Resûli Ekrem efendimiz hadîsi şerîfte «Bir kavme benzemeye çalışan onlardandır» (Ebû Dâvûd, Libâs) buyurmuştur. Bu hadîsi şerîf bir kavmin hayât tarzını taklîd etmenin manevî olarak o kavme katılmak demek olduğunu açıkça gösterir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette Müslümânların Hıristiyânlara benzemeyi nasıl önemli gördüklerini, ve bunun arkasında modernlik ve ilericilik kavramlarının yattığını îzâh etmektedir. Aydınlanma sonrası Avrupa toplumu kendi dînî mîrâsını değiştirerek bir «ilerici» medeniyet kurdu; ve Müslümân dünyâsı bu medeniyetle karşılaştığında, onu örnek almaya başladı. Lâkin bu örnek alma yolu, Müslümânları kendi dînî kimliklerinden uzaklaştırdı; çünki Hıristiyân medeniyetinin temeli farklıdır, ve onu taklîd etmek Müslümân kimliğine zarar verir.

Benzeme Yasağı

İslâm'da gayrî müslim toplumlara benzeme konusu tafsîlatlı incelenmiştir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Resûli Ekrem efendimizin ‘Bir kavme benzemeye çalışan onlardandır’ hadîsi çok mühim bir prensiptir. Bu hadîs, bir Müslümân'ın gayrî müslim toplumlara, onların hayât tarzlarını, kıyâfetlerini, bayramlarını, ve âdetlerini taklîd etmemesi gerektiğini gösterir. Çünki taklîd manevî bir benzeşmeyi getirir; ve manevî benzeşme bir gün îmânın da yıpranmasına sebep olabilir» demektedir. Resûli Ekrem efendimiz hadîsi şerîfte «Yahûdîlere ve Hıristiyânlara muhâlefet edin» (Müslim) buyurmuştur. Bu emir, Müslümân'ın kendi kimliğini koruması için verilmiştir. Müslümân'ın kendi inanç sistemi vardır, kendi hayât tarzı vardır, kendi âdetleri vardır; bunları diğer toplumların âdetleri ile karıştırmamalıdır. Eğer karıştırırsa, kendi kimliği zayıflar, ve manevî olarak çürümeye başlar.

İlericilik Kavramı

Aydınlanma sonrası Avrupa toplumu kendisini «ilerici» olarak tanımlamıştır. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «İlericilik kavramı modern devirde çok kullanılan, lâkin yanıltıcı bir kavramdır. Bu kavram, eski olanın geri, yeni olanın iyi olduğunu îmâ eder. Halbuki bu doğru değildir; bâzı eski şeyler iyidir, bâzı yeni şeyler kötüdür. Ölçü zamansal yenilik değil, hakîkat ile uyumdur» demektedir. Hıristiyân Avrupa kendi dînî mîrâsını değiştirerek bir ilerici medeniyet kurdu. Lâkin bu medeniyetin temelinde önemli problemler vardır: aile yapısının çürümesi, manevî değerlerin azalması, materyalist hayât tarzı, ve insânların yalnızlaşması. Bu medeniyeti örnek alan toplumlar da aynı problemleri yaşamaya başlarlar. Bu sebeple Müslümân toplumlar bu medeniyeti körü körüne taklîd etmek yerine, kendi dînî mîrâslarını koruyarak modern hayâtın faydalı kısımlarını alabilirler.

Gökten İndiği Zannedilen Kitap

Hıristiyân kutsal kitabı olan İncîl, gerçekte Hz. Îsâ aleyhisselâm'a indirilen orijinal İncîl değildir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Cenâbı Hak Hz. Îsâ aleyhisselâm'a bir İncîl indirdi; lâkin bu İncîl zamanla kaybolmuştur. Şu an Hıristiyânların elindeki kitaplar, Hz. Îsâ'dan yıllar sonra yazılmış, dört farklı ‘İncîl’ olarak isimlendirilmiş kitaplardır. Bunlar Cenâbı Hak'tan inmiş kitaplar değildir; insân yazısıdır» demektedir. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Vay o kimselere ki, kitabı kendi elleriyle yazıp sonra ‘Bu Allâh tarafındandır’ derler» (Bakara 2/79) buyurmuştur. Bu âyeti kerîme dînî kitapları çarpıtanların hâlini bildirir. Hıristiyânların elindeki kitaplar bu çarpıtmanın bir örneğidir; ve bu kitapların ilericiliğe örnek olması Müslümânlar için doğru değildir. Müslümânların elinde Cenâbı Hak'ın hıfz ettiği Kur'ân vardır; ve bu kitap kıyâmete kadar değişmeden kalacaktır. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Şüphesiz Zikr'i biz indirdik, ve onu kesinlikle koruyacağız» (Hicr 15/9) buyurmuştur. Bu âyeti kerîme Kur'ân'ın korunduğunu açıkça gösterir.

