Dergah Sohbetleri Serisi

173. Dergah Sohbeti — Nemmamlık (Kovuculuk), İstikamet ve Nefisle Mücadele


Nefisle Mücadele ve Tevazu

Nefisle mücadele etmek çok basittir: haramlardan uzak durmaktır. Dilini haramdan koru, gözünü haramdan koru, elini haramdan koru, ayağını haramdan koru, kalbini haramdan koru. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem kolaylaştırınız buyurmuştur. Sünnet’te git kendini bir mağaraya kapat, dağda yaşa diye bir terbiye sistemi yoktur. Haramlar bellidir, haramlardan uzak tutmaya çalışmıştır ashabını.

Hadis-i şerifte buyurulmuştur: ‘Her padişahın bir koruluğu vardır. Allah’ın da koruluğu haramlardır.’ Tevazu ise karşındaki herkesi kendinden hayırlı görmektir. Yanındaki kardeşini, abini, anneni, babanı, çocukları senden hayırlı gör. Bu kadar basittir tevazu.


İstikamet: Kur’an ve Sünnet

İstikamet nedir diye sorulduğunda cevap birdir: Kur’an ve sünnettir. Başka bir istikamet aramayın. Bizim dergahımızın istikameti, toplumumuzun istikameti Kur’an ve sünnettir. Kur’an, sünnet, imamların ictihadı; bu kadar. Üstadın sırt dayışı bunlara uygunsa uyulur, uygun değilse uyulmaz. İstikamet budur.

Kalbin istikameti bir kimsenin ilmine, Allah’ı sevmesine, Allah’tan korkmasına, Allah’a vuslat arzusuna bağlıdır. Bir kimse Allah’ı seviyorsa kalbinin istikameti o yöne doğrudur. Bir kimse Allah’ı sevmiyorsa kalben, onun kalbinde istikamet yoktur.


Kadınların Tesettürü ve Pantolon Meselesi

Kadınların mantolarının, çarşaflarının, dış giysilerinin altında pantolon giymelerinde bir sakınca yoktur. Bilhassa çarşıya çıkarken, seyahate çıkarken, yola çıkarken tesettür açısından daha uygundur. Trafik kazası, düşme, bayılma gibi durumlarda pantolon tesettürü daha iyi korur.

Kadın erkeğe benzemek isterse lanet olsun ona, erkek de kadına benzemek isterse lanet olsun ona. Ama erkek evde salata yapmakla kadına benzemez. Mesele niyettir; kadınlar pantolon giyerken ‘erkek gibi oldum’ demesinler.


Evde Bulundurulması Gereken Kitaplar

Evlerinizde o kadar lüks eşyalar vardır ki; ama bir tane düzgün hadis kitabınız yoktur. Gider milyarlık koltuk takımı alırsınız ama evinize bir Buhari almaktan kaçınırsınız. Fıkıh kitabı olarak: Ahmet Fikri Yavuz’un veya Ömer Nasuhi Bilmen’in ilmihali, Kuduri (tek cilt), İbn Abidin (iki cilt), el-Hidaye (dört cilt), Fetava-yı Hindiye. Hadis kitabı olarak: Nevevi’nin eserleri (üç cilt), daha üstünü Tergib (yedi cilt), Buhari. Aslında Buhari yerine Tergib alın; Buhari’de bazı hadisler birkaç kez yazılmıştır, Tergib ise beş-altı hadis kitabından derlemedir.


Nemmamlık (Kovuculuk): Büyük Günahlardan Birisi

Ayetle Sabit Haram

Nemmamlık yani dil ile söz dolaştırmak, bütün ehli sünnet ve cemaat ulemasının ittifakıyla kebair günahlardan sayılmıştır. Çünkü nemmamlık ayetle nehyedilmiş, ayetle kötülenmiş, ayetle haram kılınmıştır.

Allahu Teala buyuruyor: ‘Dil ile iğneleyen, kovuculuk eden, bütün bunların dışında bir de soysuzlukla damgalanmış’ (Kalem Suresi, 11-13). Yine buyurmuştur: ‘Dil ile çekiştirip yüzünden de alay eden kimsenin vay haline’ (Hümeze Suresi, 1). Bazılarına göre hümeze nemmamdır, söz gezdirendir.

Nemmamlığın Topluma Zararı

Birisi size bir söz getiriyorsa, sizin de lafınızı o başkasına götürecektir; hatta söylemediğinizi bile söyledi diyecektir. Bir sözü alıp öbür tarafa nakleder: ‘Senin hakkında falanca böyle böyle dedi’ diye. Bu ümmetin büyük bir yarasıdır.

Evler yıkılıyor, karı kocalar ayrılıyor, sülaleler birbirine giriyor, anneler çocuklarından ayrılıyor. Sebebi: söz gezdirmek. Hadis-i şerifte buyurulmuştur: ‘Nemam (söz gezdiren) cennete giremez.’ Nemam ile katat arasındaki fark: nemam beraber bulunduğu topluluğu dinler sonra gider haber verir; katat ise gizlice dinleyip öğrenir ve gider haber verir.

Köle Hikayesi: Nemmamlığın Akıbeti

Geçmiş ümmetlerden bir kıssa: Bir çiftlik sahibi ucuza nemam bir köle satın almış. Nemam, kadına ‘kocan seni aldatacak’ demiş, sakalından ustura ile kıl kesmesini istemiş. Aynı gün kocaya da ‘karın seni öldürecek’ demiş. Kadın kocasının sakalından kıl keseceği sırada koca uyanık yakalamış, karısını öldürmüş. Nemam kadının akrabalarına koşmuş, onlar da kocayı öldürmüşler. Sonunda iki kabile birbirine girmiş, ikisi de yerle bir olmuş. Ayet-i Kerime’de buyurulmuştur: ‘Size birisi bir haber getirirse onu araştırın.’


İlmi Eleştiri ile Gıybet Arasındaki Fark

Ölçü konuşulur; ölçü Kur’an ve sünnettir. Bir hareket, bir davranış, bir düşünce Kur’an ve sünnet dairesinde değilse eleştirilecektir; oradan ilim çıkacaktır. Şahıs konuşulmadan ölçü konuşulursa bu ilimdir. Buna kim itiraz ederse ilme itiraz etmiş olur.

İlmi eleştiriler olmasaydı mezhep farklılıkları olmazdı. İmam-ı Azam diş dolgusu caiz değildir dediğinde kendi talebesi İmam Muhammed ve İmam Yusuf caizdir demiştir. Bu onun dediğini yok saymak değildir, ayrı bir görüş koymaktır. Günaha girmeden, şahıs konuşmadan Kur’an ve sünnet ölçüsüyle eleştiri koymak ilimdir.


Ümmetin Ayağa Kalkması ve Büyük Hedefler

Bu ümmet kaza geçirmiş, devrilmiş, yıkılmış, vurulmuş. Gelen vurmuş, giden vurmuş. Biz bunu temizleyip, toparlayıp, ayağa kaldırıp yürüteceğiz. Birisi vuracak; biz onu da tamir edeceğiz, yürüyeceğiz.

Mahallelerde küçük şeylerle uğraşmayın. Hedefinizi büyük tutun. Eğer hedefinizi büyük tutamıyorsanız büyüyemezsiniz. Bu ümmet futbol fanatikleri kadar kendi dinine fanatik olamıyorsa nasıl ileri adımlar atacak? Boş durmak yok; Kur’an ve sünnetin yaşanması ve yaşatılması için tebliğe devam edeceğiz.


Kaynakça

  • Nefisle mücadele ve haramlardan uzak durmak: Sahih-i Buhari, Kitabü’l-İman, Hadis No: 52 — ‘Her padişahın bir koruluğu vardır; Allah’ın koruluğu haramlardır’; en-Nur 24/30-31 — Gözü haramdan korumak
  • Tevazu: Sahih-i Müslim, Kitabü’l-Birr, Hadis No: 2588 — ‘Kim Allah için tevazu gösterirse Allah onu yükseltir’; Sahih-i Müslim, Kitabü’l-İman, Hadis No: 91 — Kibrin zıddı olarak tevazu
  • İstikamet: Hud 11/112 — ‘Emrolunduğun gibi dosdoğru ol’; Sahih-i Müslim, Kitabü’l-İman, Hadis No: 38 — ‘Allah’a iman ettim de, sonra dosdoğru ol’
  • Kadının erkeğe benzemesi: Sahih-i Buhari, Kitabü’l-Libas, Hadis No: 5885 — ‘Resulullah erkeklere benzeyen kadınları ve kadınlara benzeyen erkekleri lanetlemiştir’
  • Nemmamlık (kovuculuk): el-Kalem 68/11-13 — ‘Çok yemin eden, aşağılık, alaycı, kovuculuk yapan, soysuzlukla damgalanmış’; el-Hümeze 104/1 — ‘Arkadan çekiştirip alay eden kimsenin vay haline’
  • Nemamın cennete girememesi: Sahih-i Buhari, Kitabü’l-Edeb, Hadis No: 6056; Sahih-i Müslim, Kitabü’l-İman, Hadis No: 105 — ‘Nemam (söz gezdiren) cennete giremez’
  • Nemam ile katat farkı: İmam Gazali, İhyau Ulumi’d-Din, Kitabü Afati’l-Lisan — Nemam açıkça dinleyip haber verir, katat gizlice dinleyip haber verir
  • Haberi araştırmak: el-Hucurat 49/6 — ‘Size bir fasık bir haber getirirse onu araştırın’; Tefsir-i İbn Kesir, el-Hucurat 49/6 tefsiri
  • İlmi eleştirinin meşruiyeti: Sahih-i Buhari, Kitabü’l-İtisam; İmam Şafii, er-Risale — İctihad kapısının açık olması ve ilmi tartışmanın gerekliliği
  • İctihad sevabı: Sahih-i Buhari, Kitabü’l-İtisam, Hadis No: 7352; Sahih-i Müslim, Kitabü’l-Akdiye, Hadis No: 1716 — ‘Hakim hükmederken isabet ederse iki sevap, hata ederse bir sevap alır’
  • Sürme (ismid) sünneti: Sünen-i Tirmizi, Kitabü’l-Libas, Hadis No: 1757; Sünen-i Ebu Davud, Kitabü’l-Libas, Hadis No: 4061 — ‘İsmid sürme kullanın; gözü kuvvetlendirir, kirpikleri uzatır’
  • Herkesin çobanlık sorumluluğu: Sahih-i Buhari, Kitabü’l-Ahkam, Hadis No: 7138; Sahih-i Müslim, Kitabü’l-İmare, Hadis No: 1829 — ‘Hepiniz çobansınız, hepiniz güttüklerinizden sorumlusunuz’