Cenâbı Hak celle celâlühû Rûm sûresinin 21. âyeti kerîmesinde «O'nun âyetlerinden biri de, kendileriyle huzûr bulasınız diye sizin için kendi cinsinizden eşler yaratması, ve aranızda bir sevgi ve merhamet kılmasıdır» buyurmuştur. Bu âyeti kerîme evliliğin Cenâbı Hakk'ın bir âyeti olduğunu, ve mü'minler arasındaki sevgi ve merhametin Cenâbı Hak'tan geldiğini açıkça bildirir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette evliliğin âyeti kerîme, hadîsi şerîf, ve imâmların içtihâdıyla sâbit olduğunu, ve bir mü'min için ne kadar büyük bir sünnet olduğunu îzâh etmektedir. Resûli Ekrem efendimiz hadîsi şerîfte «Nikâh benim sünnetimdendir; sünnetimden yüz çeviren bizden değildir» (Buhârî, Nikâh) buyurmuştur. Bu, evliliğin İslâm'daki öneminin bir başka delîlidir.

Evliliğin Kur'ânî Temeli

Evlilik, Kur'ânı Kerîm'in birçok âyetinde emredilmiş ve teşvîk edilmiş bir müessesedir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Cenâbı Hak âyeti kerîmede ‘Sizden bekâr olanları evlendirin’ (Nûr 24/32) buyurmuştur. Bu âyeti kerîmedeki emir, mü'minlere bir vazîfe yüklemektedir; toplumdaki bekârları evlendirmek bir farzı kifâyedir» demektedir. Evliliğin Kur'ânî temeli sadece Nûr 32 ile sınırlı değildir; Bakara 221, Nisâ 3, Rûm 21, Furkân 74 gibi birçok âyeti kerîme evliliği teşvîk eder. Bu âyetler evliliğin Cenâbı Hak indindeki kıymetini, eşlerin birbirine olan vazîfelerini, ve âilenin toplumdaki yerini açıklar. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Onlar size bir libâs, siz de onlara bir libâssınız» (Bakara 2/187) buyurmuştur. Bu âyeti kerîme eşlerin birbiri için bir örtü, bir koruyucu, ve bir destek olduklarını çok güzel bir teşbîhle ifâde eder.

Hadîsi Şerîflerdeki Teşvîk

Resûli Ekrem efendimiz hadîsi şerîflerinde evliliği şiddetle teşvîk etmiştir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Resûli Ekrem efendimiz nikâhı sünnetinden saymış, ve nikâhtan yüz çevirmenin O'nun sünnetinden yüz çevirmek olduğunu beyân etmiştir. Ayrıca evliliğin dînin yarısını tamamladığını bildirmiştir. Bu hadîsi şerîfler evliliğin sadece bir tâlî mes'ele değil, dînin temel sütunlarından biri olduğunu gösterir» demektedir. Resûli Ekrem efendimiz hadîsi şerîfte «Evlenen bir kimse dîninin yarısını tamamlamıştır; geri kalan yarısı için Cenâbı Hak'tan korksun» (Beyhakî, Şu'abü'l-Îmân) buyurmuştur. Bu hadîsi şerîf evliliğin dînin yarısını oluşturduğuna işâret eder; çünki evlilik kişinin nefsini bir çok günâhtan korur, kalbini huzûra kavuşturur, ve manevî yolda ilerlemesini sağlar. Bekâr bir kişi nefsiyle her gün mücâdele etmek mecbûriyetinde kalır; lâkin evlenen kişi bu mücâdelenin önemli bir kısmından kurtulur.

İmâmların İçtihâdı

Dört mezheb imâmları evlilik konusunda detaylı içtihâdlar yapmışlardır. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «İmâm Ebû Hanîfe, İmâm Mâlik, İmâm Şâfi'î, ve İmâm Ahmed b. Hanbel; bu dört büyük imâm evlilik mes'elelerini detaylı bir şekilde içtihâdlarına konu etmişler; nikâhın şartlarını, mehir mes'elesini, eşlerin haklarını, çocukların velâyetini, ve nikâhın çözülmesini detaylı bir şekilde açıklamışlardır. Bu içtihâdlar bin yılı aşkın zamandır ümmetin uygulamasının temelini oluşturmuştur» demektedir. Hanefî mezhebine göre nikâhın rüknü îcâb ve kabûldür; iki şâhid, velî izni (bâzı mezheblerde), ve mehir gibi şartları vardır. Bu fıkıhî hükümler tafsîlatlı kitaplarda yer alır; ve bir mü'min evlenirken bu hükümlere riâyet etmelidir. Mezhebsizlik denilen akım bu içtihâdları reddeder; lâkin ehli sünnet âlimleri imâmların içtihâdlarına bağlı kalmayı esâs almışlardır.

Evliliğin Hikmeti

Evliliğin Cenâbı Hak indinde birçok hikmeti vardır. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Evliliğin birinci hikmeti nesli devâm ettirmektir; çünki insânlık nesli ancak evlilik yoluyla devâm eder. İkinci hikmeti nefsi haramdan korumaktır; bekâr bir kişi nefsiyle her gün mücâdele etmek zorundadır, evlenen kişi ise bu mücâdelenin önemli bir kısmından kurtulur. Üçüncü hikmeti gönlün huzûra kavuşmasıdır; eş, mü'minin kalbinde bir huzûr ve sukûnet sebebidir. Dördüncü hikmeti dînî hayâtı paylaşacak bir yoldaş bulmaktır; çünki âhirete giden yolda bir yoldaş çok kıymetlidir» demektedir. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Onlardan huzûr bulasınız diye» (Rûm 30/21) buyurmuştur. Bu «huzûr bulma» mes'elesi evliliğin asıl maksadıdır; ve bir evlilik bu hikmeti taşımıyorsa, eksik bir evliliktir.

Evliliğe Hazırlık

Evliliğe hazırlık çok mühim bir mes'eledir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Evliliğe hazırlanmak ilk önce manevî bir hazırlıktır; kişinin kalbi evliliğe hazır olmalı, sorumluluğu üstlenebilecek bir olgunluğa erişmiş olmalıdır. Sonra maddî hazırlık gelir; kişi ailesini geçindirebilecek bir gelire sâhip olmalıdır. Sonra ahlâkî hazırlık gelir; kişi sabırlı, fedâkâr, ve eşine karşı şefkatli olmayı öğrenmiş olmalıdır» demektedir. Resûli Ekrem efendimiz hadîsi şerîfte «Ey gençler topluluğu! Sizden evlenmeye gücü yetenler evlensin; çünki bu, gözü harâmdan korur, ve nefsi muhâfaza eder. Gücü yetmeyenler oruç tutsun; çünki oruç bir kalkandır» (Buhârî, Müslim) buyurmuştur. Bu hadîsi şerîf evliliğe gücü yetenlere derhâl evlenmeyi tavsiye ederken, gücü yetmeyenlere oruçla nefsi terbiye etmeyi tavsiye eder. Yâni evlilik bir mecbûriyet değildir; lâkin kişi bekâr kalmasını gerektiren bir sebep yokken evlenmek sünnettir.

Halvetiyye Yolunun Evlilik Görüşü

Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolu evliliğe büyük önem verir. Mustafa Özbağ Efendi Şerhi Virdi Settâr'ında, «Bu yolda evlilik dînin yarısı, manevî terakkînin de yarısı sayılır. Çünki evlenen mü'min nefsinin önemli bir kısmından arınır, ve kalbini Cenâbı Hak'a yönelmek için boş bırakır» demektedir. Pîr Şâbânı Velî hazretleri evlenmiş, çocukları olmuş, ve aile reîsi olarak da örnek olmuştur. Mustafa Özbağ Efendi de evlenmiş, ve aile hayâtını sünnete uygun bir şekilde yaşamıştır. Bu, Halvetiyye yolunun bir özelliğidir; bekârlığı bir manevî üstünlük olarak görmez, evliliği teşvîk eder. Hıristiyân mistisizmindeki gibi bekârlığı bir kutsiyet olarak kabûl etmez; çünki Resûli Ekrem efendimiz evlenmiş, ve evlenmemeyi yasaklamıştır. Mustafâ Özbağ efendi de sohbetlerinde, «Bizim yolumuzda evlilik bir manevî terakkî vesîlesidir; sâlih bir eş bulan kişi, manevî yolda daha hızlı ilerler. Çünki sâlih eş, kişinin manevî hayâtını destekler, ona yardımcı olur, ve onu Cenâbı Hak'a yönelmesinde teşvîk eder» diye nasîhat eder.

• Kur'ânı Kerîm: Rûm 30/21; Nûr 24/32; Bakara 2/187, 221; Nisâ 4/3, 19, 24-25; Furkân 25/74; Mü'minûn 23/5-7.
• Sahîhi Buhârî, Kitâbü'n-Nikâh.
• Sahîhi Müslim, Kitâbü'n-Nikâh.
• İmâm Beyhakî, Şu'abü'l-Îmân, evlilik hadîsleri.
• İmâm Serahsî, el-Mebsût, nikâh babı.
• İmâm Kâsânî, Bedâ'i'u's-Sanâ'i', nikâh ahkâmı.
• İbn Âbidîn, Reddü'l-Muhtâr.
• İmâm Merğînânî, el-Hidâye.
• İmâm Şâfi'î, el-Üm'm, nikâh kitabı.
• İmâm Mâlik, el-Müdevvene.
• İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn, Kitâbü Âdâbi'n-Nikâh.
• İmâm Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb.
• İmâm Kurtubî, el-Câmi'u li-Ahkâmi'l-Kur'ân.
• İbn Kesîr, Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm.
• Mustafa Özbağ Efendi, Şerhi Virdi Settâr.
• Pîr Şâbânı Velî, Sohbet Mecmûası.
• Aziz Mahmûd Hüdâyî, Câmi'u'l-Fadâ'il.
• İbn Kayyim el-Cevziyye, Zâdü'l-Me'âd.
• Hüseyin Vassâf, Sefînei Evliyâ.
• Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Aile ve Evlilik Sohbetleri.

Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet evliliğin Kur'ânî temelini, hadîsi şerîflerdeki teşvîki, imâmların içtihâdlarını, evliliğin hikmetini, evliliğe hazırlığı, ve Halvetiyye yolunun evlilik görüşünü tafsîl etmektedir.

Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Aile ve Evlilik Sohbetleri