Aydınlanma Sonrası Avrupa

Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette aydınlanma sonrası Avrupa medeniyetinin tarîfini yapar. «Aydınlanma çağı (16-18 yüzyıllar) Avrupa'da büyük değişiklikler getirdi. Kilise otoritesi sarsıldı, akıl ön plâna çıkarıldı, bilim gelişti, ve sekülerizm güçlendi. Bu değişiklikler bâzı maddî ilerlemeler sağladı; lâkin manevî olarak büyük bir kayıbı da beraberinde getirdi.» Bu medeniyet manevî olarak fakirleşti; insânlar Cenâbı Hak ile bağlantılarını kaybettiler, ve sadece dünyâlık hayât için yaşamaya başladılar. Aile yapısı çöküştü, boşanma oranları arttı, çocuklar evden uzaklaştı, ve sosyal bağlar zayıfladı. Lâkin maddî olarak güçlü olduğu için, bu medeniyet bütün dünyâya örnek olarak sunuldu; ve Müslümân toplumlar bu örneği aldılar. Bu, büyük bir hatâdır; çünki Müslümânlar zâten manevî olarak güçlü idiler, ve sadece bu manevî gücü maddî ilerlemeyle birleştirmeleri gerekiyordu. Lâkin bunun yerine manevî güçten taviz verdiler.

Müslümân Kimliği

Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette Müslümân kimliğinin önemini vurgular. «Müslümân kimliği bir tâlî mes'ele değildir; bir mü'minin temel kimliğidir. Bu kimlik dîn, ahlâk, kültür, ve hayât tarzı bütünüdür. Bu kimlikten taviz vermek, mü'minin manevî varlığını zayıflatır.» Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Allâh sizi seçti, ve dîn konusunda size hiçbir zorluk yüklemedi; bu, atanız İbrâhîm'in dînidir. Allâh sizi bundan önce de bunda da Müslümânlar olarak adlandırdı» (Hac 22/78) buyurmuştur. Bu âyeti kerîme Müslümân isminin Cenâbı Hak'tan geldiğini, ve bu ismi taşımanın bir şeref olduğunu gösterir. Müslümân olmak bir «atalar dîni» olmaktan öte, Cenâbı Hak'ın seçtiği bir manevî kimliği taşımaktır. Bu sebeple mü'min Müslümân kimliğini korumalı, başka medeniyetlere benzemek için bu kimliğinden taviz vermemelidir.

Halvetiyye Yolunun Kimlik Mîrâsı

Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolu Müslümân kimliğini koruyan bir yoldur. Mustafa Özbağ Efendi Şerhi Virdi Settâr'ında, «Bu yolda dervîş Müslümân kimliğini sağlam tutar. Sünnete bağlıdır, Kur'ân ile yaşar, gayrî müslim hayât tarzlarına benzemez, ve kendi dînî kimliğini gururla taşır» demektedir. Halvetiyye dervîşi modern hayâtın akışına kapılmaz; modern hayâtın faydalı yönlerini alır, lâkin manevî değerlerini koruyarak alır. Bu, dengeli bir yaklaşımdır; ne dünyâdan tamamen kopar, ne de dünyâya tamamen kapılır. Pîr Şâbânı Velî hazretleri kendi devirinin de modern problemleri ile yüzleşmiş, lâkin Müslümân kimliğinden taviz vermemiştir. Mustafa Özbağ Efendi de aynı yolu sürdürmüş, ve dervîşlerini Müslümân kimliği üzere yetiştirmiştir. Mustafâ Özbağ efendi de sohbetlerinde, «Sen Müslümân olarak doğmuşsun; bu büyük bir nimettir. Bu nimeti korumak, sünneti yaşamak, ve dînî kimliğini muhâfaza etmek senin vazîfendir. Başkalarına benzemek için bu kimliğinden taviz verme; çünki taviz verirsen, hem dünyâda hem âhirette kayıbedersin» diye nasîhat eder. Bu öğreti Halvetiyye yolunun kimlik mîrâsıdır.

• Kur'ânı Kerîm: Bakara 2/79, 120; Hicr 15/9; Hac 22/78; Mâide 5/77; Tevbe 9/30-31.
• Süneni Ebû Dâvûd, Kitâbü'l-Libâs, «benzeme» hadîsi.
• Sahîhi Müslim.
• Sahîhi Buhârî.
• İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn.
• İmâm Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb.
• İmâm Kurtubî, el-Câmi'u li-Ahkâmi'l-Kur'ân.
• İbn Kesîr, Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm.
• İmâm Taberî, Câmi'u'l-Beyân.
• İbn Teymiyye, İktidâü's-Sırâti'l-Müstakîm.
• İbn Kayyim el-Cevziyye, Medâricü's-Sâlikîn.
• İmâm Şâtıbî, el-İ'tisâm.
• Mustafa Özbağ Efendi, Şerhi Virdi Settâr.
• Pîr Şâbânı Velî, Sohbet Mecmûası.
• Aziz Mahmûd Hüdâyî, Câmi'u'l-Fadâ'il.
• Mehmed Said Halim Paşa, Buhrânlarımız.
• Hüseyin Vassâf, Sefînei Evliyâ.
• Niyâzî-i Mısrî, Dîvânı İlâhiyât.
• Mevlânâ Celâleddîni Rûmî, Mesnevî-i Ma'nevî.
• Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Deccâlî Sistem ve Mü'min Sohbetleri.

Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet benzeme yasağını, ilericilik kavramını, gökten indiği zannedilen kitap mes'elesini, aydınlanma sonrası Avrupa medeniyetini, Müslümân kimliğini, ve Halvetiyye yolunun kimlik mîrâsını tafsîl etmektedir.

Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Deccâlî Sistem ve Mü'min Sohbetleri