Table of Contents

Toprak olmak 4 kapı 40 Makam Hakkında

Dört Kapı Kırk Makam: Toprak Olmak

Mesâi Hakkı, ve Kul Hakkı

Hakkı Tavsiye Etmek: Asr Sûresi’nin Mesajı

Toprak Gibi Tevâzu, Dağ Gibi Sebât

Kaynaklar

Toprak olmak demek; makam, mevki, şöhret peşinde koşmamak demektir. İnsanların ayakları altında ezilmeyi göze almak, hiçlik makamına ulaşmak demektir. Hazret-i Mevlânâ buyurmuştur: “Toprak ol ki gül bitiresin; gül bitmez kayadan.” Sûfînin hedefi budur: Toprak gibi mütevâzı olup gül gibi güzellikler yetiştirmek.

İster kamuda çalışın, ister birinin yanında çalışın — mesâi saatlerine riâyet etmiyorsanız hırsızlık yapıyorsunuz. Bu söz ağır, ama hakîkattir. Seninle saat 8’de anlaşılmış; sen 8.20’de geliyorsan 20 dakika hırsızlık yaptın. Mesâi bitmeden gidiyorsan — o da hırsızlıktır.

Bir kimse beş vakit namazını kılsın, otuz gün Ramazan orucunu tutsun, gözünü-dilini haramdan korusun, bir de mesâi hakkına riâyet etsin — o kimse bu zamanda evliyâ olur. Ama mesâi hakkını çiğneyen kimsenin duâsı kabûl olmaz, ibâdetinin bereketin olmaz. Bu konuya riâyet etmek, kul hakkına riâyet etmektir.

Cenâb-ı Hak, Asr Sûresi’nde buyurmuştur: “Asra yemin olsun ki bütün insanlar hüsrandadır; ancak îmân edip sâlih amel işleyenler, birbirlerine hakkı tavsiye edenler, ve sabrı tavsiye edenler müstesnâ.” Derviş misin, sûfî misin, milletvekili misin, kim olursan ol — hakkı tavsiye etmiyorsan hüsrandasın.

Hakkı tavsiye etmek cesâret ister. Bâtılın karşısında susmak, hakka ihânet etmektir. Korku gâlip gelmiş — rahatlık gâlip gelmiş. Herkese gâlip gelmiş. Ama mümin, hakkı haykırmaktan geri durmaz; en büyük cihâd, zâlim sultânın karşısında hak sözü söylemektir.

Toprak olmak; pasif olmak, ezilmek, sinmek değildir. Toprak sessizce besler, sessizce büyütür — ama zemîni sağlamdır, üzerinde dağlar durur. Sûfî de öyledir: Tevâzusu toprak gibi, sebâtı dağ gibi olacak.

Dört Kapı Kırk Makam’ın son makamları insanı kemâle götürür. Şerîattan başlayan yolculuk, tarîkattan geçer, mârifete ulaşır, hakîkatte son bulur. Her kapıda on makam, insanı bir öncekinden daha derin bir kulluk bilincine taşır. Rabbim cümlemizi toprak gibi mütevâzî, dağ gibi sâbit, güneş gibi cömert kullarından eylesin.

Kur’ân-ı Kerîm: Asr Sûresi, 103/1-3 — “Asra yemin olsun ki insan hüsrandadır; ancak îmân edenler, sâlih amel işleyenler, birbirlerine hakkı, ve sabrı tavsiye edenler müstesnâ.”.

Hadîs: En fazîletli cihâd — Ebû Dâvûd, Sünen, “Melâhim”, 17 — “Cihâdın en fazîletlisi, zâlim sultânın karşısında hak sözü söylemektir.”

Hadîs: Tevâzu — Müslim, Sahîh, “Birr”, 69 — “Kim Allah için tevâzu gösterirse, Allah onu yükseltir.”

Kur’ân-ı Kerîm: Hicr Sûresi, 15/88 — “Müminlere kanatlarını indir (tevâzu göster).”

Kaynaklar

Bu metin, Mustafa Özbağ Efendi’nin “9. Toprak olmak 4 kapı 40 Makam” başlıklı sohbetinden derlenmiştir.