Resûli Ekrem efendimiz hadîsi şerîfte «Cenâbı Hak senin günâhlarını örttüyse, sen de o örtünün altında kal» mânâsındaki bir rivâyetle Cenâbı Hak'ın settârlık vasfını mü'mîne hatırlatmıştır. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette Cenâbı Hak'ın Settâr isminin mâhiyetini, günâhların kamuya açılmamasının manevî hikmetini, gizli tövbenin tezâhürlerini, ve günâhları ifşâ etmenin hükmünü îzâh etmektedir. Cenâbı Hak Settâr'dır; yâni kullarının günâhlarını gizleyen, ortaya çıkarmayan bir Rab'dır. Bu, onun rahmetinin bir tezâhürüdür. Lâkin kişi kendi günâhını ifşâ ederse, Cenâbı Hak'ın bu lutfunu küçümsemiş olur. Bu sebeple sünnete uygun olan, kişinin Cenâbı Hak'ın bu örtüsü altında kalması, ve gizlice tövbe ederek bu örtünün gerçek bir lutuf olduğunu idrâk etmesidir.

Settâr İsminin Mâhiyeti

Settâr, lugatte «çok örten, çok gizleyen» demektir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Cenâbı Hak'ın Settâr ismi, kulun günâhlarını insânlardan gizlemesi vasfını ifâde eder. Bu çok büyük bir lutuftur; çünki insân günâh işler, ve eğer Cenâbı Hak günâhı ifşâ etseydi, hiçbir kul başını kaldıramayacak hâlde olurdu. Lâkin Cenâbı Hak günâhları gizler, ve kuluna fırsat verir; tövbe etsin, dönsün, ve mağfirete kavuşsun» demektedir. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Onu sözünden döndürmek için ona kim bir kötülük dilerse, onu cezâlandırır; ve kim de Cenâbı Hak'a tövbe ederse, Cenâbı Hak onun günâhlarını siler ve mağfiret eder» (Furkân 25/68-70) buyurmuştur. Bu âyeti kerîme Cenâbı Hak'ın mağfiretini ifâde eder; ve mağfiretin bir parçası da günâhın gizlenmesidir.

Günâhları Gizlemenin Hikmeti

Cenâbı Hak günâhları gizler; lâkin niçin? Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Günâhların gizlenmesinin birinci hikmeti, kulun mahcûb olmamasıdır. İnsân günâh işler, lâkin eğer bu günâh ifşâ olsa, kişi insân yüzü göremez; mahcûbiyetten ölür. Cenâbı Hak bu mahcûbiyetten kulunu korur; günâhı gizler, ve kuluna fırsat verir» demektedir. İkinci hikmet, kulun tövbeye yönelmesidir. Eğer günâh ifşâ olsa, kul artık tövbe edemez; çünki herkes biliyor, ve hiçbir tövbe bu durumu telâfî edemez. Lâkin günâh gizli kaldığında, kul kendi içinde tövbe edebilir, ve manevî olarak temizlenebilir. Üçüncü hikmet, toplumun zarar görmemesidir. Bir kişinin günâhı ifşâ olduğunda, başka kişiler de bu günâhı bahane ederek aynı günâhı işlemeye yönelebilirler. Lâkin günâh gizli olduğunda, toplum bu zincirleme etkiden korunur. Bu üç hikmet bir araya geldiğinde, Cenâbı Hak'ın settâriyet vasfının ne kadar büyük bir lutuf olduğu anlaşılır.

Örtünün Altında Kalmak

Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette önemli bir nasîhat verir. «Cenâbı Hak senin günâhlarını örttüyse, sen de o örtünün altında kal. Yâni kendi günâhlarını insânlara anlatma, ifşâ etme, övünme. Cenâbı Hak senin günâhlarını gizledi; sen de o gizliliğe saygı göster, ve örtünün altında kalarak gizlice tövbe et» demektedir. Resûli Ekrem efendimiz hadîsi şerîfte «Ümmetimden mağfiret edilmiş olanlar mücâhirler hâriç hepsidir. Mücâhirler şunlardır: kişi gece bir günâh işler, sabaha kadar Cenâbı Hak onu gizler; sabah olunca kalkar ‘Ey filân, ben gece şu günâhı işledim’ der. Cenâbı Hak gece onun günâhını gizlemişti, lâkin o sabah kendi gizliliğini açar» (Buhârî, Edeb) buyurmuştur. Bu hadîsi şerîf günâhı ifşâ etmenin günâhın kendisinden bile daha büyük bir günâh olduğunu gösterir; çünki bu, Cenâbı Hak'ın settârlığını küçümsemektir.

Gizli Tövbe

Tövbe sünnete göre gizli yapılır. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Tövbe Cenâbı Hak ile kul arasında bir mes'eledir. Kul kendi içinde tövbe eder, kalbinde pişmân olur, ve dilinde Cenâbı Hak'a yönelir. Bu süreç başka kimseye bildirilmez; çünki tövbe ifşâ edilince ihlâs zedelenir, ve kul başkalarının teveccühünü kazanmak için tövbe eder gibi görünür» demektedir. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Eğer sadakaları açıkça verirseniz iyidir; lâkin onları gizleyip de fakîrlere verirseniz, bu sizin için daha hayırlıdır» (Bakara 2/271) buyurmuştur. Bu âyeti kerîme sadakanın gizli verilmesinin daha hayırlı olduğunu gösterir. Aynı prensip tövbe için de geçerlidir; gizli yapılan tövbe ihlâsa daha yakındır. Lâkin bu kuralın bir istisnâsı vardır: kul hakkı varsa, telâfî için ifşâ gerekir. Yâni bir kişiye zarar vermişse, ondan helâllik istemek için o kişiye söylemelidir; lâkin diğer insânlara bunu yaymamalıdır.

Günâh İfşâsının Hükmü

Günâhları ifşâ etmek İslâm'da haram veya çok mekrûhtur. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Bir kişinin kendi günâhını başkalarına anlatması, övünmesi, sosyal medyâda paylaşması haramdır. Çünki bu, Cenâbı Hak'ın settârlık vasfını küçümsemektir, ve ihlâsa aykırıdır. Üstelik diğer kişiler de bu günâhı bahane edebilir, ve bu zincirleme etki ile günâh yaygınlaşır» demektedir. Modern devirde sosyal medyâ ile bu günâh yaygınlaştı; insânlar kendi günâhlarını paylaşıyor, hattâ «cesâret» gibi sunuyorlar. Bu çok yanlış bir tavırdır; ve sünnete tâmamen aykırıdır. Mü'mîn kendi günâhlarını gizli tutmalı, gizli tövbe etmeli, ve Cenâbı Hak'ın settârlık vasfının kıymetini bilmelidir. Eğer başkasının günâhını biliyorsa, onu da ifşâ etmemelidir; çünki o da Cenâbı Hak'ın gizlediği bir günâhtır, ve insânın o gizliliği bozma yetkisi yoktur.

Halvetiyye Yolunun Settâriyet Mîrâsı

Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolu Cenâbı Hak'ın settâriyet vasfına büyük saygı gösterir. Mustafa Özbağ Efendi Şerhi Virdi Settâr'ında, «Bu yol bir ‘Settâr' yoludur. Pîr Şâbânı Velî hazretlerinin yazdığı virdin ismi ‘Virdi Settâr'dır; çünki bu virdde Cenâbı Hak'ın settârlık vasfına dayanan duâlar bulunur. Bu yol dervîşine, hem kendi günâhlarını gizli tutmayı, hem başkalarının günâhlarını gizlemeyi öğretir» demektedir. Halvetiyye dervîşi başkasının günâhını gördüğünde «Yâ Settâr, ondan ve benden bu günâhları gizle» diye duâ eder. Bu duâ, hem kendisinin hem başkasının manevî sıhhatini korur. Pîr Şâbânı Velî hazretleri kendi devirinde dervîşlerini settâriyet üzere terbiye etmiş; onlar da kendi günâhlarını gizli tutmuş, ve başkalarının günâhlarını yaymamışlardır. Mustafa Özbağ Efendi de aynı yolu sürdürmüştür. Mustafâ Özbağ efendi de sohbetlerinde, «Sen kendi günâhlarını gizle, başkalarının günâhlarını da gizle. Cenâbı Hak Settâr'dır; sen de Settâr'ın ahlâkını taşı. Bu, manevî olgunluğun bir alâmetidir; ve bu olgunluğa kavuşan dervîş, Cenâbı Hak'ın muhabbetine de kavuşur» diye nasîhat eder.

• Kur'ânı Kerîm: Furkân 25/68-70; Bakara 2/271; Nûr 24/19, 30; Hucurât 49/12; A'râf 7/26.
• Sahîhi Buhârî, Kitâbü'l-Edeb, mücâhir hadîsi.
• Sahîhi Müslim, Kitâbü'z-Zühd.
• Süneni Ebû Dâvûd, Kitâbü'l-Edeb.
• İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn, Cilt 3, sıdk ve gizlilik bahsi.
• İmâm Gazzâlî, el-Maksadü'l-Esnâ.
• İmâm Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb.
• İmâm Kurtubî, el-Câmi'u li-Ahkâmi'l-Kur'ân.
• İbn Kesîr, Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm.
• İbn Kayyim el-Cevziyye, Medâricü's-Sâlikîn.
• İmâm Nevevî, Riyâzu's-Sâlihîn, ihlâs bahsi.
• İmâm Nevevî, el-Ezkâr.
• İmâm Beyhakî, el-Esmâ ve's-Sıfât.
• Mustafa Özbağ Efendi, Şerhi Virdi Settâr.
• Pîr Şâbânı Velî, Virdi Settâr.
• İmâm Kuşeyrî, Risâle.
• Aziz Mahmûd Hüdâyî, Câmi'u'l-Fadâ'il.
• Niyâzî-i Mısrî, Dîvânı İlâhiyât.
• Hüseyin Vassâf, Sefînei Evliyâ.
• Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Tövbe Sohbetleri.

Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet Settâr isminin mâhiyetini, günâhları gizlemenin hikmetini, örtünün altında kalmanın önemini, gizli tövbeyi, günâh ifşâsının hükmünü, ve Halvetiyye yolunun settâriyet mîrâsını tafsîl etmektedir.

Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Tövbe Sohbetleri