Hata Yaptın, Günâh İşledin — Sakın Başkasına Suçu Yükleme

Hata yaptın, günâh işledin — sakın başkasına suçu yükleme. Bu, tövbenin ruhudur. Mü’min hatasını yapsa bile sorumluluğu kendi üzerinde tutmalıdır. Başkalarını suçlayan kişi tövbe edemez; çünkü kendisini suçlu görmüyor. «Suç bana ait değil, falanca yaptırdı» düşüncesi tövbeyi engeller. Mü’min Hz. Âdem aleyhisselâm gibi «Rabbenâ zalemnâ enfusenâ» (Biz kendimize zulmettik) demelidir.

Suçu Başkasına Yüklemek — Şeytanın Mirâsı

Suçu başkasına yüklemek, şeytanın mirâsıdır. Şeytan Âdem aleyhisselâm’a secde etmediği için Allâh’a karşı «Sen beni saptırdın» demişti. Suçu Allâh’a yıkmıştı. Bu zihniyeti tevarüs eden insanlar, hatalarını başkalarına yıkmaya çalışırlar. «Annem, babam, eşim, arkadaşım, toplum, hükûmet, ekonomi…» Hep dışarıda suç ararlar. Bu, şeytanî bir tutumdur; ve tövbeyi engeller.

Sorumluluk Almak — Olgunluğun Alâmeti

Sorumluluk almak, olgunluğun alâmetidir. Çocuk hep başkasını suçlar; «kardeşim yaptı, ben yapmadım.» Olgun yetişkin sorumluluğu kendi üzerine alır. Mü’min mâneviyât açısından da olgun olmalıdır. Hatalarını kendi üzerine almalı; başkalarını suçlamamalı. Bu, dînî olgunluğun göstergesidir.

Etkili Olan Faktörler — Var, Ama Sonuçtan Sorumlu Sensin

Tabii ki dış faktörler etkilidir: Aile yetiştirme tarzı, çevre, eğitim, ekonomik durum. Bunlar insanın davranışlarını etkiler. Ama mü’min son karar vericisidir. Her durumda seçim hakkı vardır. Dış faktörler ne olursa olsun, mü’min kendi davranışlarından sorumludur. Bu sorumluluk hatırlanmalı.

Allâh’ın Adâleti — Herkes Kendinden Sorumlu

Allâh’ın adâleti — herkes kendinden sorumludur. «Hiç kimse başkasının yükünü taşımaz» (En’âm 164). Bu âyet, herkesin kendi günâhından sorumlu olduğunu açıklar. Kıyâmette mü’min «Falanca yaptırdı, ben mâzûrum» diyemez. Allâh «Sen niye yaptın?» diye sorar. Bu adâlet öyledir. Mü’min bunu hatırlamalı.

Tövbenin Etkisi — Suç Atmaktan Vazgeçince

Tövbenin etkisi, suç atmaktan vazgeçince ortaya çıkar. Mü’min «evet, ben hata yaptım; nefsim kötülüğü emretti; ben de tâbî oldum» dediği zaman tövbe başlar. Allâh bu tövbeyi kabûl eder. Ama mü’min «hata bende değil» dedikçe, tövbe başlamaz; ve Allâh’ın affı gelmez. Bu basit bir mesele; ama derin sonuçları vardır.

Hz. Yûnus Örneği — Kendine Bakmak

Hz. Yûnus aleyhisselâm balığın karnında iken kendine baktı; başkasını suçlamadı. «Senden başka hiçbir ilâh yoktur. Seni tenzîh ederim. Şüphesiz ben zâlimlerden oldum» (Enbiyâ 87). Hz. Yûnus hatasını kabûl etti; ve Allâh onu kurtardı. Bu örnek, mü’mine bir derstir. Sıkıntıda iken bile «ben hata yaptım» diyebilmek; bu, Allâh’ın rahmetini celb eder.

Niyâz — Sorumluluğu Kendinde Görmek

Niyâz: «Yâ Rab, beni hatalarımın sorumluluğunu kendi üzerime alan bir kul eyle. Suçu başkalarına yıkmaktan, şeytanın zihniyetinden beni koru. Hz. Âdem aleyhisselâm ve Hz. Yûnus aleyhisselâm gibi hatamı kabûl edip Sana sığınmamı nasîb et. Olgun bir mü’min eyle. Kıyâmet günü ‘falanca yaptırdı’ diyenlerden olmaktan koru.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi sorumluluğunu alan kullardan eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Sorumluluk, Tövbe, Nefs. → Tasavvuf Sözlüğü