Yakınlık: Korku, Şirk ve Allah Korkusu

Bir kimsenin zalim birinden korkması, onun şerrinden ürkmesi durumunda ‘Allah’tan korkar gibi başkasından korktu, şirke düştü’ denilmez. Bu korkaklık şirke düşmek anlamına gelmez. Hazreti Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri, korku meselesini şirk bağlamında Allah korkusuna hasretmiştir. Yani bir kimsenin başkasından korkması hoş bir şey değildir, korkak olmaktır; ancak bu korku doğrudan şirk değildir. Allah muhafaza eylesin.

Hizmette Görev Dağılımı ve Rotasyon

Semazen, hizmetli veya başka bir görevde olan kardeşlerin farklı vazifelere de katılması meselesi gündeme geldi. Eskiden bir vazifesi olan kimsenin başka bir vazifeye koşması uygun görülmezdi. Ancak şimdi bu görev ve vazifelerin hepsi birer geçici süreç olarak değerlendiriliyor. Bir kimse semazenlikten başlıyor, eğitim alıyor; yarın öbür gün başka bir yerde vazife söz konusu olduğunda oraya gitmeyecek diye bir kayıt yok.

Mesela sema eden bir kardeş, zeybek ekibine de katılabilir. Sema vazifesini aksatmadığı, orada onun yerine getirecek bir arkadaş olduğu müddetçe başka programlara çıkmasında bir sıkıntı yoktur. Hizmet eden gruptan da birilerinin başka vazifelere gitmesi gayet normal ve olağandır. Kendi hizmetini aksatmadığı müddetçe her kardeş farklı alanlarda da görev alabilir.

Küçük Gruplar ve Hizmet Organizasyonu

Arkadaşlar kendi aralarında küçük gruplar oluşturmalıdır. On kişilik bir grup ‘Bu cumartesi bütün çay işini biz yapacağız, temizliği biz üstleneceğiz, tuvaletleri biz temizleyeceğiz’ diyebilmeli. Mahalleler bazında da olabilir: bir gün Yıldırım, bir gün Nilüfer, bir gün İstanbul, bir gün İzmir grubu hizmet edebilir. Bu hem nefis terbiyesi açısından önemlidir, hem de bir işin işleyişini öğrenme açısından değerlidir.

Sufilik hizmet etmekten geçer. Hizmet ederken birileri çayı beğenmeyebilir, gürültü yapabilir, farklı davranabilir. Bunlara sabırla, memnun etmeye çalışarak yaklaşmak gerekir. Hizmet anlayışı tepeden bakmak, bağırmak çağırmak değil; o kimseyi mutlu etmeye çalışmaktır. Eskiden dergâhlarda herkes sırayla hizmet edermiş. Şimdi de böyle olabilir; her gün bir grup kendini hizmete adamalıdır.

Beş Vakit Namaz ve Cennet Vaadi

‘Ben ümmetime beş vakit namazı farz kıldım. Kim benim yanıma beş vakit namazı vaktinde kılmaya özen göstererek gelirse, onu cennete koyacağım. Kim de namazlara dikkat göstermezse, benim onun için bir sözüm yoktur.’ Bu hadis-i kutsî uyarınca, beş vakit namazı vaktinde kılmaya özen gösteren kimseye Cenab-ı Hak cennetini vaat etmiştir.

Namaz Kötülüklerden Alıkoyar

Ayet-i kerimede ‘Namaz insanı kötülüklerden alıkoyar’ buyrulmuştur. Beş vakit namazını hakkıyla kılmaya gayret gösteren kimseyi Cenab-ı Hak kötülüklerden muhafaza edecektir. Ya bu kimse kötülüklere bulaşmamış olacak, ya da temizlenmiş olacaktır. Kötülükten kasıt büyük günahlardır; küçük günahlar ise Cenab-ı Hak tarafından iki namaz arasında affedilir.

Cenab-ı Hak cumadan cumaya kadar biraz daha büyük günahları affeder. Beş vakit namaz kılan, otuz gün Ramazan orucu tutan kimsenin Ramazandan Ramazana kadar ne kadar günah işlediyse Allah hepsini affeder. Namazlardan sonra 33 Sübhanallah, 33 Elhamdülillah, 33 Allahu Ekber ve yüzüncüsünde ‘Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü’l-mülkü ve lehü’l-hamdü ve hüve alâ külli şey’in kadîr’ diyen kimsenin deniz köpükleri kadar günahı olsa Allah onu affeder.

Hazreti Ebu Bekir’in Üç Fazileti ve Cennet Müjdesi

Hazreti Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri bir gün sordu: ‘Bugün kim oruç tuttu?’ Hazreti Ebu Bekir Efendimiz elini kaldırdı. ‘Bugün kim bir hasta ziyaretine gitti?’ Hazreti Ebu Bekir Efendimiz yine elini kaldırdı. ‘Kim bir fakir doyurdu?’ Hazreti Ebu Bekir Efendimiz yine elini kaldırdı. Bunun üzerine Peygamber Efendimiz buyurdu: ‘Bu üç fazileti bir günde üzerinde bulunduran kimseye cennet müjdesi vardır.’

Bu müjde yalnızca Hazreti Ebu Bekir Efendimize mahsus değildir. Peygamber Efendimiz ‘Kim bugün bunu yaptı?’ diye umumi bir soru sormuştur. Demek ki bu üç fazileti üzerinde bulunduran herkes bu müjdeye nail olabilir. Ayrıca bu hadisten bir incelik daha çıkmaktadır: Bir alim veya amir ‘Kim bunu yaptı?’ diye sorduğunda, kişinin elini kaldırıp bildirmesi gösteriş sayılmaz.

Kevmiyet ve Keyfiyet: Günahın ve Sevabın Ölçüsü

Bediüzzaman Said Nursî Hazretleri, Mektubat’ın 29. Mektubu, 9. Kısmı, 8. Nüktesinde şöyle der: Allah’ın Sünnetullah’ı, günahlara kevmiyet (sayısal) noktasından bakar. Bir günah işleyene bir ceza verilir; bu kevmiyet ölçüsüdür. Ancak iyiliğin karşılığı keyfiyet (nitelik) üzerinden verilir. Cenab-ı Hak isterse bire bir, isterse bire on, isterse bire bin, isterse sayısız verir. Bu tamamen Allah’ın keyfiyetiyle alakalıdır.

Biz insanlar Cenab-ı Hakk’ın keyfiyetini kevmiyete çevirme eğilimindeyiz. ‘Bu adam şu günahı işledi, nasıl cennete girecek?’ deriz. Hâlbuki Allah’ın mağfireti, rahmeti ve keyfiyeti bizim ölçülerimizin çok ötesindedir. Gani olan Allah’tır; biz O’ndan daha cömert olamayız.

Seferde Sünnet Namazları

Hazreti Ömer Efendimizin oğlu Abdullah şöyle rivayet etmiştir: ‘Ben Hazreti Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleriyle 23 kez sefere çıktım. Peygamber Efendimiz seferdeyken farz namazını iki rekât kılar, başka namaz kılmazdı.’ Bu rivayeti başka sahabeler de nakletmiştir.

Hanefiler bu noktada seferî bir kimsenin nafile namaz kılıp kılmamasını serbest bırakmışlardır. Bazı Hanefi âlimleri, farz namazlar kısaltıldıktan sonra nafile kılmanın gerekmediğini düşünmüşlerdir: ‘Allah farzı dörtten ikiye indirdiyse, niçin nafile kılalım?’ diye değerlendirmişlerdir. Ancak Hanefilerin çoğunluğu bu meseleyi serbest bırakmıştır.

Cemaat Tepkileri ve Sema Derslerine Karşı Tutum

Yunak’taki Sema Dersleri ve Yasaklama

Yunak’ta sema dersleri düzenlenmiş, ancak bulunulan yerdeki lisenin öğretmeni öğrencilerine semanın olmadığını söyleyip derslere katılmalarını yasaklamıştır. Bu öğretmen imam hatip lisesinde kelam hocalığı yapmaktadır. Bu tür tepkiler özellikle küçük yerlerde, küçük kazalarda daha fazla görülür. Bunlar cemaat korkusu, ‘cemaatimizi etkiler, insanlar gider oraya’ düşüncesinden kaynaklanır.

Sufiler, karşısındaki kimsenin hatası üzerine bir bina kurmaz. Bir kimsenin yaptığı Kur’an ve Sünnet tarihçesinde doğruysa ve yürüdüğü yol haksa, kimse kendi yolunun dağılacağından korkmamalıdır. İslam ümmetini sarıp sarmalayan bir tutum içinde olmalıdır. Din adamları ve din öğreticileri, İslam’ın kendi içindeki zenginliği olan cemaatleri, tarikatları saygıyla ve hoşgörüyle karşılamalıdır.

Kişisel Dönüşüm: Cemaatlerden Tasavvufa

Ben dönüş yaptığımda, namaz kılmaya başladığımda bütün cemaatler beni bir yere alıp götürdüler. Hoca Efendi’nin cemaatleri, okuyucular, yazıcılar, Süleymancılar, Nakşibendiler, Melamiler… Her tarafı dolaştım, hepsinin sohbetlerine katıldım. Hepsi de beni yere göğe sığdıramıyorlardı.

Risale okumalarında bana kitabı veriyorlar, okuyorum, ne anladığımı aktarıyorum. Ama geleneksel tefsir kalıplarının dışına çıkınca ortalık biraz karışıyordu. Fethullah Hoca Efendi’nin sohbet tarzı farklıydı: İbn-i Hacer’den, Heytebî’den, Gazâlî’den, İmam-ı Rabbânî’den, Mevlânâ’nın Mesnevî’sinden alıntılar yapardı. Ama tipik risale okuyucuları abilerin tefsir ettiği şekilde kalır, dışına çıkmazlardı.

Ben ilk defa cehrî zikrullaha gelip Ramazan günü o zikrullaha katıldıktan sonra orada kaldım. ‘Kardeş ben yolumu buldum, ben zikrullaha gidiyorum, hakkınızı helal edin’ dedim. Ondan sonra Bayındır’ın en kötü adamı ben oldum. ‘Delirdi, çıldırdı, kafayı yedi’ dediler. Şeyh Efendi için ‘Alevî, Şia’ dediler. ‘Kaç tane hanımı olduğunu bilmiyor, ne kadar parası olduğunu bilmiyor’ dediler. Bunlar klasikleşmiş laflardır.

Ben hiçbir tarikata bağlı olan, herhangi bir cemaate giden bir kimseye asla ‘gelin’ demem. Hiçbir kimseye ‘şeyhini bırak, cemaatini bırak’ demiş bir kimse değilim. Kur’an ve Sünnet çerçevesinde ne biliyorsam doğru aktarırım. ‘Arkadaş nereye istiyorsan oraya git, istediğin cemaate git. Ama benim bildiğim Kur’an ve Sünnet budur.’ Bu işin en selametlisi budur.

Kadınların Sohbete Katılması Meselesi

Toplumumuzda enteresan bir çelişki vardır: Aynı kadın çarşıya gider, otobüse biner, erkeklerle konuşur, alışveriş eder; düğüne gider, düğün salonunda kadın erkek bir arada oturur. Kızları okula gider, üniversitede okuturlar. Bunların hiçbiri sorun olarak görülmez. Ama aynı kadın bir sohbete giderse ‘Haram! Bir erkeğin sohbetine nasıl gider?’ derler.

Biz Bayındır’da da Bursa’ya geldiğimizde de aynı şeyi yaşadık. Eşlerimizi sohbete, programa götürdüğümüzde söylemedik laf bırakmadılar. Ve söyleyenler enteresan bir şekilde kendi düğünlerinde kadınla erkeği ayırmayan, üç gün süren eğlenceler düzenleyen kimselerdi. Adam eşini her yere gönderir, ama derse göndermez. Bu işin kaderi budur.

Kutlu Doğum Programı Hazırlıkları

Yarın akşam bayanların kutlu doğum programı düzenlenecektir. El ilanları hazırlanmıştır, yaklaşık 1500 tane basılmıştır. Yarın sabah 11’e kadar hazır olacak; müsait olan kardeşler el ilanlarını alıp mümkün olan yerlere dağıtacaklardır. Kardeşler eşlerini ve akrabalarını davet ederek bu programın tanıtımına katkı sunmalıdır.

Allah’a Yakınlık: İlmel Yakîn, Aynel Yakîn, Hakkal Yakîn

Cenab-ı Allah mekândan münezzehtir; O’nun olmadığı yer yoktur. Ona bir mekân tarif edilemez. Hazreti Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri Miraç’ta Cenab-ı Hakk’a en fazla yaklaştı. Peki bu yakınlık nasıl anlaşılmalıdır?

Allah’ın Üç Dereceli Yakınlığı

Allah’ın yakınlığının üç hali vardır: İlmel yakîn, aynel yakîn, hakkal yakîn. İlmel yakîn genel bir yakınlıktır; Allah ilmiyle, kudretiyle her şeyi ihata etmiştir. Her şeye eşit mesafededir. Bardağa da, tabağa da, insana da aynı derecede yakındır.

Aynel yakîn ise bir üst derecedir. Ayet-i kerimede ‘Kullarım benden sana sorarlarsa, ben onlara yakınım. Dua edenin duasına icabet ederim’ buyrulmuştur. Bu yakınlık kulun bir adım gelmesiyle alakalıdır: ‘Kim bana bir adım gelirse ben ona on adım gelirim.’ Cenab-ı Hak bu derecede hususi bir tecelli ettirir: kul dua ederse duasını kabul eder, tövbe ederse tövbesini kabul eder, zikrederse onu zikreder.

Güneş Temsili ile Hakkal Yakîn

Güneş dünya üzerinde herkese aynı derecede ısı ve ışık verir. Ama bir kimse güneşe doğru yolculuğa çıksa, aldığı ısı ve ışık değişecektir. Güneşe yaklaştıkça gözleri kamaşacak, güneşe doğrudan baksa körlük yaşayacaktır. Güneşe çok yaklaşan bir cisim erir, buharlaşır. Dışarıdan bakan artık onu göremez; sadece güneşi görür. İşte hakkal yakîn budur.

Allah’a yaklaştıkça zamansızlık ve mekânsızlık başlar. Miraç’ta ‘iki yay miktarı yaklaştı’ ifadesi zahirî bir örnektir. Yayın iki ucu vardır ve iki ucunu bağlayan bir ip vardır. O ip mesabesinde olan Hazreti Muhammed Mustafa’dır; yaydan kasıt ise Cenab-ı Allah Celle Celâlühü’dür. Bu makam zamandan, mekândan, akıldan ve idrakten münezzehtir; ancak kalbî idrake açıktır.

Sûfînin Hitap Alması ve Cennet Makamı

Kalbî idrake açılan sûfî ilk önce Allah’tan hitap alır. Bu hitabı aldığında bütün maddesi de manası da o hitabı duyar. Sesin ciheti yoktur o esnada, yeri merkezi de yoktur. Ama bu hitabı alması için o kimsenin önce cennete girmesi gerekir; çünkü Allah cennette olana hitap eder. Cennetteki makamını gören kimseye hitap gelir. Bazıları orada kalmak ister, cennetten çıkmak istemez. Bazılarının ise vazifesi bitmemiştir; onlar daha ileriye gitmeye devam ederler.

‘Allah’ın size ne kadar yakın olduğunu görmek istiyorsanız, sizin O’na ne kadar yakın olduğunuza bakın.’ Kul, yakınlık düşüncesinden uzak olduğu için Allah’ın istediği gibi yaşamamış olur. Yakınlık düşüncesi O’nun istediği gibi yaşamayı gerektirir.

Kaynakça

• Kur’an-ı Kerim, Ankebût Suresi 29/45 — ‘Namaz kötülüklerden ve fahşâdan alıkoyar’
• Kur’an-ı Kerim, Bakara Suresi 2/186 — ‘Kullarım benden sorarlarsa, ben onlara yakınım’
• Kur’an-ı Kerim, Necm Suresi 53/9 — ‘İki yay miktarı, hatta daha da yakın oldu’
• Hadis-i Kutsî — Beş vakit namazı vaktinde kılana cennet vaadi (Ebû Dâvûd, Salât, No: 1420; İbn Mâce, İkâmetü’s-Salât, No: 1401)
• Sahîh-i Müslim, Zikir, No: 2698 — 33 tesbih, 33 hamd, 33 tekbir ve tevhid zikriyle günahların affı
• Sahîh-i Müslim, Tahâret, No: 233 — ‘Beş vakit namaz ve cumadan cumaya aradaki günahların keffaretidir’
• Sahîh-i Müslim, Fedâilü’s-Sahâbe, No: 1028 — Hz. Ebu Bekir’in üç fazileti: oruç, hasta ziyareti, fakir doyurma
• Sahîh-i Müslim, Birr ve’s-Sıla, No: 2566 — ‘Kişi sevdiğiyle beraberdir’
• Hadis-i Kutsî — ‘Kim bana bir karış yaklaşırsa ben ona bir arşın yaklaşırım’ (Buhârî, Tevhîd, No: 7405; Müslim, Zikir, No: 2675)
• Abdullah bin Ömer rivayeti — Hz. Peygamber ile 23 sefer, seferde iki rekât farz (Buhârî, Taksîru’s-Salât, No: 1102)
• Bediüzzaman Said Nursî, Mektubat, 29. Mektup, 9. Kısım, 8. Nükte — Kevmiyet ve keyfiyet meselesi
• Ahmed er-Rifâî, Hak Yolcusunun Düsturları — Tasavvufî sülûk esasları
• İmam Gazâlî, İhyâu Ulûmi’d-Dîn — Rızâ bahsi ve tasavvufî ahlâk

Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi

İlgili Sözlük Terimleri: Zikir, Tevhîd, Sülûk, Sünnet, Şeyh, Yakîn, Sabır, Rızâ. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı