Allah’a: İlim Öğrenmenin Amacı — Üstünlük Taslamak İçin Değil

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem hazretleri buyurmuştur: ‘Âlimlere üstünlük taslamak, cahillerle çatışmak ve halkın dikkatini üzerine çekmek maksadıyla ilim öğrenmeyin. Böyle yapanların yeri cehennemdir.’ İlim, günlük hayatını Kur’an ve sünnet üzere idame ettirmek için öğrenilir. İlmi insanlara üstünlük taslamak, geçim kapısı yapmak, farklı bir kategoride görünmek için kullanan, kitap yüklü eşek gibidir.

İnsanlar hiç kimsenin ittifak etmediği bir meseleyi yeniden içtihad ederek bütün insanların dikkatini çekmek için kullanırlar. Televizyonlara çıkarlar, konferans başına ücret alırlar, kitap satarlar. 28 Şubat zihniyetinin ürünü olan bu tip profesörler, 1400 yıllık İslam ulemasını yok sayarak ‘balıktan kurban olur, kadınlar hayız halinde tavaf edebilir’ gibi fetvalara cesaret ederler.

Bezm-i Elest — ‘Ben Sizin Rabbiniz Değil miyim?’

Ayet-i kerimede ‘Ben sizin Rabbiniz değil miyim?’ sorusuna herkes ‘Evet’ demiştir. Bunun aklî delili: Ruhların ilk yaratıldığı, ‘Belâ’ dediği ana rücu etmektir. Eğer bir kimse o anı kendi gözüyle görürse kendi aklının da delili olmuş olur. Ama ümmet için ayet-i kerimenin kendisi yeterli bir aklî delildir.

Dervişin Yolda Dikkat Edeceği Hususlar

İyi ahlaklı olsun, sünnet-i Resulullah’a sımsıkı bağlansın. Kur’an’ın hükümlerini Hz. Peygamber’in süzgecinden, izinden giderek yaşasın. Muhammed-i Mustafa sallallahu aleyhi ve sellem hazretlerinin olmadığı bir yol, yol değildir.

Yalancı Peygamberler ve Sahte Nebi-Resuller

Son zamanlarda bir sürü sahte peygamberler çıkmaya başlamıştır. Inatla bir zatın resul olduğunu iddia etmeye devam edenler vardır. Hz. Muhammed-i Mustafa sallallahu aleyhi ve sellem hazretleri peygamberlerin sonuncusudur; nebilerin ve resullerin sonuncusudur. Ondan sonra bir nebi geldiğini iddia etmek sapıklıktır.

Kim ‘Eşhedü en lâ ilâhe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abduhû ve resûluhû’ diyorsa mümindir, Müslümandır, başımızın tacıdır. Bunun dışında olan şeylerin hepsi sapıklıktır. Deccaliyet tarafından içimize bizdenmiş gibi sokulanlardır.

Gerçek Sufinin Vasıfları

Gece namazı olmayan sufiliğini konuşmasın ortalıkta. Haftanın iki günü oruç tutmayan sufiyim diye dolaşmasın. Günah-ı kebâiri açıkça işleyen, teşvik eden, içinde oturan sufiyim demesin. Haftanın dört-beş gecesi derse gitmeyen sufiyim diye hiçbir yerde söylemesin. Sufi Allah’a koşan insandır.

Eski sufilerin hiçbiri ne mürşidim demiş, ne mürşid-i kâmilim, ne veliyim, ne evliyayım, ne kutbum, ne aktabım, ne pîrim. Ama şimdi ortalık bunlarla dolu taşıyor. Televizyonda kadın oynatıp kendine Mürşid-i Kâmil ve Mehdi diyen adamlar var. Sünnet-i Resulullah’a uyacak, haramlardan uzak duracak, helal dairede yaşayacak — Allah yolcusu budur.

Dua Ederken Haddini Bilmek

Hz. Mevlana Celaleddin Rumi hazretleri buyurmuştur: İsterken ölçülü iste, haddini bil. Saman çöpünün dağı kaldırmayı istemesi gülünç bir şeydir. ‘Nefsimi ve işimi sana havale ediyorum’ duası seyri sülûkun son noktasında yapılacak bir duadır. Dua ederken haddinizi bilin: ‘Beni nefsime bir an bile bırakma’, ‘Dünyada da ahirette de iyilikler nasip eyle’, ‘Bana kolaylıklar ihsan eyle’ gibi dualar yapın.

Gizli Şirk Nedir?

Gizli şirk: Gösteriştir, riyadır, içi dışı ayrı olmaktır, ibadetleri başkası beğensin diye yapmaktır. Allah için yaşamamak gizli şirktir. Akıl insana aittir, vahiy Allah’a aittir; vahiy akla hitap eder.

Sufilerin Fukaralığı — Yalnız Allah’a Muhtaç Olmak

Sülemî’nin Risale’sinden: Sufiler dünyadan tamamen yüz çevirirler — dünyayı terk etmek değil, dünya sevgisinden yüz çevirmek. Dünyadan ancak şeriatın müsaade ettiği ölçüde aldılar: Avretlerini örtecek elbise, farzları yapmaya yetecek gıda. Yüce Allah buyurmuştur: ‘Allah yolunda kuşatılan o fakirler…’ (Bakara Suresi).

Zikir mi Tefekkür mü?

Bir alim kainata bakarak Allah’ın sıfatlarının tecellisini seyredip Allah’a ulaşmaya çalışır — bu tefekkür yoludur. Sufiler ise kainata bakmadan, doğrudan Zâtullah ile uğraşmak için Allah’ı zikrederler. Suyun nereden geldiğini düşünmek yerine ‘Bunu gönderen Rabbimdir, sana hamd ederiz’ derler. Zikir tefekkürden üstündür.

Allah’tan Başkasından İstememek

Hz. Sevbân radıyallahu anh hazretleri anlatıyor: Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu: ‘Bana söz ver ki hiç kimseden hiçbir şey istemeyeceksin, ben de sana cenneti söz vereyim.’ Mübarek elinden kamçısı düştüğünde devesini çökertip kendisi almış; ‘Bize söyleseydiniz verirdik’ dediklerinde ‘Ben Peygamberime söz verdim, Allah’tan başka hiç kimseden hiçbir şey istemem’ demiştir.

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem buyurmuştur: ‘Fakirlik neredeyse küfür olacaktı.’ Zahirî manası: İnsan öyle bir fakirliğe düşer ki isyan eder, küfre yaklaşır. Bâtınî manası: Allah’tan başka bir şey istemeyi küfür olarak görmüşlerdir. Gerçek fakir başkasına değil, yalnız Allah’a muhtaç olandır. Ayet-i kerimede buyurulmuştur: ‘Ey insanlar, siz Allah’a muhtaçsınız. Zengin ve övülmeye layık olan yalnız Allah’tır.’ (Fâtır Suresi, 35/15).

Kaynakça ve Referanslar

Ayet-i Kerime Referansları

• A’râf Suresi, 7/172 — ‘Ben sizin Rabbiniz değil miyim? Evet dediler’ (Bezm-i Elest)
• Bakara Suresi, 2/273 — ‘Allah yolunda kuşatılan fakirler için… Onları tanımayanlar zengin sanır’
• Fâtır Suresi, 35/15 — ‘Ey insanlar, siz Allah’a muhtaçsınız. Zengin ve övülmeye layık olan yalnız Allah’tır’
• Cum’a Suresi, 62/5 — ‘Tevrat’la yükümlü tutulup da onun gereğini yerine getirmeyenlerin durumu kitap yüklü eşeğe benzer’
• Ahzâb Suresi, 33/40 — ‘Muhammed sizin erkeklerinizden hiçbirinin babası değildir; fakat Allah’ın Resûlü ve peygamberlerin sonuncusudur’

Hadis-i Şerif Referansları

• İlim Hadisi — ‘Âlimlere üstünlük taslamak için ilim öğrenen cehennemliktir’ (Tirmizî, Sünen, İlim, No: 2654; İbn Mâce, Sünen, Mukaddime, No: 253)
• Fakirlik Hadisi — ‘Fakirlik neredeyse küfür olacaktı’ (Beyhakî, Şuabü’l-Îmân, No: 6612; Münâvî, Feyzü’l-Kadîr)
• Hz. Sevbân Hadisi — Hiç kimseden bir şey istememe sözü (Ebû Dâvud, Sünen, Zekât, No: 1643; Nesâî, Sünen, Zekât)
• Hatm-i Nübüvvet — ‘Benden sonra peygamber yoktur’ (Buhârî, Sahîh, Menâkıb, No: 3535; Müslim, Sahîh, Fedâil, No: 2286)
• Gizli Şirk — Riya ve gösteriş hakkındaki hadisler (Müslim, Sahîh, Zühd, No: 2985; İbn Mâce, Sünen, Fiten, No: 4204)

Fıkıh ve Tasavvuf Kaynakları

• Sülemî — Tabakâtü’s-Sûfiyye: Sufilerin fukaralığı, dünyadan yüz çevirme bahsi
• Kuşeyrî — er-Risâletü’l-Kuşeyriyye: Sufiliğin ahlakı ve adabı
• Mevlana Celaleddin Rumi — Dua ederken ölçülü isteme, haddini bilme
• Hz. Sevbân radıyallahu anh — Allah’tan başka kimseden istememe ahdi

Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi

İlgili Sözlük Terimleri: Mürşid, Zikir, İhsân, Sülûk, Sünnet, Hamd, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı