Nefisle: Nefisle Mücadele: Bireysel ve Toplumsal Boyut

Bizim gibi zayif insanlarda nefis bizi Islam disina cekmeye calisir. Nefis bize kotuluklerden vurur. Ne zaman bize Islami yonden vurur? Biz seyri sulukta belli bir noktaya geliriz de, o noktaya gelen kimseye nefis Islami yonden vurur. Daha faziletli bir sey varken seni daha faziletsiz olana yonlendirir.

Guç yetiren bir kimsenin Kabe’yi tavaf etmesi gerekir. Ama guç yetirdigi halde oturup sadece Kabe’ye seyretmek sevaptir diyorsa, o kimse yanilmistir. Nefis bize bu noktada oyalanmaz. Asil bizi oyalayacagi sey haramlardir. Namazı geciktirmek haramdir. Farz olan namazi terk etmek butun gunahlarin ustundedir.

Günahın Toplumsal Boyutu

Hazreti Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri buyurur: ‘Muslumanlar bir vucut gibidir. Bir tarafinda bir sikinti varsa sikintini butun vucut cekerler.’ Hic kimse bir gunahi tek basina islemez. O vucudun icerisinde bir parazit gibi olur, butun toplumu ilgilendirir.

‘Her koyun kendi bacagindan asilir’ sozu yanlistir. Burada birisi hata yaparsa butun toplulugu ilgilendirir. ‘Bu sadece beni ilgilendirir’ diyemeyiz. Adam disari ciktiginda filanca dergah tanirlar, filanca tarikat tanirlar. O yuzden nefisle mucadele sadece bireyin isi degil, toplulugu da ilgilendirir.

Nefsin Sufilere Vurma Şekli

Gece yarisi hic kimse seni gormuyor. Var mi nefis ‘Kalk namaz kil’ diyen? Yok. Bir kimse gece namazina kalktiysa nefsin yenildigi yerdir. Bir insan gece oturup zikrullah yapiyorsa nefsin yenildigi yerdir. Gunduz ogle namazini herkesin icerisinde kilarsin, bunda sikinti yok. Gece eve gidince sikinti baslar.

Nefis bir yer bulur, bir aralik bulur, bir catlak bulur, oradan bizi alt etmeye calisir. Evimizde cocugumuza, esimize, etrafimiz olan davranislarda bize yol bulmaya calisir. ‘Benim seyhim var, ben onu dinlemem’ gibi dusunceler nefsin vurdugu yerlerdir. Nefisle mucadele bu: Haydar kardes gel, yine girelim seninle.

Sufiliği Terk Edenlerin Durumu

Seyh Efendi’yi birakan kimse once oyle bir takva goruntusu bulunurdu ki sanki namaz, abdest, oruc akiyor ondan. ‘Dergahi birakti, kemale erdi’ derlerdi. Ama yavvas yavas yavas yavas cizgisi basladigi yere gelmez, basladigi yerden daha kotuye gider. Nefis artik onu hegemonyasinin altina almistir. Hegemonyasinin altina aldigindan dolayi onu geriye dogru esfeli safiline seyri suluk ettiriyor.

Birisi gidiyor. Allah yolunu acik etsin. Sen gitme. Birakiyor. Sen birakma. Kaciyor. Sen kacma. Dagilıyor. Sen dagilma. Laf soyluyor. Sen soyleme. Birisi gidince keramet gorur o gidende. O da gider. Senaryo hemen hemen her yerde aynidir. Her zaman aynidir. Oyuncular degisiyor, baska bir sey degismiyor.

Dergahta Maddi Menfaat Yoktur

Bir kurus istersem getirmeyin. Verirseniz de hakkim helal degildir. Hala da ayni noktadayim. Olunceye kadar Cenab-i Hak beni bu noktada istihdam eylesin. Boyle bir dergah olunca hic kimsenin bu noktada bir yok gebeligimiz yok. Hic kimsenin yok burada.

Hepiniz de mursidi kamil olun isterim. Bagirin, geceleriniz vecd namazı kilin diye. Kosun kardes. Allah yolunda kosun. Etrafinizda hic kimseyi kirmayin. Laf-i kode etmeyin. Insanlarin namusuyla, serefiyle, haysiyetiyle oynamayin. Milleti kandirmayin. Allah icin hizmet edin. Kol kola girin. Allah’i sevin, Resulullah’i sevin. Allah diyenleri sevin.

Büyük Günahların En Büyüğü

Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri uc defa tekrarladi: ‘Size buyuk gunahlarinin en buyugunu haber vereyim mi?’ Ashab: ‘Evet ey Allah’in Resulu’ dedi. Resulullah soyle buyurdu: ‘Allah’a sirk kosmak ve ana-babaya isyan etmektir.’

