Allah’ı zikret ve kainatın zikir senfonisine sen de katıl

Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette İsra suresinin kırk dördüncü ayetinin manasını izah eder: «Tusebbihu lehu’ssemavatu’sseb’u ve’lardu ve men fîhinne, ve in min şey’in illâ yusebbihu bihamdihi velakin lâ tefkahune tesbihahum» (Yedi gök, yerün ve onlardakilerin tümü onu tesbîh ederler. Ondan başka hiç bir şey yoktur ki onu hamd ederek tesbîh etmesin, fakat siz onların tesbîhini anlamazsınız). Tüm kainat «subhanallah» senfonisi çalıyor; yıldızlar yörüngelerinde, dağlar düğüm noktalarında, denizler dalgılaşırken, kuşlar çıvıldarken, yapraklar hışırdarken, hatta ağaçların hücreleri bölünürken «subhanallah» diyor. Müslümana düşen bu ilâhî senfoniye kalbinin nağmesi ile katılmaktır. Karabaşı Velî sohbetlerinin manevî havzasından geçen mürid, kalbinin atışını kainatın atışıyla bir nağmeye getiren kâmil bir şu’urla yürür.

İsra 44: kainatın ilâhî senfonisi

Allah Teâlâ İsra suresinin kırk dördüncü ayetinde tüm kainatın bir tesbîh senfonisi içinde olduğunu beyan eder. Yedi gök, yerün, denizler, dağlar, hücrevler, atomlar, galaksiler, kara delikler, küçük bir kuş, büyük bir balina, yeşil bir yaprak, sarı bir kum – tüm bunlar Cenabı Hakk’ı tesbîh ederler. Müfessirler bu âyetin manasını tahlil ederken iki ana görüş ortaya koymuştur. Birincisi: tüm yaratıklar manevî bir lisân ile Cenabı Hakk’ı tesbîh ederler ve bu lisân müslümanların duyarlılığının ötesindedir. İkincisi: tüm yaratıklar kendi yaratılışları ile Cenabı Hakk’ın birliğine tanık olur ve bu tanıklık bir tesbîhdir. İmam Razi rahmetullâhi aleyh Mefatihu’l-Gayb’da bu iki görüşün birleştirilmesinin doğru olduğunu beyan eder. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette müride bu kainat senfonisinin manevî tezahürünü izah eder. Karabaşı Velî hazretleri Risalei Tasavvüf’te «Mü’min kainatın mücessem ses tellerinden biri olduğunu unutmamalıdır; o nağmeyi bırakırsa kainat senfonisi tamamlanamaz» vechiyle bu ölçüyü tarif eder.

Hz. Davud aleyhisselam ile dağların tesbîhi

Allah Teâlâ Sebe suresinin onuncu ayetinde «Ve lekad âteyna Davude minna fadla, yâ cibalu evvibî ma’ahu ve’ttayr, ve ellena lehu’lhadîd» (Hiç şüphesiz biz Davud’a katımızdan bir fazl verdik. Ey dağlar, kuşlar, onunla birlikte tesbîh edin dedik ve ona demiri yumuşattık) buyurarak Hz. Davud aleyhisselama dağların ve kuşların tesbîhde ortaklık yaptığını ortaya koyar. Hz. Davud aleyhisselam Mezamir okuduğunda dağlar onunla birlikte «subhanallah» nağmesi çeker, kuşlar onunla birlikte tesbîh ederlerdi. Bu muğcize Cenabı Hakk’ın tüm kainatın asıl çığığı bir tesbîh senfonisinde olduğunu, müslümanların da bu senfonide manevî bir yer alabileceklerini ortaya koyar. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette müride Hz. Davud aleyhisselamın manevî mirasını hatırlatır. Sahabei kiramda Hz. Ebü Müsa el-Eşarî radiyallahu anh güzel sesli bir sahabi olarak Resulüllâh aleyhisselatüvesselamın «Ebü Müsa’ya Davud’un mizmarlarından bir mizmar verilmiştir» müjdesini almıştır. Karabaşı Velî hazretleri Halvetîye tarikatının müridine güzel sesle zikretmenin manevî meyvelerinden biri olarak bu Davud’un manevî mizmarına atıfta bulunurdu.

Subğhanallah ve’lhamdulillah: tesbîhin merdiveni

Tesbîh Arapça «sbh» kökünden türemiş olup «suya düğmek, yüzmek, hizla yürümek, koşmak» manasına gelir. Tasavvüf literatüründe tesbîh Cenabı Hakk’ı tüm noksan ve eksiklerden tenzih etmek anlamına gelir; subğhanallah demek «Allah’ı tüm noksanlıklardan tenzih ederim» demektir. Resulüllâh aleyhisselatüvesselam «İki kelime vardır ki dilde hafif, mîzanda ağırdır ve Rahman’a sevgilidir: subhanallahi ve bihamdîhi, subhanallahi’lazîm» (Sahîhi Buhârî, De’avat 65) buyurmuştur. Bu iki kelime tesbîhin merdivenini kurar: birincisi Cenabı Hakk’ı tenzih ederek hamd etmektir, ikincisi onun azamet sıfatını yansıtmaktır. Mürid günlük vird programının bir parçası olarak bu iki tesbîhi yüz, üç yüz, beş yüz çeker. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette müride tesbîhin lafz tek olarak yapılan bir lafz değil, kainat senfonisine kalbi katmasını sağlayan bir manevî teknik olduğunu hatırlatır. Karabaşı Velî hazretleri Tarikatname’de «mürid subğhanallah’ı çektiğinde, kainatın tüm yaratıkları ile aynı çizgide tesbîh eden bir manevî aile yineğe düşer» vechiyle bu hakikati tarif eder.

Karıncadan filmlere: zerreğden küreye tesbîhin yansıması

Mustafa Özbağ Efendi sohbette tüm yaratıkların tesbîhğe dahil olduğunu çarpıcı bir tarzda izah eder. Karınca yuvasını kazarken, arı petekleri yaparken, ördek yüzerken, kuş uçarken, balina su fışkırtırken, fil hortumunu sallarken – her biri kendi varlığı ile Cenabı Hakk’ın birliğine tanık oluyor. Mikroskoptan görülen bakteri hücreleri bölünürken zikir; teleskoptan görülen galaksiler dönüştürürken zikir. Aristotel veya Galileo’dan beri bilinen astronomi prensipleri, modern fizik tarafından doğrulanan geğneğen mekanikleri, kimîyğağdakği element tablosu, biyolojidekği DNA çift sarmalı – her biri Cenabı Hakk’ın yaratıcı sıfatlarına bir tesbîh yansımasıdır. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette müridine geğneğ bilim ile manevî bilimi birleştirme imkânını ortaya koyar; bilim adamı kainatın yapısını keşfeder, sufi ise bu yapının arkasında daima Cenabı Hakk’ın tesbîhini görür. Karabaşı Velî hazretleri Risalei Tasavvüf’te «Sufi bilime karşı değil, bilimin altında manevî bir görüş vermek için yanğlğadırı tutan adamdır» vechiyle bu ölçüyü tarif eder.

İnsanın senfoniden düşmesi: gaflet

Mustafa Özbağ Efendi sohbette çarpıcı bir hakikat ortaya koyar: tüm kainat Cenabı Hakk’ı tesbîh ederken sadece insan ve cin gaflet edip bu senfoniden düşebilir. Allah Teâlâ A’raf suresinin yüz yetmiş dokuzuncu ayetinde «Ve lekad zereğna licehenneme kesîren mine’lcinni ve’linsi, lehum kulübun lâ yefkahune bihâ, ve lehum a’yünun lâ yubsırune bihâ, ve lehum âdzânun lâ yesme’une bihâ, ulaike ke’len’âmi bel hum ğadallu, ulaike humu’l-ğafilun» (And olsun ki cinlerden ve insanlardan büyük bir çokluğunu cehennem için yarattık. Onların kalpleri vardır, fakat onunla anlamazlar; gözleri vardır, fakat onunla görmezler; kulakları vardır, fakat onunla işitmezler. Onlar hayvanlar gibidir, hatta daha sapıtıkıdırlar. İşte onlar gafil olanlardır). Bu âyet kalbi, gözü, kulağı varken bunları kullanmayan, kainatın tesbîhini duymayan, fark etmeyen, algılamayan insanı tarif eder. Zîkir bu gafleti kıran tek tahliye yöntemğidir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette müride zikrullahın manevî uyarıcı etkisini hatırlatır. Karabaşı Velî hazretleri Risalei Kâşife’de «Zîkir müridin manevî alarm saatidir; o saat çalıntıında gafletten uyanır ve kainat senfonisine katılır» vechiyle bu hakikati tarif eder.

Halakai zikriyye: cemaat senfonisi

Halakai zikriyye, birden fazla müridin bir çember şeklinde oturarak veya ayakta cevrîden koka çektiği toplu bir manevî dersüdür. Resulüllâh aleyhisselatüvesselam «Allah Teâlânın yöllerde gezici melekleri vardır; zikir meclislerini ararlar, bulduklarında kanatlarını açarak sarıp örterler, sonra göklere yükselğip Cenabı Hakk’a o meclisi anlatırlar» (Sahîhi Buhârî, De’avat 65) buyurmuştur. Bu hadis halakai zikriyyenin manevî bereketinin altını çizer. Karabaşı Velî hazretleri Halvetîye tarikatının çatısı altında halakai zikriyye derslerini müridine farz olarak vermiştir; bu derslerde mürid bir çemberin içinde ayakta veya oturarak «Allah» ve «lâ ilahe illallah» sözcüklerini kor sesle çeker. Bu cemaat zikrğin manevî meyveleri tek kişilik virde nisğbetle çok daha büyüktür. Halakai zikriyye tüm kainatın tesbîh senfonisine bir müslüman cemaatin katılım anıdır; bir grup mü’min kalbinin nağmesini birleştirip Cenabı Hakk’ı bir araya tesbîh ederler. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette müride halakai zikriyye derslerine düzenli olarak katılması gerektiğini hatırlatır.

Bibliyografya

• Kur’ân-ı Kerîm, İsra süresi, ayet 44 (yedi gökün tesbîhi).
• Kur’ân-ı Kerîm, Sebe süresi, ayet 10 (Hz. Davud’a dağların tesbîhi).
• Kur’ân-ı Kerîm, Saffat süresi, ayet 1-3 (saf saf duranların tesbîhi).
• Kur’ân-ı Kerîm, Nür süresi, ayet 41 (göklerde ve yerde tesbîh).
• Kur’ân-ı Kerîm, Hadid süresi, ayet 1 (sebbeha lillahi mâ fi’ssemavati).
• Kur’ân-ı Kerîm, Cuma süresi, ayet 1 (yusebbihu lillahi mâ fi’ssemavati).
• Kur’ân-ı Kerîm, A’raf süresi, ayet 179 (gafil insanın hayvandan beter oluşu).
• Sahîhi Buhârî, De’avat 65 (subhanallahi ve bihamdîhi).
• Sahîhi Müslim, Zîkir 4 (mufredun hadisi).
• Sahîhi Müslim, Zîkir 11 (zikir meclisleri).
• Süneni Tirmîzî, Da’avat 6 (en hayırlı amel zikir).
• İmam Tabarî, Cami’u’l-Beyan, İsra 44 tefsiri.
• İmam Razi, Mefatihu’l-Gayb, İsra 44 tefsiri.
• İmam Kurtübî, el-Cami’, İsra 44 tefsiri.
• İmam İbn Kesîr, Tefsir, İsra 44 tefsiri.
• İmam Gazzâlî, İhyâu Ulümi’d-Dîn, Kitâbu’l-Ezkar.
• İmam Ebü Tâlib el-Mekkî, Kütu’l-Kulüb, Tesbîh Mertebeleri.
• İmam Kuşeyrî, er-Risaletu’l-Kuşeyriyye, Bâbu’t-Tesbîh.
• İmam Sülemi, Tabakatu’s-Süfiyye.
• İmam İbn Kayyım, el-Vâbilu’s-Sayyib.
• Mevlâna Halid Bağdadi, Mektubat-ı Mevlâna Halid.
• Karabaşı Velî, Risalei Kâşife, Manevî Alarm bahsi.
• Karabaşı Velî, Tarikatnamei Halvetîye, Halakai Zikriyye.
• Karabaşı Velî, Risalei Tasavvüf, Bilim ve Tesbîh.
• Mustafa Özbağ Efendi, Halvetî-Şabânî sohbetleri, «Kainat Senfonisi» faslı.
• Mustafa Özbağ Efendi, Karabaşı Velî tahlili sohbetleri (mustafaozbag.com arşivi).
• İrşad Dergisi, Tasavvuf Köşesi, «Hz. Davud’un Manevî Mizmarı» yazısı.

Sohbetin Tasnîfi

Bu sohbet Mustafa Özbağ Efendi’nin Zikrullah serisinin kainat senfonisini ortaya koyan köşe taşlarından biridir; Allah’ı zikret ve kainatın zikir senfonisine sen de katıl başlığıyla İsra 44’in kainat tesbîhi ayeti, Hz. Davud’un dağların tesbîhğe ortaklığı, subğhanallah ve’lhamdulillah’ın tesbîh merdiveni, karıncadan filmlere zerreküre tesbîhi, A’raf 179’un gaflet uyarısı ve halakai zikriyye cemaat senfonisi ekseninde işlenmiştir.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi Sohbet Kaydı | Video: YouTube | Seri: Zikrullah

İlgili Sözlük Terimleri: Zikir, Tesbîh, Kainat. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı