Taş Atan Değil, Attıran Bizden Değildir

Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem buyurur: «Bizi aldatan bizden değildir.» Bu hadîsin uzantısı olarak şu da söylenir: «Taş atan değil, attıran bizden değildir.» Yâ’nî kötü işi yapanı arkadan tahrik eden, planlayan, organize eden — daha büyük günahkârdır. Mü’min sâdece kendi işinden değil, başkasını yönlendirdiği işlerden de sorumludur. Bu, mesûliyetin derin bir anlamıdır.

Doğrudan ve Dolaylı Suç — İkisi de Vebal

Doğrudan suç ve dolaylı suç ikisi de vebaldir. Doğrudan: Kişi bizzat günahı işler. Dolaylı: Kişi başkasını günaha teşvik eder, plan kurar, vesîle olur. İslâm hukukunda ikisi de cezâlandırılır. Sâdece elini sürmedi diye temiz olmaz; eğer eli sürdürene yön verdi ise.

«Attıran» — Plancı, Tahrikçi

«Attıran» — plancı, tahrikçi, yönlendirici demektir. Kötü bir işin arkasında dururlar; başkasını kullanırlar. Modern dünyâda bunlar çok yaygın: Reklâmcı, manipülatör, fitneci, siyâsî tahrikçi. Bunlar başkasını yanlışa sürükler; ama kendileri «temiz» kalır. Hz. Peygamber bunları «bizden değil» ifadesiyle reddeder.

Hâlâ Vebal Var — Tahrikçide

Tahrikçide hâlâ vebal vardır. «Ben taş atmadım» bahanesi geçerli değil. Çünkü tahrik kötü işin sebebi oldu. Sebep olmadan netîce olmaz. Allâh sebebi de hesâba katar. Bu yüzden tahrikçi taş atan kadar suçlu, hattâ daha çok. Çünkü taş atan duygusuyla harekete geçti; tahrikçi soğukkanlılıkla planladı.

Modern Tezahürler — Sosyal Medyada

Modern dönemde tahrikçilik sosyal medyada yaygın. Bir kişi «o yapsın, ben sâdece söyledim» diye paylaşım yapar; başkası onu uygular. Yâ’nî sosyal medyadaki manipülatörler de tahrikçi. Bunlar Hz. Peygamber’in «bizden değildir» dediği gruba dâhil. Modern müslüman bu tehlikeden kaçınmalıdır.

İçinden Geçirmek de Yetmez — Söz, Yön

İçinden bir kötü düşünce geçirmek günah olmaz; ama o düşünceyi söze, yöne, harekete dönüştürmek günah olur. Tahrikçi içindekini dile getirip başkasını yönlendirir. Bu, sözün kötüye kullanımıdır. Hz. Peygamber «Dilini koru, hayır söyle veya sus» buyurmuştur. Tahrikçi tam tersini yapar: Şer söyler.

Hayra Yönlendirmek — Tam Tersi

Hayra yönlendirmek tam tersine kıymetlidir. «Kim bir hayra delâlet ederse, onu işleyenin sevâbı kadar ecir alır» Hz. Peygamber’in sözü. Yâ’nî başkasını iyiye yönlendiren kişi büyük ecir alır. Mü’min bu yönde aktif olmalı; başkasını hayra çağırmalı, kötülükten alıkoymalı. Bu, «emr-i bi’l-ma’rûf»tur.

Niyâz — Tahrikten Uzak Bir Mü’min

Niyâz: «Yâ Rab, beni başkalarını kötülüğe yönlendirenlerden eyleme. ‘Taş atan değil, attıran’ olmaktan beni koru. Tam tersi, başkalarını hayra çağıran, iyilik yapmaya yönlendiren bir mü’min eyle. Dilimi şerden koru; hayra kullan. Soğukkanlı plancılık şerrinden beni koru.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi hayra çağıran mü’minler eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Mesûliyet, Fitne, Emr-i Bi’l-Ma’rûf. → Tasavvuf Sözlüğü