• Sahîhi Buhârî, Kitâbü'l-Buyû', ribâ bahsi.
• Sahîhi Müslim, Kitâbü'l-Müsâkât 25, ribâ la'neti hadîsi.
• Sahîhi Müslim, Kitâbü'l-Hac 147, Vedâ Hutbesi.
• Süneni Ebû Dâvûd, Kitâbü'l-Büyû 5, Vedâ Hutbesi nakli.
• Süneni Tirmizî, Kitâbü'l-Buyû'.
• Süneni İbn Mâce, Kitâbü't-Ticârât.
• Hz. Mekhûl, dârü'lharp ribâsı rivâyeti.
• İmâm es-Serahsî, el-Mebsût.
• İmâm Kâsânî, Bedâiu's-Sanâi'.
• İmâm Merğînânî, el-Hidâye.
• İbn Âbidîn, Reddü'l-Muhtâr.
• Fetâvâyı Hindiyye.
• İmâm Şâfiî, el-Üm.
• İbn Kudâme, el-Muğnî.
• İmâm Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb.
• İmâm Kurtubî, el-Câmi'u li-Ahkâmi'l-Kur'ân.
• İbn Kesîr, Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm.
• Yûsuf Kerîmoğlu, Emânet ve Ehliyet.
• Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Darü'l Harp Sohbetleri.

Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet faiz ile ribânın aynı şey olduğunu ve mutlak haramlığını, modern ekonominin vahşî bir sistem olarak nitelendirilmesini, İmâmı Â'zam'ın Mekhûl hadîsine dayalı fetvâsını, Hz. Abbâs'ın Bedir'deki istihbârât hizmetini, Vedâ Hutbesi'nde ilk kaldırılan ribâ olarak amcasının ribâsının ilânını, Pakistan misâli ile hukûkî hîleleri, ve manevî uyanışın başlangıcını tafsîl etmektedir.

Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Darü'l Harp Sohbetleri