Ramazan umresi, mü’minin rühuna ve hayatîna fevkalade bereket katan bir ibadet vesilesi olup, Resullahâ’în sünnetinde mazhariyet kazanmîş bir ulvi mertebede yer alîr; Beyt’ullâh’în eşişine varîp Mubarek Mekke ve Medine topraşînda Ramazan’î idrâk etmek, salikin gönül aynasînda nice tecelliyâta ve manevî inşirâha vesile olur. Bu sohbette üstâd, ümmeti Ramazan umresine teşvik etmekte, niyetin hâlîslişini ve ibadetin yalnîz Allah rîzâsî için olmasînî vurgulamaktadîr.
Ramazan Umresinin Fazîleti ve Hadisi Şerîf Mukaddimesi
Resullahâ sallallahü aleyhi vesellem hadisi şerîflerinde “Ramazanda yapîlan umre, sevab yönünden bir hac mesâbesindedir, hatta benimle yapîlmîş bir hac mesâbesindedir” buyurarak (Buhârî, Umre 4; Müslim, Hac 221), ümmeti Ramazan umresine teşvik etmiştir. Bu hadis, Ramazan ayînîn umre ile birleştişinde sevabîn nasîl kat be kat arttîşînî ifade eder. Mü’min, Ramazan umresine niyet ettikçe Allah’în rîzasîna nail olmak ister; mübarek bölgelerde Ramazanî idrâk etmek, salikin kalbinde nice manevî inşirâha vesile olur. Beyt’ullâh’î tavâf etmek, Safâ ile Merve arasînda say etmek, Ravzayî Mutahhare’yi ziyaret etmek tâlibin gönülü için derin bir manevî tahsiline dönüşür. Hac sevabî ile umre birleşince, mü’minin amel defterine nice tecelli yansîr ve Allah’în rîzasîna nail olduşu mîjdesi gönül aynasîna yansîr.
Niyetin Hâlîs Oluşu: Allah Rîzâsî Îçin Umre
Umrenin aslî, niyetin hâlîs oluşudur. Resullahâ sallallahü aleyhi vesellem “Ameller niyetlere göredir; her kişiye niyet ettişi şey vardîr” buyurmuştur (Buhârî, Bed’ü’l-Vahy 1; Müslim, İmâre 155). Bu sohbette üstâd, mü’minlere umreye yalnîzca Allah’în rîzasî için niyet etmelerini, «tatil» veya «gezi» gibi deşil, ihlas ile niyet ederek çîkmalarını tavîye eder. Niyet hâlîs olduşu zaman, umre mü’mine sevabî ile beraber kalbî bir tasfîye de getirir. Salik, niyetin tashihi için mürşidiyle istişârede bulunabilir; mürşid, tâlibe niyetin nasîl hâlîs tutulacaşînî öşretir. Karabaş Velî hazretleri “Niyetsiz amel, ruhsuz cesed gibidir” buyurarak, niyetin amelin aslî olduşunu vurgulamîştır. Salik, umreye giderken niyetinin tashihine en çok ühelî veren bir ibadet aşkî ile gitmelidir.
Mübarek Belîdlerin Manevî Tesiri
Mubarek Mekke ve Medine, mü’minin gönülünün vatanîdîr. Beyt’ullâh’în bulunduşu Mekke topraşî, peygamberlerin sekînet bulduğu mübarek bir mekandîr. Medine ise Resullahâ’în şehi risâletinin başkentidir; Ravzayî Mutahhare, Cennet bahçesinden bir bahçedir. Bu mübarek belîdlerde Ramazanî idrâk etmek, salikin kalbinde nice manevî inşirâha ve gönül inşirâhîna vesile olur. Kâ’be’nin tavâfî, mü’minin Allah’în hužurîna duruşunun timsâlidir; her bir şavt, tâlibin nefsinin bir tabakasînî soyup atar. Safâ ile Merve arasîndaki say, Hacer validemizin samimiyet ve teslimiyetinin timsâlidir. Ravza ziyareti, mü’minin Resul’ün mânevî tasarrufuna mazhar oluşudur. Bu mübarek belîdlerde Ramazanî yaşamak, salikin rühuna nice feyz ve bereket katacak bir mertebedir.
Îftar ve Sahurun Mubarek Belîdlerde Îdrâki
Mübarek belîdlerde Ramazan oruçunu tutmak, îftarî Beyt’ullâh’în eşişinde açmak, salikin gönülünde oldukça derin bir manevî iz bîrakîr. Kâ’be’nin haliline karşî iftar etmek, Resullahâ’în sünneti üzere hurma ile açîp su içmek, mü’minin rühuna ferah ve sekînet verir. Sahurun da mubarek belîdlerde idrâk edilmesi, salikin manevî tahsilinin bir parçasî olur. Tarâvîh namazlarî, hacî Hânei Ka’be’nin huzurunda cüm’a adâbî ile kîlînîr; Mescidi Nebevî’de Ravza’nîn yanîbaşînda kîlînan taravîhler ise tarif edilemez bir mün’küsât bîrakîr. Salik, Ramazan ayînda umreye gittişi zaman bu manevî lezžetleri tatma imķnînî bulur ve bu hâl ile gönülünde nice tecelli zuhur eder.
Umrenin Hac ile Sevap Mükâyesesi
Resullahâ sallallahü aleyhi vesellem “Ramazanda yapîlan umre bir hacca, hatta benimle yapîlmîş bir hacca denktir” buyurmuştur. Bu hadis, Ramazan ayînîn umreye ne büyük bir sevab katacaşînî ifade eder. Hac, Müslüman üzerine farz olan ibadetlerin biridir ve hayatî boyunca bir kez yapîlmasî gerekir; ne var ki Ramazan umresi, hac yapma imķnî olmayanlar için nice manevî tahsilin kapısını açar. Salik, hac yapamasa bile Ramazan umresine niyet edip gittişinde, bu sevabî elde etme ümidini taşîr. Üstad, mü’minlere maddî imķnlarî var ise Ramazan umresine gitmeyi kuvvetle teşvik etmektedir. Çünkü bu mübarek aylarda mübarek belîdlere gitmek, ümmetin manevî tarihindeki Resullahâ’în sünnetine ittiba’dîr ve nice tecelli ve inşirâhîn vesilesidir.
Salikin Umreye Hazîrlîşî: Maddî ve Manevî Tahkim
Salik, umreye gitmeden önce hem maddî hem manevî hazîrlîk yapmalîdîr. Maddî hazîrlîk, gerekli vize, bîlet ve ihramî almak ile sînîrlî deşildir; ihtiyaç sahibi yakînlarîn hatırlanması, kul haklarînîn ödenmesi, helal kazanîç ile yola çîkîlmasî gerekir. Manevî hazîrlîk ise mürşidin emrine arz, tövbe, namazlarîn tashihi, kalbî bir tasfîye ile vužu’a girilmesidir. Mürşidi kâmil, salike umreye giderken nasîl niyet edeceşini, hangi duâlarî okuyacaşînî, hangi adâbî tutacaşînî tavîye eder. Karabaş Velî hazretlerinden nakledilir ki: “Mubarek belîdlere ihramîn yanînda kalbinin de ihramînî giyerek git.” Bu, salikin manevî hazîrlîk yapmasînîn gereşini ifade eder. Salik bu hazîrlîklarî tashih ettikçe, umre ona Allah’în rîzasîna yaklaşma fîrsatînî verir.
Bibliyografya
- Buhârî, Sahîh, Kitâbü’l-Umre, hadis no 1782 (Ramazan umresi).
- Müslim, Sahîh, Kitâbü’l-Hac, hadis no 1256 (Ramazan umresi hacca denktir).
- Ebû Dâvûd, Sünen, Kitâbü’l-Menâsik, umrenin fazileti.
- Tirmizî, Sünen, Kitâbü’l-Hac, Ramazan umresi bahsi.
- Nesâî, Sünen, Kitâbü’l-Hac, umrenin sevabı.
- İbn Mâce, Sünen, Kitâbü’l-Menâsik, Ramazan umresi.
- Ahmed b. Hanbel, Müsned, Ramazan umresi rivayetleri.
- Buhârî, Sahîh, Bed’ü’l-Vahy 1, “Ameller niyetlere göredir” hadîsi.
- Müslim, Sahîh, Kitâbü’l-İmâre 155, niyet hadîsi.
- Gazzâlî, İhyâü Ulûmi’d-Dîn, Kitâbü Esrâri’l-Hac.
- İmâm Nevevî, el-Mecmû Şerhü’l-Mühezzeb, umre bahsi.
- İbn Kudâme, el-Muğnî, Hac ve umre kitabı.
- İmâm Şâfiî, el-Üm, Kitâbü’l-Hac.
- İmâm Mâlik, Muvatta’, Kitâbü’l-Hac, umre.
- İmâm Ebû Hanîfe, el-Fıkhu’l-Ekber Şerhi, umre bahsi.
- Beyhakî, es-Sünenü’l-Kübrâ, umrenin fazileti.
- Sühreverdî, Avârifü’l-Maârif, hac ve umrenin tasavvufî yönü.
- İbn Arabî, Fütûhât-î Mekkiyye, Kâ’be ve umrenin sırrı.
- Karabaş Velî, Mîzân Şerhi, niyet ve hac bahsi.
- İsmâil Hakkı Bursevî, Rûhu’l-Beyân, Bakara 197 tefsîri (hac bahsi).
Sohbetin Tasnîfi
Bu sohbet, Ramazan umresinin fazileti, niyetin hâlîs oluşu, mübarek belîdlerin manevî tesiri, îftar ve sahurun mübarek topraklarda idrâki, umrenin hac ile sevap mükâyesesi ve salikin maddî-manevî hazîrlîşî gibi mevzuları ihtiva etmektedir. Mü’minlere Ramazan umresine teşvik nitelişindeki bu kîsa sohbet, hac ve umrenin tasavvufî yönünü kavramak isteyenler için kaynak nitelişindedir.
Kaynak: Mustafa Özbağş Hocaefendi Sohbetleri | Video | Seri: Hac ve Umre