Bu sohbette Mustafa Özbağ Efendi hazretleri Zührüf sûresi 36. âyet ışığında Rahmân’ın zikrinden yüz çevirenin başına şeytân musallat olacağı ilâhî kânûnunu; zikrullâhın kalp için en sağlam kale olduğunu, kal’a sağlam iken şeytânın giremediğini fakat zikir bırakılınca kal’anın düşüp şeytânın içeri girdiğini; o anda şâhidi olunan ilk vesvese tipinin dervîş kard&euuml;şlerin, eşin, çocukların ve arkadaşların hatalarını göstermek olduğunu; şeytânın insanın en zayıf noktasından yaklaştığını, kimine dervîşliği, kimine âile hayatı, kimine dünyevî iş tarafından sokulduğunu; zikre devam edenin şeytân tesirinden masun olduğunu, çünkü kalpteki zikrullâhın şeytânı uzaklaştırdığını tafsîl ile beyân etmektedir.

Zührüf 36: Rahmân’ın Zikrinden Yüz Çevirenin İlâhî Cezâsı

Mustafa Özbağ Efendi hazretleri sohbete Zührüf sûresi 36. âyetin sarih hükmüyle başlar: “Kim Rahmân’ın zikrinden yüz çevirirse, biz ona bir şeytân musallat ederiz; artık o onun yakın arkadaşı olur.” Bu âyetteki “Rahmân” isminin seçilmesi son derece manidârdır: Cenâbı Hak “rahmeti bütün âleme amma olan” sıfatıyla zikri emrediyor, kim bu rahmet pınarından yüz çevirirse karşılığını şeytânın yakın arkadaşlığı olarak alıyor.

Âyet’in önemli bir nüktesi, şeytânın “musallat edilmesi”nin Allah tarafından yapılmasıdır. Yani şeytânın gelişi tesadüf değildir; ilâhî bir tedbirdir. Kişi zikri bıraktığı anda Cenâbı Hak ona şeytânı bir karîn (yakın arkadaş) olarak tahsis eder. Zira insanın kalbi boşluk kabul etmez: zikrullâh yoksa şeytân vardır; rahmânî vesvese yoksa şeytânî vesvese vardır; nefesi Hakk’a teveccüh yoksa nefesi şeytâna meyl vardır.

Efendi hazretleri durumu kalp pencerelerinden bir tabloyla tasvir eder: “Sen zikrullâhı bıraktığın anda şeytân zaten kalbinin kapısında tüneleyip duruyor. Zikrullâhı bıraktın, şeytân içeri girdi, ve senin dostun oldu.” İşte bu kårînı şeytân’ın muvaffakiyeti: kapı içeriden açılınca girmek — insan zikri bırakmasaydı şeytân kapıyı kıramayacaktı.

Şeytânın İlk Vesveseleri: Yakınlarının Hatalarını Göstermek

Efendi hazretleri zikri bırakan dervîşe şeytânın hangi kapıdan girdiğini son derece dikkat çekici bir tarzda anlatır: vesvesenin ilk hedefi yakın çevredir. Şeytân önce bir uzakta dolaştırmaz, önce yakındaki insanların kusurlarını göze sokmaya başlar:

• Dervîş kard&euuml;şlerinin hatalarını gösterir — cemaat içine sökük açar
• Eşinin hatalarını gösterir — ev içine sökük açar
• Çocuklarının hatalarını gösterir — baba/anne ile evlât arasını açar
• Arkadaşlarının hatalarını gösterir — uhuvvet bağlarını çözer

Efendi hazretleri burada tasavvufî bir hakîkati ortaya koyar: şeytân insanı uzaktan değil, yakından kavurur. Çünkü mü’minin uhuvvet bağı (kard&euuml;şlik, eşlik, dostluk) kalbine en yakın olan bağdır; o bağ kırılırsa kalbe en büyük zarar gelir. Şeytânın stratejii mahsusâsıdır bu — zikre devam ederken kişi kard&euuml;şinin güzelliklerini görürdü; zikri bırakınca aynı kard&euuml;şte sadece kusur görmeye başlar.

Bu, Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi vesellem efendimizin beyân ettikleri gerçeğin tezahurudur: “Şeytân insanın damarlarında kanın dolaştığı gibi dolaşır.” (Buhârî, Bed’ü’l-Halk 11; Müslim, Selâm 23) Damarda dolaşan şeytân, kalpte vesvese fısıldar; vesvese kıvîlcımı yakınlık açan bir hata büyütmesiyle başlar.

Zikrullâh: Kalbin Kalesi

Efendi hazretleri tasavvufî bir teşbîhle hakîkati çok net beyân eder: “Zikrullâh kalbin kalesidir. Kale sağlamsa şeytân giremez. Zikri terk edince kale düşer, şeytân hâkim olur.”

Bu teşbîh Yûsuf sûresi 24. âyetinden istinbât edilebilir: Yûsuf aleyhisselam Zelihâ’nın imtihanına maruz kaldığında “mââzallâh” demiş ve “in râe burhâne rabbihi” — Rabbinin burhânı (delilizikrinuru) kalbinde hâzır olduğu için fitneden masun kalmıştır. Zikrullâh o burhândır: kalpteki Allah nûru, şeytânın karanlığını dağıtır.

Bu sebepten Efendi hazretleri dervîş ehline günlük zikir vazifelerini hayâti görür: “Bu sebeple dervîşlerin günlük zikir vazifelerine devam etmeleri hayâti öneme sâhiptir.” Âdeta her gün okunan vird kalede nöbet tutmak gibidir; nöbetçi nöbetten kaçarsa kale açık kalır, düşman gündelik bir gün bile gevşekliğe râst gelse içeri girer.

Şeytânın Stratejii Mahsusâsı: Zayıf Noktadan Sızma

Efendi hazretleri şeytânın taktiğini teçhizatlı bir kumandan gibi açar: “Şeytân insanın en zayıf noktasından yaklaşır. Kiminin dervîşliğinden, kiminin âile hayatından, kiminin dünyevî işlerinden vesvese verir.”

• Dervîşlikten zayıf: “Bu yol dosendolambaclı, ben anlamadım, kendimi kaybediyorum” vesvesesi
• Âileden zayıf: “Eşim beni anlamıyor, dervîşlik aramı bozuyor” vesvesesi
• Dünyevî işten zayıf: “Para kazanmak için zikre vakit yok, öğleyi atlatırım” vesvesesi
• İlimden zayıf: “Kitap okuyacak vaktim varsa zikre değer mi?” (bâyık zikrilim çatışması) vesvesesi
• Sıhhatkeyften zayıf: “Yorgunum, bugün vird gecükür, yarın iki katı çekerim” vesvesesi

Bu stratejii şeytâniye İblîs’in A’râf sûresi 16-17’de Rabbi Tealâ’ya verdiği yeminin tezahurudur: “Beni saptırdığın için, ant olsun ki ben de Senin doğru yolun üzerine onlara karşı oturacağım. Sonra elbette onlara önlerinden, arkalarından, sağlarından, sollarından sokulacağım.” Dört cihetten saldırı — insanın hangi cihette zayıfsa şeytân oradan sızar.

Zikre Devam Edene Şeytân Tesir Edemez

Efendi hazretleri sohbeti netice&yi cumlesi ile bağlar: “Ama zikre devam eden insana şeytân tesir edemez; çünkü Allâh’ın zikri kalbi korur.” Bu tesbît Mü’minûn sûresi 97-98’deki nebevî duâya istinad eder: “De ki: Rabbim, şeytânların kışkırtmalarından sana sığınırım; ve Rabbim, onların yanımda bulunmalarından da sana sığınırım.”

Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi vesellem efendimiz Tirmizî’deki rivayette: “Zikrullâh şeytândan korunmanın en sağlam yolu, kalkanın en kaymıyısıdır.” Zikredezikrede bir mü’min, manen kalekuvveti kazanır; sokulan şeytânın oklarını zikir tehlikesizler. Yani: vesvese bile gelse mü’min onu zikr ile def eder; gerek dönüş kapısı açılmadanå.

Efendi hazretleri Hz. Pîr Mevlânâ Celâleddîni Rûmî hazretlerinin Mesnevî-i Şerîf’teki tesbîtini de hatırlatır: “Zikrullâhı dilinden düşürmeyenin kalbi şeytâna bir hücre olmaz; Allâh’a bir misafirhanedir.” Kalpteki halakai zikriyye ne kadar geniş ve sağlamsa, şeytâna ayrılan boşluk o kadar dardır; eninde sonunda şeytân kalbe sığamaz olur.

Bibliyografya

• Kur’ânı Kerîm: Zührüf 43/36 — “Kim Rahman’ın zikrinden yüz çevirirse şeytân musallat ederiz”
• Kur’ânı Kerîm: A’râf 7/16-17 — İblîs’in dört cihetten saldırı yemini
• Kur’ânı Kerîm: Mü’minûn 23/97-98 — Şeytândan Allâh’a sığınma duâsı
• Kur’ânı Kerîm: Yûsuf 12/24 — “İn râe burhâne rabbihi” Yûsuf’un imtihanı ve burhân
• Kur’ânı Kerîm: Bakara 2/152 — “Beni zikredin ki ben de sizi zikredeyim”
• Kur’ânı Kerîm: Ahzâb 33/41 — “Ey îmân edenler! Allâh’ı çokça zikredin”
• Kur’ânı Kerîm: Ra’d 13/28 — “Kalpler ancak Allâh’ı zikretmekle mutmain olur”
• Kur’ânı Kerîm: Nâs 114/1-6 — Hannas vesvesesinden Allâh’a sığınma
• Hadîsi Şerîf: Buhârî, Bed’ü’l-Halk 11; Müslim, Selâm 23 — “Şeytân insanın damarlarında kanın dolaştığı gibi dolaşır”
• Hadîsi Şerîf: Buhârî, Deavât 66; Müslim, Zikr 79 — “Zikreden ile zikretmeyenin misali, diri ile ölü gibidir”
• Hadîsi Şerîf: Tirmizî, Deavât 6 — “Zikrullâh şeytândan korunmanın en sağlam yoludur”
• Hadîsi Şerîf: Müslim, Zikr 11 — “Cennet bahçeleri zikir halkalarıdır”
• Hadîsi Şerîf: Tirmizî, Deavât 95 — Kalbin temizliği zikr ile, kirlenmesi gaflet ile
• Hz. Mevlânâ Celâleddîni Rûmî: Mesnevî-i Şerîf — Şeytâna karşı zikrullâh kalkanı; vesvese bahisleri
• Şeyh Necmüddîni Kübrâ: Fevâtihu’l-Cemâl — Hâtırı şeytânî ve nefsîden hatırı rahmaniye dönüş
• Şeyh Şihâbüddîn Sühreverdî: Avârifu’l-Maârif — Vesvese ve def’i bahisleri
• Şeyh Muhyiddîn İbn Arabî: Fütûhâtı Mekkiyye — Havâtır içtihatlarının dört kaynağı (Hak, Melek, Nefs, Şeytân)
• İmam Gazzâlî: İhyâu Ulûmi’d-Din — Tedbiru’lvesvese ve mucadelei nefs
• Hz. Yûnus Emre: Dîvân — “Şeytân bilmez nîdem rûhuma ererişin” nidaları
• İmam Ahmed Sirhindî: Mektûbât — Vesvesenin defi için zikri kalbî
• İbn Kayyim el-Cevziyye: Bedâiu’l-Fevâid — Şeytânın insana yedi kapıdan sokulması
• Tefsîr: Fahreddin Râzî, Mefâtîhu’l-Gayb — Zührüf 36 ve A’râf 16-17 tefsîri

Sohbetin Tasnîfi

Bu sohbet bir zikrullâhın şeytânlık karşıtı koruyucu fonksiyonu sohbetidir. Mustafa Özbağ Efendi hazretleri Zührüf 36 âyetinin sarih hükmünü merkeze alarak; zikri terk edenin başına şeytânın ilâhi tedbir olarak musallat olduğunu, şeytânın ilk hedeflerinin yakın çevredeki insanların hatalarını göze sokmak suretiyle uhuvvet bağlarını koparmak olduğunu, zikrullâhın kalbe sağlam bir kale temin ettiğini, şeytânın insanın en zayıf noktasından (dervîşlik, âile, dünya işi) sızdığını ve nihayetinde zikre devam edene şeytânın tesir edemediğini Yûsuf 24, Mü’minûn 97-98 âyetleri ve Buhârî’deki “şeytân damarlarda dolaşır” hadîsi ile temellendirerek beyân etmiştir. Sohbet baştan sona kalpkalezikr üçlüsüne örgüdü; zikrullâhın bırakılmasının çift yönlü bir helak (Yakın çevreyi suçlama + şeytâna açık kapı) doğurduğu istinbât edilmiştir.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı | Video: YouTube’da izle | Seri: Zikrullâh Sohbet Serisi