Korku: Giriş — Peygamber’in Duâsı
Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem şöyle duâ ederdi: “Allahım! Korkaklıktan, cimrilikten, bunaklıktan, dünya fitnesinden ve kabir azâbından Sana sığınırım.” Bu duâ, insanın hem zâhirî hem bâtınî hastalıklardan korunması için bir kalkandır. Sohbetin tamamı bu duânın içerdiği beş büyük tehlikeyi açıklar.
Korku — Zincirleme Hastalığın Başlangıcı
Allah’tan başka şeylerden korkmak zincirleme hastalıkların ilk halkasıdır. İflas etmekten, eşini kaybetmekten, zelîl olmaktan, zâlimlerden korkan insan kalbindeki cesâreti yitirir. Kalbine korku giren kimse hakkı söyleyemez, zulme karşı duramaz. Tek doğru korku Allah korkusudur; bu korku insanı diğer bütün korkulardan âzâd eder.
Cimrilik — Korkudan Doğan İkinci Hastalık
Cimrilik korkudan doğar. Korkan insan elindekini kaybetmemek için sıkı sıkı tutar ve cimrileşir. Cimri olan hakkı bulamaz, Allah ile dost olamaz. Cimri usta yanındakine öğretmez; cimri âlim ilmini saklar. Cimrilik insanı Allah yolundan saptırır ve onu hem dünyada hem âhirette zarara uğratır.
Mânevî Bunaklık
Burada kastedilen fizikî bunaklık değil, mânevî bunaklıktır. Hakkı ve hakîkati görememe, farzı sünnetten ayıramama, haramı helâl zannetme hâlidir. Mânevî bunaklık kalbin karanlığa düşmesi, basîretin kapanmasıdır. Kişi zâhiren aklı başında görünür; fakat kalbi kördür, ilâhî hakîkatleri idrâk edemez.
Dünya Fitnesi — Çepeçevre Sarmalanmak
Tûl-i emel, yalan, yemîn, gıybet gibi günahlar insanı çepeçevre sarar. Helâli haramla karıştıran insan dünya fitnesine düşmüştür. Hicr Sûresi 15/3’te buyurulur: “Bırak onları; yesinler, içsinler, eğlensinler.” Bu âyet dünya fitnesine dalmış kimselerin âkıbetini haber verir. Ve bunun sonunda kabir azâbı gelir.
Sohbet Âdâbı ve Edep
Konuşmamanın önemi büyüktür; sohbet meclisinde edep, sükûnet ve hürmetle oturmak gerekir. Edepsizlik toplumun bozulmasının temel sebebidir. Anne-baba edepsiz olunca çocuk da edepsiz yetişir. “Edebi olmayanın dîni olmaz” sözü bu hakîkati özetler.
Cebrâîl ve Kul Kıssası — Allah’tan Râzı Olmak
Bir kul mükemmel ibâdet ediyor, geceleri namaz kılıyor, gündüzleri oruç tutuyordu. Fakat Levh-i Mahfûz’da cehennemlik yazılıydı. Cebrâîl aleyhisselâm bu kula cehennemlik olduğunu söylediğinde kul secdeye gidip “Yâ Rabbi, Sen ne hükmettin ise râzıyım, Sana hamd ederim” dedi. Bu rızâ ve teslîmiyet üzerine Allah celle celâluhu onu cennetlik olarak değiştirdi. İşte rızâ makâmı budur: Allah’ın hükmüne kayıtsız şartsız râzı olmak.
Kaynakça
Hadîs-i Şerîfler
- Buhârî, Deavât 36; Müslim, Zikir 52; Ebû Dâvûd, Vitir 32 — Korkaklık, cimrilik ve bunaklıktan Allah’a sığınma duâsı
- Buhârî/Müslim — Kabir azâbından Allah’a sığınma hadîsleri
Âyet-i Kerîmeler
- Hicr Sûresi 15/3 — “Bırak onları; yesinler, içsinler, eğlensinler…”
- İsrâ Sûresi 17/72 — “Bu dünyada kör olanlar âhirette de kördür…”
Tasavvufî Kaynaklar
- İmâm Kuşeyrî, er-Risâle — Rızâ makâmı ve teslîmiyet
- Cebrâîl ve kul kıssası — Mânevî rivâyetler geleneği
Sonuç
Bu sohbet, Hz. Peygamber’in korkaklık, cimrilik, bunaklık, dünya fitnesi ve kabir azâbından Allah’a sığınma duâsını merkeze alarak insanın mânevî hastalıklarını ve kurtuluş yolunu anlatmaktadır. Korku cimriliği, cimrilik mânevî bunaklığı, bunaklık dünya fitnesini doğurur. Bu zinciri kıran tek güç Allah korkusu, edep ve rızâ makâmıdır. Cebrâîl kıssasında görüldüğü gibi, Allah’ın hükmüne râzı olan kul en yüksek mertebeye ulaşır.
Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi
İlgili Sözlük Terimleri: Makâm, Hakîkat, Zikir, Kalb, Rızâ, Hamd, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı