Mustafa Özbağ Efendi bu kısa sohbette dîni ayakta tutmak için ilim öğrenen, mücâdele eden âlim ve tâlebeye de zekât verilebileceğini tafsîl eder. Tevbe 60. âyetinde sayılan ikinci sınıf, yâ'nî «fî sebîlillâh — Allâh yolunda olanlar» ifâdesi, müfessirlerin, ve âlimlerin şerhlerinde ilim ehlini de kapsar. Bir kimse bir ilim öğrenmek için yola çıksa, attığı her adımda cihâd sevâbı alır; vallâhi de billâhi de. Yalnız bu, dînî ilimlerle alâkalıdır; tıp, mühendislik, ve sâir dünyevî ilimler bu sınıfa dâhil değildir. Tıp öğrenmeye gidiyor ise, oraya zekât verilmesi konusu farklıdır; tıpçı yoksa eyvallâh — toplumun ihtiyâcı sebebiyle değerlendirilir. Veyâhut da İngiltere'de İslâm'a hizmet edebilecek dînî ilim tâlebesi var ise, ona zekât verilebilir. Bu hâl, dîni ayakta tutan ulemânın, ve tâlebelerin Allâh yolundaki mücâhid sınıfından sayıldığını gösterir.
Tevbe 60: Zekâtın Sekiz Sınıfı
Mustafa Özbağ Efendi sohbete temel hakîkati ortaya koyarak başlar: Tevbe Sûresi 60. âyetinde sayılan ikinci sınıf — yâ'nî «fî sebîlillâh — Allâh yolunda olanlar» ifâdesi — müfessirlerin, ve âlimlerin şerhlerinde ilim ehlini de kapsar. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Sadakalar (zekât), Allâh tarafından bir farz olarak ancak fakîrlere, miskînlere, zekât memûrlarına, kalpleri İslâm'a ısındırılacaklara, kölelikten kurtulacaklara, borçlulara, Allâh yolundakilere, ve yolda kalmışlaradır» (Tevbe 9/60) buyurmuştur.
İlim Yolundaki Cihâd Sevâbı
Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir hadîsi şerîfi tafsîl eder: bir kimse bir ilim öğrenmek için yola çıksa, attığı her adımda cihâd sevâbı alır; vallâhi de billâhi de. Resûli Ekrem efendimiz buyurmuştur: «İlim tahsîli için yola çıkan, dönünceye kadar Allâh yolundadır» (Tirmizî, İlim 2; İbn Mâce, Mukaddime 17). Bu üslûp ilim ehlinin Allâh yolundaki mücâhidlerden sayıldığını ortaya koyar.
Dînî İlim ve Dünyevî İlim Ayrımı
Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir fıkhî kâideyi tafsîl eder: yalnız bu, dînî ilimlerle alâkalıdır; bu böyle işte. Tıp öğrenmeye gidiyor ise, oraya zekât verilmesi konusu farklıdır; tıpçı yoksa, eyvallâh — toplumun ihtiyâcı sebebiyle değerlendirilir. Veyâhut da İngiltere'de İslâm'a hizmet edebilecek dînî ilim tâlebesi var ise, ona zekât verilebilir. Bu hâl maslahatı âmme prensibinin de fıkıhta nazarı i'tibâra alındığını ortaya koyar.
Dîni Ayakta Tutan Ulemâ ve Tâlebe
Mustafa Özbağ Efendi sohbetin sonunda mü'mînin görevini tafsîl eder: bu hâl, dîni ayakta tutan ulemânın, ve tâlebelerin Allâh yolundaki mücâhid sınıfından sayıldığını gösterir. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?» (Zümer 39/9) buyurmuştur. İlim ehlinin himâyesi, Allâh yolunda mâlî cihâdın bir şeklidir. Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolunun manevî terbiyesi de mü'mîni dînî ilim ehlini desteklemeye, ve onlara zekâtsadaka ile yardım etmeye yöneltir; ve bu vasıflar onun manevî terakkîsinin temel cüzlerini teşkîl eder.
- Kur'ânı Kerîm: Tevbe 9/60; Zümer 39/9; Bakara 2/267; Mücâdele 58/11; Fâtır 35/28.
- Sahîhi Buhârî, Kitâbü'z-Zekât.
- Sahîhi Müslim, Kitâbü'z-Zekât.
- Süneni Ebû Dâvûd.
- Süneni Tirmizî, İlim 2, İlim tahsîli ve cihâd hadîsi.
- Süneni Nesâî.
- Süneni İbn Mâce, Mukaddime 17.
- İmâm Mâlik, Muvatta.
- İmâm Ahmed, Müsned.
- İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn, ilim ve zekât bahsi.
- İmâm Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb, Tevbe 60 tefsîri (fî sebîlillâh).
- İmâm Kurtubî, el-Câmi'u li-Ahkâmi'l-Kur'ân.
- İbn Kesîr, Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm.
- İmâm Kâsânî, Bedâi'u's-Sanâi'.
- İmâm Serahsî, el-Mebsût.
- İbn Âbidîn, Reddü'l-Muhtâr.
- Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Zekât Sohbetleri.
Sohbetin Tasnîfi: Bu kısa sohbet Tevbe 60 âyetindeki zekâtın sekiz sınıfından «fî sebîlillâh» ifâdesinin ilim ehlini kapsamasını, ilim yolundaki cihâd sevâbını, dînî ilim ile dünyevî ilim ayrımını, ve dîni ayakta tutan ulemâ ile tâlebenin desteklenmesini tafsîl etmektedir.
Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Zekât Sohbetleri