Cenâbı Hak celle celâlühû Bakara sûresinin 85. âyeti kerîmesinde «Yoksa siz kitâbın bir kısmına îmân edip bir kısmını inkâr mı ediyorsunuz?» buyurmuştur. Bu âyeti kerîme dîni bütününde yaşamayan, sadece bir kısmını seçip alanların hâlini kınar. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette modern devirde Müslümânların âyeti kerîmeleri değil, dayatılmış bir dîni yaşadıklarını, gerçek dîn ile dayatılmış dîn arasındaki farkı, ve mü'minin nasıl asıl Kur'ân ve sünnet dînine dönmesi gerektiğini îzâh etmektedir. Dayatılmış dîn, çeşitli sosyal, kültürel, ve siyasî sebeplerle Kur'ân ve sünnetten farklılaşmış bir dîn anlayışıdır. Bu anlayışta âyeti kerîmeler ya gizlenir, ya çarpıtılır, ya da bağlamından kopartılır; ve mü'min gerçek dînden mahrûm kalır. Asıl dînî bilgi sadece Kur'ân ve sünnete dönmekle elde edilebilir.

Dayatılmış Dînin Özellikleri

Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Dayatılmış dînin birinci özelliği âyeti kerîmelerle değil kültürel uygulamalarla yaşanmasıdır. Mü'min sadece ‘atalarımızdan böyle gördük’ diyerek bâzı uygulamaları sürdürür; lâkin Kur'ân ve sünnetten asıl bilgiyi öğrenmek için hiçbir gayret göstermez» demektedir. Bu dîn anlayışı çok yüzeyseldir; mü'min bayramlarda namâz kılar, ramazanda oruç tutar, hayâtının önemli anlarında dînî adetleri uygular; lâkin günlük hayâtının her ânında dîni yaşamaz. Bu, dînî tüketim kültürüdür; dîn bir kıyâfet gibi gerektiğinde giyilir, gerekmediğinde çıkartılır. Lâkin gerçek dîn böyle değildir; gerçek dîn hayâtın bütününü kapsar, ve mü'minin her ânını şekillendirir. Dayatılmış dîn ile gerçek dîn arasındaki bu fark çok mühimdir; ve mü'min bu farkı bilmeli, ve gerçek dîne dönmeye gayret etmelidir.

Âyeti Kerîmelerin Hayâtta Yeri

Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Mü'minin hayâtında âyeti kerîmelerin merkezî bir yer alması gerekir. Bütün hayât kararları âyeti kerîmelere göre verilmelidir; ne yiyeceği, ne giyeceği, nasıl evleneceği, nasıl çocuk yetiştireceği, nasıl çalışacağı, nasıl ölüp âhirete gideceği. Lâkin günümüzde mü'minler bu kararları âyeti kerîmelere göre vermez; toplumun, modanın, ve medyânın yönlendirmelerine göre verirler» demektedir. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Eğer bir konuda anlaşmazlığa düşerseniz, onu Allâh'a ve Resûlü'ne arz edin; eğer Allâh'a ve âhiret gününe inanıyorsanız» (Nisâ 4/59) buyurmuştur. Bu âyeti kerîme bütün anlaşmazlıkların Cenâbı Hak ve Resûlü'nün hükümlerine arz edilmesi gerektiğini gösterir. Bu, dînin günlük hayâtın her alanını kapsadığını gösterir. Mü'min eğer bir mes'elede karar veremiyorsa, çözümü Kur'ân ve sünnette aramalıdır; başka kaynaklarda değil.

Kültürel Dînî Uygulama

Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette kültürel dînî uygulamanın tehlikesine değinir. «Kültürel dîn, atalarımızdan gördüğümüz uygulamaların aynen sürdürülmesidir. Bu uygulamaların bâzıları sünnete uygundur; bâzıları ise sünnete aykırıdır. Sünnete uygun olanlar değerlidir; lâkin sünnete aykırı olanlar bid'attir, ve mü'minin bunlardan kaçınması gerekir.» Bu sebeple mü'min sadece «atalarımız böyle yapardı» diyerek bir uygulamayı sürdüremez; o uygulamanın Kur'ân ve sünnete uygun olup olmadığını araştırmalıdır. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Onlara ‘Allâh'ın indirdiğine uyun’ denildiğinde, ‘Hayır; biz atalarımızı üzerinde bulduğumuz şeylere uyarız’ derler. Atalarının bir şey anlamayacak ve doğru yola erişemeyecek hâlde olmasına rağmen mi?» (Bakara 2/170) buyurmuştur. Bu âyeti kerîme atalarımızdan görmek, bir uygulamayı meşrû kılmaz; o uygulamanın Cenâbı Hak'ın indirdiği ile uyumlu olması gerekir.

Bilgi Eksikliği

Modern Müslümânların önemli bir problemi dînî bilgi eksikliğidir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Mü'min bilgi olmadan dîni yaşayamaz. Cenâbı Hak âyeti kerîmede ‘De ki: hiç bilenler ile bilmeyenler bir olur mu?’ (Zümer 39/9) buyurmuştur. Bu âyeti kerîme bilginin değerini gösterir. Lâkin günümüzde mü'minlerin çoğu bilgisizdir; Kur'ân okumaz, hadîs öğrenmez, fıkıh bilmez, siyer dinlememiştir. Bu bilgisizlik onları dayatılmış dîne hapseder» demektedir. Bilgi eksikliği iki problemi doğurur. Birinci, mü'min ne yapacağını bilmez; doğru ile yanlışı ayıramaz. İkinci, mü'min başkalarının yönlendirmelerine açık hâle gelir; bilen biri ona «dînen şöyle yapmak gerekir» dediğinde, doğruluğunu sınayamaz, sadece kabûl eder. Bu sebeple mü'min dînî bilgi edinmekle mükelleftir; en azından farz olan bilgileri öğrenmesi gerekir.

Asıl Dîne Dönüş

Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette mü'mini asıl dîne dönmeye çağırır. «Mü'min Kur'ân ve sünnete dönmelidir. Bu dönüş günlük bir Kur'ân okuma alışkanlığı, hadîs öğrenme gayreti, ve sünnete uygun bir hayât tarzı ile başlar. Bu üç gayretin bir araya gelmesi mü'mini dayatılmış dînden uzaklaştırır, ve gerçek dîne yaklaştırır.» Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Bu Kur'ân her ne meseleyi tafsîl etmiştir; bir hidâyet ve rahmet kitabıdır mü'minler için» (Yûsuf 12/111) buyurmuştur. Bu âyeti kerîme Kur'ân'ın hayâtın her mes'elesini açıklayan bir hidâyet kitabı olduğunu gösterir. Mü'min bu hidâyetten istifâde etmek için Kur'ân okumalı, üzerinde tefekkür etmeli, ve hayâtına uygulamaya çalışmalıdır. Bu süreç hızlı bir süreç değildir; yıllar süren bir gayret gerektirir. Lâkin sonunda mü'min asıl dîne kavuşur, ve hayâtının her ânını Kur'ân ve sünnete göre düzenler.

Halvetiyye Yolunun Kur'ân Mîrâsı

Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolu Kur'ân ve sünnete sıkıca bağlıdır. Mustafa Özbağ Efendi Şerhi Virdi Settâr'ında, «Bu yolda dervîş Kur'ân ile yaşar. Sabahları Kur'ân okur; gece Kur'ân tilâvet eder; her zikrini Kur'ân âyetleri ile bezer. Bu, dervîşin manevî hayâtını Kur'ân merkezli kılar; ve dayatılmış dînden uzaklaştırır» demektedir. Halvetiyye yolunun yedi esmâsı bile Kur'ân kaynaklıdır; her esmâ Kur'ân'ın bir âyetinde Cenâbı Hak'a izâfe edilmiştir. Bu, yolun Kur'ân ile ne kadar bütünleşmiş olduğunu gösterir. Pîr Şâbânı Velî hazretleri bütün hayâtını Kur'ân ile geçirmiş, ve dervîşlerini de Kur'ân ile yaşamaya teşvîk etmiştir. Mustafa Özbağ Efendi de aynı yolu sürdürmüştür. Mustafâ Özbağ efendi de sohbetlerinde, «Sen Kur'ân ile yaşa; her gün Kur'ân oku, her zikrinde Kur'ân âyetleri kullan, ve Kur'ân'ı hayâtının kılavuzu yap. Bu, dayatılmış dînden uzaklaşmanın ve gerçek dîne kavuşmanın yoludur» diye nasîhat eder. Bu öğreti Halvetiyye yolunun Kur'ân mîrâsıdır.

• Kur'ânı Kerîm: Bakara 2/85, 170; Nisâ 4/59; Zümer 39/9; Yûsuf 12/111; Mâide 5/3.
• Sahîhi Buhârî, Kitâbü'l-İlim.
• Sahîhi Müslim, Kitâbü'l-İlim.
• Süneni Tirmizî, Kitâbü'l-İlim.
• İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn, Cilt 1, Kitâbü'l-İlim.
• İmâm Gazzâlî, el-Münkızü mine'd-Dalâl.
• İmâm Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb.
• İmâm Kurtubî, el-Câmi'u li-Ahkâmi'l-Kur'ân.
• İbn Kesîr, Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm.
• İmâm Taberî, Câmi'u'l-Beyân.
• İbn Kayyim el-Cevziyye, Medâricü's-Sâlikîn.
• İbn Kayyim el-Cevziyye, İ'lâmü'l-Muvakkı'în.
• İmâm Şâtıbî, el-Muvâfakât.
• İmâm Şâtıbî, el-İ'tisâm.
• Mustafa Özbağ Efendi, Şerhi Virdi Settâr.
• Pîr Şâbânı Velî, Sohbet Mecmûası.
• Aziz Mahmûd Hüdâyî, Câmi'u'l-Fadâ'il.
• Niyâzî-i Mısrî, Dîvânı İlâhiyât.
• Hüseyin Vassâf, Sefînei Evliyâ.
• Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Deccâlî Sistem ve Mü'min Sohbetleri.

Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet dayatılmış dînin özelliklerini, âyeti kerîmelerin hayâttaki yerini, kültürel dînî uygulamayı, bilgi eksikliğini, asıl dîne dönüşü, ve Halvetiyye yolunun Kur'ân mîrâsını tafsîl etmektedir.

Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Deccâlî Sistem ve Mü'min Sohbetleri