Ramazan umresi, mü’minin rühuna ve hayatína fevkalade bereket katan bir ibadet vesilesi olup, Resullahâ’ín sünnetinde mazhariyet kazanmíş bir ulvi mertebede yer alír; Beyt’ullâh’ín eşişine varíp Mubarek Mekke ve Medine topraşínda Ramazan’í idrâk etmek, salikin gönül aynasínda nice tecelliyâta ve manevî inşirâha vesile olur. Bu sohbette üstâd, ümmeti Ramazan umresine teşvik etmekte, niyetin hâlîslişini ve ibadetin yalníz Allah rízâsí için olmasíní vurgulamaktadír.

Ramazan Umresinin Fazîleti ve Hadisi Şerîf Mukaddimesi

Resullahâ sallallahü aleyhi vesellem hadisi şerîflerinde “Ramazanda yapílan umre, sevab yönünden bir hac mesâbesindedir, hatta benimle yapílmíş bir hac mesâbesindedir” buyurarak (Buhârî, Umre 4; Müslim, Hac 221), ümmeti Ramazan umresine teşvik etmiştir. Bu hadis, Ramazan ayínín umre ile birleştişinde sevabín nasíl kat be kat arttíşíní ifade eder. Mü’min, Ramazan umresine niyet ettikçe Allah’ín rízasína nail olmak ister; mübarek bölgelerde Ramazaní idrâk etmek, salikin kalbinde nice manevî inşirâha vesile olur. Beyt’ullâh’í tavâf etmek, Safâ ile Merve arasínda say etmek, Ravzayí Mutahhare’yi ziyaret etmek tâlibin gönülü için derin bir manevî tahsiline dönüşür. Hac sevabí ile umre birleşince, mü’minin amel defterine nice tecelli yansír ve Allah’ín rízasína nail olduşu míjdesi gönül aynasína yansír.

Niyetin Hâlîs Oluşu: Allah Rízâsí Íçin Umre

Umrenin aslí, niyetin hâlîs oluşudur. Resullahâ sallallahü aleyhi vesellem “Ameller niyetlere göredir; her kişiye niyet ettişi şey vardír” buyurmuştur (Buhârî, Bed’ü’l-Vahy 1; Müslim, İmâre 155). Bu sohbette üstâd, mü’minlere umreye yalnízca Allah’ín rízasí için niyet etmelerini, «tatil» veya «gezi» gibi deşil, ihlas ile niyet ederek çíkmalarını tavíye eder. Niyet hâlîs olduşu zaman, umre mü’mine sevabí ile beraber kalbî bir tasfîye de getirir. Salik, niyetin tashihi için mürşidiyle istişârede bulunabilir; mürşid, tâlibe niyetin nasíl hâlîs tutulacaşíní öşretir. Karabaş Velî hazretleri “Niyetsiz amel, ruhsuz cesed gibidir” buyurarak, niyetin amelin aslí olduşunu vurgulamíştır. Salik, umreye giderken niyetinin tashihine en çok ühelî veren bir ibadet aşkí ile gitmelidir.

Mübarek Belîdlerin Manevî Tesiri

Mubarek Mekke ve Medine, mü’minin gönülünün vatanídír. Beyt’ullâh’ín bulunduşu Mekke topraşí, peygamberlerin sekînet bulduğu mübarek bir mekandír. Medine ise Resullahâ’ín şehi risâletinin başkentidir; Ravzayí Mutahhare, Cennet bahçesinden bir bahçedir. Bu mübarek belîdlerde Ramazaní idrâk etmek, salikin kalbinde nice manevî inşirâha ve gönül inşirâhína vesile olur. Kâ’be’nin tavâfí, mü’minin Allah’ín hužurína duruşunun timsâlidir; her bir şavt, tâlibin nefsinin bir tabakasíní soyup atar. Safâ ile Merve arasíndaki say, Hacer validemizin samimiyet ve teslimiyetinin timsâlidir. Ravza ziyareti, mü’minin Resul’ün mânevî tasarrufuna mazhar oluşudur. Bu mübarek belîdlerde Ramazaní yaşamak, salikin rühuna nice feyz ve bereket katacak bir mertebedir.

Íftar ve Sahurun Mubarek Belîdlerde Ídrâki

Mübarek belîdlerde Ramazan oruçunu tutmak, íftarí Beyt’ullâh’ín eşişinde açmak, salikin gönülünde oldukça derin bir manevî iz bírakír. Kâ’be’nin haliline karşí iftar etmek, Resullahâ’ín sünneti üzere hurma ile açíp su içmek, mü’minin rühuna ferah ve sekînet verir. Sahurun da mubarek belîdlerde idrâk edilmesi, salikin manevî tahsilinin bir parçasí olur. Tarâvîh namazlarí, hací Hânei Ka’be’nin huzurunda cüm’a adâbí ile kílínír; Mescidi Nebevî’de Ravza’nín yaníbaşínda kílínan taravîhler ise tarif edilemez bir mün’küsât bírakír. Salik, Ramazan ayínda umreye gittişi zaman bu manevî lezžetleri tatma imķníní bulur ve bu hâl ile gönülünde nice tecelli zuhur eder.

Umrenin Hac ile Sevap Mükâyesesi

Resullahâ sallallahü aleyhi vesellem “Ramazanda yapílan umre bir hacca, hatta benimle yapílmíş bir hacca denktir” buyurmuştur. Bu hadis, Ramazan ayínín umreye ne büyük bir sevab katacaşíní ifade eder. Hac, Müslüman üzerine farz olan ibadetlerin biridir ve hayatí boyunca bir kez yapílmasí gerekir; ne var ki Ramazan umresi, hac yapma imķní olmayanlar için nice manevî tahsilin kapısını açar. Salik, hac yapamasa bile Ramazan umresine niyet edip gittişinde, bu sevabí elde etme ümidini taşír. Üstad, mü’minlere maddî imķnlarí var ise Ramazan umresine gitmeyi kuvvetle teşvik etmektedir. Çünkü bu mübarek aylarda mübarek belîdlere gitmek, ümmetin manevî tarihindeki Resullahâ’ín sünnetine ittiba’dír ve nice tecelli ve inşirâhín vesilesidir.

Salikin Umreye Hazírlíşí: Maddî ve Manevî Tahkim

Salik, umreye gitmeden önce hem maddî hem manevî hazírlík yapmalídír. Maddî hazírlík, gerekli vize, bílet ve ihramí almak ile sínírlí deşildir; ihtiyaç sahibi yakínlarín hatırlanması, kul haklarínín ödenmesi, helal kazaníç ile yola çíkílmasí gerekir. Manevî hazírlík ise mürşidin emrine arz, tövbe, namazlarín tashihi, kalbî bir tasfîye ile vužu’a girilmesidir. Mürşidi kâmil, salike umreye giderken nasíl niyet edeceşini, hangi duâlarí okuyacaşíní, hangi adâbí tutacaşíní tavíye eder. Karabaş Velî hazretlerinden nakledilir ki: “Mubarek belîdlere ihramín yanínda kalbinin de ihramíní giyerek git.” Bu, salikin manevî hazírlík yapmasínín gereşini ifade eder. Salik bu hazírlíklarí tashih ettikçe, umre ona Allah’ín rízasína yaklaşma fírsatíní verir.

Bibliyografya

• Buhârî, Sahîh, Kitâbü’l-Umre, hadis no 1782 (Ramazan umresi).
• Müslim, Sahîh, Kitâbü’l-Hac, hadis no 1256 (Ramazan umresi hacca denktir).
• Ebû Dâvûd, Sünen, Kitâbü’l-Menâsik, umrenin fazileti.
• Tirmizî, Sünen, Kitâbü’l-Hac, Ramazan umresi bahsi.
• Nesâî, Sünen, Kitâbü’l-Hac, umrenin sevabı.
• İbn Mâce, Sünen, Kitâbü’l-Menâsik, Ramazan umresi.
• Ahmed b. Hanbel, Müsned, Ramazan umresi rivayetleri.
• Buhârî, Sahîh, Bed’ü’l-Vahy 1, “Ameller niyetlere göredir” hadîsi.
• Müslim, Sahîh, Kitâbü’l-İmâre 155, niyet hadîsi.
• Gazzâlî, İhyâü Ulûmi’d-Dîn, Kitâbü Esrâri’l-Hac.
• İmâm Nevevî, el-Mecmû Şerhü’l-Mühezzeb, umre bahsi.
• İbn Kudâme, el-Muğnî, Hac ve umre kitabı.
• İmâm Şâfiî, el-Üm, Kitâbü’l-Hac.
• İmâm Mâlik, Muvatta’, Kitâbü’l-Hac, umre.
• İmâm Ebû Hanîfe, el-Fıkhu’l-Ekber Şerhi, umre bahsi.
• Beyhakî, es-Sünenü’l-Kübrâ, umrenin fazileti.
• Sühreverdî, Avârifü’l-Maârif, hac ve umrenin tasavvufî yönü.
• İbn Arabî, Fütûhât-í Mekkiyye, Kâ’be ve umrenin sırrı.
• Karabaş Velî, Mîzân Şerhi, niyet ve hac bahsi.
• İsmâil Hakkı Bursevî, Rûhu’l-Beyân, Bakara 197 tefsîri (hac bahsi).

Sohbetin Tasnîfi

Bu sohbet, Ramazan umresinin fazileti, niyetin hâlîs oluşu, mübarek belîdlerin manevî tesiri, íftar ve sahurun mübarek topraklarda idrâki, umrenin hac ile sevap mükâyesesi ve salikin maddî-manevî hazírlíşí gibi mevzuları ihtiva etmektedir. Mü’minlere Ramazan umresine teşvik nitelişindeki bu kísa sohbet, hac ve umrenin tasavvufî yönünü kavramak isteyenler için kaynak nitelişindedir.

Kaynak: Mustafa Özbaş Hocaefendi Sohbetleri | Video | Seri: Hac ve Umre