Hz. Ali’nin Kılıcındaki Sayfa

Hazreti Ali’ye soruldu: ‘Resulullah size ozel olarak bir sey soyledi mi?’ Hazreti Ali dedi ki: ‘Allah’in Resulü butun insanlara anlatmadigi bir seyi bize ozel olarak soylemedi. Ancak su kilicimin kininda yazili olanlar var.’ Sonra kilcindan bir sayfa cikardi. Sayfada soyle yaziliydi:

• Yuce Allah’tan baskasi adina hayvan kesene Allah lanet etsin
• Arazinin hudut isaretlerini calana Allah lanet etsin
• Ana ve babasina lanet edene Allah lanet etsin
• Dinde yeni bir sey icat edeni koruyan kimseye Allah lanet etsin

Ebu Derda’ya Verilen Dokuz Emir

Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem dokuz seyi Ebu Derda’ya emretmistir:

• Vucudun parca parca kesilse ya da ateste yansa bile Allah’a hicbir seyi ortak kosma
• Bilerek farz namazi sakin terk etme. Bilerek onu terk edenden Allah’in himayesi kalkar
• Sakin sarap, icki icme. Cunku o butun kotuluklerin anahtaridir
• Anana ve babana saygili ol. Asla saygida kusur etme
• Eger memleketinden sefere cikmanı sana emrederlerse onlarin gonlunu almak icin cik
• Basindaki Musluman idarecilerle cekisme. Kendini hakli gorseni bile cekisme
• Savas sirasinda arkadaslarin kacsa bile sen savasdan sakin kacma, dagilma
• Malindan ailene harca, cimri olma. Esine cocuklarina bakmakla mukellefsin
• Ailelerine sopayi kaldirma. Yuce Allah’in emri icin onlari korkut, ama dovme

Eşe ve Çocuklara Şiddet Yasağı

Benim seyhim hic dovmemis. Bana dedi ki: ‘Mustafa Efendi, ben bir fiske bile vurmadim.’ Ben de ic imden soz verdim. Sufiler eslerini dovmezler. Hazreti Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri dovmedi. Onun sunnetinde dovmek yok. Cocuklarimizi ve ailemizi egitirken kaba kuvvete basvurmayacagiz.

Anne-Babayı Ağlatmama

Anasini ve babasini aglatarak hicret etmek isteyen bir adam Resulullah’a geldi. Resulullah ona dedi ki: ‘Anana ve babana don. Onlari aglattgin gibi her ikisini de guldur.’ Anne-babasini aglatan kimseyi Cenab-i Hak aglatir. Iki yakasi bir araya gelmez. Onun isi rast gitmez.

Varsa anne-babalarinizla aranizda bir sikintiniz, halledin. Gonullerini alin. Ellerini opun. Dualarini alin. Helallasin. Kendinizi hakli gormeyin. Malinin fazlasini kardesinize vermis olsun, paranin fazlasini kardesinize vermis olsun. Sen annen-babanin arani iyi sur, sen duasini al, sen helalas.

Manevi Eğitim ve Rabıta

Her insanin hayatinda yasadigi nedenlere, sonuclara gore farkli bir boyutu vardir. Akil hem manevi hem maddi olarak butun doneleri toplar. Manevi olarak toplama rüyadır, haldir. Mananin maddeye tecelliyatidir ruya. Akil bunlarin hepsini toplar, betimler, algilar ve hifz eder.

Bir kimsenin kendi ruyasinda bir baskasinin ruyasini gormesi mumkundur. Bu Allah’in lutfudur. Orada iradeşi yoktur. Zikrullahta rabit ediliyor, orada irade vardir, talep ediliyor. Veya talep etmeden de lazim olan gosteriliyor, bu da teslimiyettir.

Dergahta Tek Şeyh Prensibi

Bir dergahta bir tane seyh olur, iki tane olmaz. Bir dergahin muntesipleri de bir yere baglidir, ikinci bir yere bagli degildir. Seyh Efendinin sozu uzerine soz konulmaz, kim olursa olsun. Bir zakirin, nakibin bu noktada hakkina tecavuz etme hakki yoktur.

Din Nasihattır

Kardesinizin bir hatasini gordinuz. Koluna girin, ince ince, tatli tatli ‘Kardes yapma ya bunu’ deyin. Veya onunla alakali bir hadis-i serif soylen, bir kissa anla. Dolasin. ‘Sen neden kufrediyorsun’ deme, kufrun kotulugunu anlat. ‘Sen neden yalan soyluyorsun’ deme, yalanciligin kotulugunu anlat.

‘Sizin kardesinizin olu etini yemek ister misiniz? Tiksindiniz degil mi?’ Tiksinmek icin agiz gerek, yurek gerek, insan olmak gerek, mide gerek. Tiksinmeyince midesi de bozuk, akli da bozuk, kalbi de bozuk. Sakın insanlarin iyiliklerini one cikarin. Insanlarin kotu yonlerini konusmayin.

İçki, Namaz ve Günah Meselesi

Alkolun etkisi gectikten sonra namazı kılacaktır herkes. ‘Sarhoşken namaza yaklasmayınız’ ayet-i kerimesi, icki haram edilmezden onceki ayet-i kerimedir. ‘Dunya onu sarhos etmis, namaza yaklasmain’ veya ‘Ask sarhosuymis da namaza yaklasmayacakmis’ gibi sozlerin hepsi seytanidir. Namaz farz. Akil Musluman olan herkese namaz farz. Bitti.

Selam ve Seyyidlik Meselesi

Selam Allah’in selamidir. Herkese gonderilir, herkesten de getirilir. ‘Allah dostlarina selam goturulmez’ diye bir sey Kur’an ve sunnete uygun degildir. Asil Allah dostlarina selam goturulur. Ona selam goturulur ki o da selama karsilik cevap verir. Rahmet olur, bereket olur, lutuf olur.

Neseben seyyidlik onemlidir, bu noktada bir sikinti yok. Ama velilerin arasinda, dostlarin arasinda boyle yaristirmak hos bir sey degil. Allah’in onunde herkes esittir. Hazreti Peygamber’e sordular: ‘Cogalinca biz nasil taniyacagiz?’ ‘Kim benim Kur’an ve sunnetime simsiki yapisirsa o ehli beytimdendir’ buyurdu.

Kaynakça

Hadis-i Şerif Referansları

• Buyuk gunahlarin en buyugu hadisi – Buhari, Edeb 6, Hadis No: 5976; Muslim, Iman 143
• Hz. Ali’nin kilicindaki sayfa hadisi – Buhari, Ilim 39, Hadis No: 3179; Muslim, Edahi 43-44
• Ebu Derda’ya dokuz emir hadisi – Ahmed ibn Hanbel, Musned 5/238; Taberani, el-Mu’cemul-Kebir
• Muslumanlar bir vucut gibidir hadisi – Buhari, Edeb 27; Muslim, Birr 66, Hadis No: 2586
• Anne-babasini aglatan hicret hadisi – Ebu Davud, Cihad 31, Hadis No: 2528; Nesai, Biat 14
• Din nasihattir hadisi – Muslim, Iman 95, Hadis No: 55
• Gozunu acip kapatincaya kadar beni nefsime birakma duasi – Ahmed ibn Hanbel, Musned; Ebu Davud, Edeb
• Omer’den sonra peygamber gelseydi o Omer olurdu hadisi – Tirmizi, Menakib 17, Hadis No: 3686
• Kisi sevdigine sevdigini soylesin hadisi – Ebu Davud, Edeb 122, Hadis No: 5124; Tirmizi, Zuhd 54

Ayet-i Kerime Referansları

• Hucurat Suresi, 49/12 – Kardesinizin olu etini yemek ister misiniz? (Giybet yasagi)
• Nisa Suresi, 4/43 – Sarhoşken namaza yaklasmayiniz
• Yasin Suresi, 36/21 – Sizden ucret istemeyenlerin pesinden gidiniz
• Nisa Suresi, 4/79 – Iyilikleri Rabbinizden, kotulukleri nefsinizden bilin
• Nisa Suresi, 4/59 – Allah’a, Resulune ve emir sahiplerine itaat edin

Fıkıh ve Tasavvuf Kaynakları

• Nefisle mucadele ve cihad-i ekber – Beyhaki, ez-Zuhd; Ibn Kayyim, Zadul-Mead
• Sufilikte seyri suluk ve esfeli safilin kavrami – Kuseyri, er-Risale; Hucviri, Kesfül-Mahcub
• Dergahta otorite ve zakir-seyh iliskisi – Eflaki, Menakibul-Arifin; Ahmed Yesevi geleneginde dergah adabi
• Rabita ve manevi egitim – Imam Rabbani, Mektubat; Halid-i Bagdadi, Risale-i Halidiyye
• Abdullah ibn Mubarek – Nemmamlar (laf tasiyicilar) hakkindaki tespiti (Ibn Abdilberr, el-Istiab)
• Evlilikte siddet yasagi ve Hz. Peygamber’in sunneti – Ebu Davud, Nikah 42; Ibn Mace, Nikah 51
• Seyyidlik ve ehli beyt meselesi – Tirmizi, Menakib; Ahmed ibn Hanbel, Fedailüs-Sahabe

Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi

İlgili Sözlük Terimleri: Zikir, Kalb, Şeyh, Râbıta, Kâbe, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı