Melâmet Ehli, Sûfîlerin Zorbacı Sistemler Karşısındaki Duruşu ve Mehdî Anlayışı

Bu sohbette Mustafa Özbağ Efendi, kadının çalışma hakkından gece çalışmanın meşruiyetine, ibadetlerdeki gevşekliğin nefisle mücadele olduğuna değindikten sonra melâmet ehlinin mertebelerini — iman, ibadet, zühd ve aşk — anlatır. Sûfîlerin zorbacı siyasî sistemler karşısındaki duruşunu, kutupluk meselesini, vahdet-i vücûdu ve mehdî anlayışının tembellik bahanesi yapılmaması gerektiğini ortaya koyar.

1. Kadının Çalışması ve Gece Çalışmak

Çalışmak konusunda dinin yasağı yoktur: “Ey iman edenler, siz çalışın; çalışmanızı Allah, Peygamber ve insanlar görürler.” Sıkıntı çalışmanın kendisinde değil, çalışma ortamındadır. Gece çalışmak da câizdir; önemli olan uyumaktır. “Bir kimse gündüz uyursa onun için gece uyumuştur.” Hz. Peygamber gece yolculuğunu tavsiye etmiştir; âyetteki “gece dinlenmeniz için yaratıldı” ifadesine çıplak gözlükle değil, bütüncül bakışla yaklaşılmalıdır.

2. Melâmet Ehli ve Dört Mertebe

Bir kimse kelime-i şehâdet getirip iman eder — bu îmân mertebesidir. Allah’a ibadet etmeye başlar — âbid olur. Haramları terk edip şüphelilerden kaçar — zâhid olur. Allah’ı sever — âşık olur. İlk üçü kesbîdir (çalışarak elde edilir); aşıklık ise vehbîdir (Allah’ın lütfu ve ikramıdır). Yol herkese açıktır ama herkes âşık olamaz.

Melâmilik bu dört mertebenin hepsini üzerinde toplar ve zirvesine oturur: “Melâmî sevdiğinden dolayı ibadet eder, sevdiğinden dolayı şüphelilerden kaçar, sevdiğinden dolayı imanını kemâle erdirir.” Bu hâller Hz. Peygamber’in üzerinde de görülmüştür. Melâmilik içinde bazıları zamanla ibadeti bırakır — bu sapma, melâmiliğin kendisi değildir.

3. Sûfîler — Zorbacı Sistemlerin Karşısında Tek Güç

Her siyasî organizasyon, elinin altındaki insanları kendi istediği gibi çekip çevirmeye çalışır. Çeviremezse onu yıkmaya, dağıtmaya, kötülemeye girişir. Gerçek sûfîler ise bu tür sistemlerin “anarşistidir” — Kur’ân ve Sünnet’ten ilham almayan siyasî anlayışın karşısında duran yegâne güçtür. Bu yüzden tarih boyunca nice imamlar asılmış, hapsedilmiş, çile çektirilmiştir.

“Hakiki mürşid-i kâmiller ve gerçek sûfîlerin en büyük problemi budur. Yarı yarı güzün efendilerimizden sonra İslâm’ın içerisindeki en büyük handikaplardandır.” Sûfîler zorba sisteme boyun eğmez; çünkü kulluklarını Allah’a yaparlar, beşere değil.

4. Kutupluk Meselesi ve Vahdet-i Vücûd

“Ben kutbum” diyen yalancıdır. Kutupluk başkasının şahitliğiyle bilinir — rüyada Hz. Peygamber’in haber vermesiyle. Her mahallenin, her bölgenin, her şeyhin kutbu vardır; bu mânevî bir haldir ve habersiz olanlar bundan bîhaberdir. Kutuplar “hakkıyla sana kulluk edemedik yâ Ma’bûd” diyen bir peygamberin izinde yürür.

Vahdet-i vücûd, Muhyiddîn İbn Arabî’nin doktrin haline getirdiği, İslâm düşüncesinin içinde zaten var olan bir anlayıştır. “Kula teşekkür etmeyen Allah’a teşekkür etmez” hadis-i şerifi, vahdet-i vücûd düşüncesinin temellerinden biridir. Kulun yaptığı iyiliğe nankörlük beslemek, Allah’a nankörlük beslemektir.

5. Mehdî Anlayışı — Tembellik Bahanesi Değil

Mehdî’nin geleceğine inanırız; Hz. Peygamber haber vermiştir, İncil ve Tevrat’ta da haberleri vardır. Ancak mehdî anlayışının arkasına sığınarak problemlerin üzerine gitmemek kabul edilemez. “Bir şey yapmaktan âciz, toplumun problemlerini çözmekten uzak olan tembel anlayışın, ‘o gelecek, o çözecek’ deyip problemleri ötelemesinden başka bir şey değildir.”

“O çıktığında halledecek deyip evlerimizde oturup televizyon izlemeye, canımızı hoş etmeye hakkımız yok. Mehdî gelene kadar Kur’ân ve Sünnet tarîkinde koşturmaya devam ederiz. Yarın çıkacakmış gibi zemin hazırlamaya çalışırız.”

Kaynakça

Âyet-i Kerîmeler

• Tevbe 9/105 — “De ki: Çalışın; amelinizi Allah da Resûlü de mü’minler de görecektir.”
• Neml 27/86 — “Geceyi dinlenmeniz, gündüzü çalışmanız için yarattık.” Gece-gündüz dengesinin bütüncül okunması.
• Cum’a 62/9-10 — Cuma saatinde alışveriş yasağı; bunun dışında çalışmaya dair bir yasak yoktur.
• Yûnus 10/62-64 — “Evliyâullah için ne korku ne hüzün vardır; dünyada da âhirette de müjdelenmiştir.”

Hadîs-i Şerîfler

• “Gece yolculuk yapın; çünkü gece arz dürülür.” — (Ebû Dâvûd, Cihâd, 72)
• “Kula teşekkür etmeyen Allah’a teşekkür etmez.” — (Ebû Dâvûd, Edeb, 11; Tirmizî, Birr, 35) Vahdet-i vücûd düşüncesinin hadis temeli.
• “Hakkıyla sana kulluk edemedik yâ Ma’bûd.” — Hz. Peygamber’in kulluk aczi. (Müslim, Salât, 222)
• Mehdî hadisleri — Hz. Peygamber’in mehdînin geleceğini haber vermesi. (Ebû Dâvûd, Mehdî, 1; Tirmizî, Fiten, 52)

Tasavvufî Kaynaklar

• Muhyiddîn İbnü’l-Arabî — Vahdet-i vücûd doktrini: İslâm düşüncesinde zaten var olan tevhîdî anlayışı sistematik hâle getirmesi.
• Melâmet Ehli — Dört mertebe: îmân, ibâdet, zühd, aşk. İlk üçü kesbî, aşk vehbî. Melâmilik dördünün zirvesinde yer alır.
• Kutupluk Meselesi — Her bölgenin mânevî kutbu vardır; “ben kutbum” diyen yalancıdır, başkasının şahitliğiyle bilinir.

Sohbetin Özü

• Kadının çalışmasında dinin yasağı yoktur; mesele çalışma ortamının Kur’ân ve Sünnet’e uygunluğudur.
• Gece çalışmak câizdir; önemli olan dinlenmektir, gece veya gündüz fark etmez.
• Melâmilik dört mertebenin — iman, ibadet, zühd, aşk — zirvesinde yer alır.
• İlk üç mertebe kesbîdir (çalışarak elde edilir); aşk vehbîdir (Allah’ın lütfudur).
• Gerçek sûfîler, zorbacı siyasî sistemlerin karşısında duran yegâne güçtür.
• “Ben kutbum” diyen yalancıdır; kutupluk başkasının şahitliğiyle bilinir.
• Vahdet-i vücûd, İbn Arabî’nin doktrin haline getirdiği, İslâm’da zaten var olan tevhîdî anlayıştır.
• Mehdî’ye inanırız ama arkasına sığınıp problemleri ötelemek tembellik ve sorumsuzluktur.

Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi için tıklayınız.

İlgili Sözlük Terimleri: Hâl, Mürşid, Sünnet, Şeyh, Aşk, Vahdet, Çile. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı