Giris
Bu Ramazan sohbetinde Mustafa Ozbag Efendi, orucun hakikatini, orucluyu sevgilisiyle bulusma aniyla ozdeslestirerek anlatmakta; Ramazanin her gecesini Kadir gecesi gibi yasama suurunu, dili ve namusu muhafaza etmenin onemini, fukara dostlugunu ve tayy-i mekan meselesini ele almaktadir.
Orucun Hakikati — Sevgililer Sevgilisi Icin Tutmak
Insanlar bir sofraya davet edildiklerinde bir kismi gozunu yemege diker, bir kismi davet edene bakar. Ehl-i tasavvuf, gozunu davet sahibine diker. Orucun faziletlerini dusunup orucu tutmak ucuz amelelerin isidir — gun sonunda yovmiyesine bakan isci gibi. Ehl-i tasavvuf ise orucu sevgililer sevgilisi icin tutar: “Senin icin tutuyoruz, senin elindeki icin degil, senin cennetin icin degil.”
Eger oruc tutan gozunu iftara diktiyse, gozunu corbaya, yemege, soguk suya dikmis demektir. Orucun saate baglanmasi, uykuya baglanmasi, yemege baglanmasi ehl-i tasavvufun isi degildir. “Eger onun icin tuttuysan sicagin olmasindan lezzet duy, susamanindan lezzet duy, acitimanindan lezzet duy, yorgunlugundan lezzet duy.”
Oruclunun Agiz Kokusu — Misk Gibi
Hadis-i serifte buyrulmustur: “Oruclunun agiz kokusu Allah katinda miskten daha guzeldir.” Oruclunun agiz kokusu iftar vakti yaklastikca agdalasir, agrilasir. Insanlar bu kokudan yuz cevirirler ama sevgililer sevgilisi bu kokuya musterektir.
Madem ki Allah oruclunun agiz kokusuna misk gibi muamele ediyorsa, sen nasil agzini baska seyle kokulandirirsin? Giybetle, dedikozuyla, iftirayla kirletme agzini. O koku tertemiz kalsin, misk gibi kalsin. Iftar vaktinde o sevgili cikagelir ve agzinda zikir olsun, dua olsun, cagri olsun.
Iftar — Sevgiliyle Bulusmanin Dugun Yemegi
Oruclunun iftar vaktinde duasi geri cevrilmez. Cunku iftar vakti oruclunun en agdali, en mubarek zamanidir. Askinin doruga ulastigi zamandir. Iftar, sevgiliyle bulusmanin dugun yemegidir; o kavusmanin, askin, muhabbetin doruk duzeyindeki yemegidir.
Kadinlar iftar vakitlerinde eslerini uzmeyecek, erkekler de eslerini uzmeyecek. Cocuklar, anneler, babalar iftar vaktini bayram gibi yasayacak. Neseyi, zevki, aski, muhabbeti doruk noktasina ulastiracaklar. Kavga, hirmeti, patiirti, tantana evlerden kaldirilacak.
Ramazanin Her Gecesi Kadir Gecesi Gibi
Ummet yirmi yedinci gecede ittifak etmistir ve ummetin ittifak ettigi sey dogrudur. Ancak bir dervise sadece yirmi yedinci geceyi gozune dikmek yakismaz. Her geceyi Kadir gecesi gibi gozune koymali, Ramazanin otuz gununun her birini ibadetle doldurmaliidir.
Ramazanin otuz gun olmasi ve Kadir gecesinin icinde gizlenmesi bundandir: Insanlar her geceyi ibadetile gecirsinler, Allahin sevgilileri o mubarek geceyi yakalassinlar. O gece Allah ile arasindaki perdeler kalksin, engeller erisin. Mumin, Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem Hazretlerinin ayak izlerini takip ederek mirac eylesin.
Dili ve Namusu Muhafaza Etmek
Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri buyurmustur: “Kim Ramazan ayinda iki uzvunu muhafaza ederse cennet ona vacip olur.” Bu iki uzuv: dil ve iffettir. Cemaatlerin, tarikatlarin icerisinde gizli hastaliklar vardir. Insanlar dillerini muhafaza etmiyor; giybet, dedikodu, itiraz kol geziyor.
Ikinci husus ise evlenme kastiyla insanlarin namuslarini ayak altina almaktir. Bir kimse cemaati kullanarak, tarikati kullanarak boyle bir hainlik yapiyorsa, baskalarinin namusuna, serefine, haysiyetine goz dikiyorsa bu dervislikle, cemaatle, tarikatla bagdasmaz. Tovbe edecek, helallik dileyecek ya da gidip nikahlayacak.
Ramazan Eglence Ayi Degildir
Ramazanda muminler eglenmezler. Ramazanda eglence geceleri, dansozu, salsa, caz eglenceler yoktur. Muminin eglencesi Ramazan bayraminin birinci, ikinci, ucuncu gunudir. Otuz gun orucu, ibadetle, zikirle, dua ile gecirmistir; bayram sabahi o kimsenin eglencesi olacaktir.
Hz. Omer Efendimiz bayram sabahi davul calan bir kavme mudahale cekmis, Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri “Dur, onlar otuz Ramazan oruc tuttular, bugun eglemeleri onlarin hakkidir” buyurmustur. Belediyelerin Ramazan aylarinda eglence tertip etmeleri buyuk yanlisliklardan biridir.
Fukara Dostlugu ve Iftar Sofralari
Evlerinizi iftarlara acin ama fukara kardeslerinizi dusunun. Sofrasinda fukara oturmayan bir sofra firavun sofrasi gibidir. Etrafinda fukara dostu, arkadasi olmayan bir kimse kibirlenir, firavunlasir. Iftar sofralarina zengin-fakir ayirimi yapmadan herkesi alin; ama ozellikle fukarayi unutmayin.
Soframizda uc cesitten fazla bir sey olmasin: bir yemek, bir corba, bir salata. Bu dahi sunnetin ustundedir. Ramazan ayinda Muslumanlar kilo vermeli, kilo almamali. Ne yazik ki Ramazanda kilo alinmaktadir; bu orucun ruhuna aykiridir.
Tayy-i Mekan — Mekani Katlamak
Tayy-i mekan, bir kimsenin bir anda baska bir mekanda bulunmasidir. Bir vucutla olur, bir de ruhla olur. Ruhla olan: Bir kimse zikrullah halindeyken gozunu yumar, Beytullahta bulur kendini, tavaf eder. Bu once hal ile baslar, sonra vucutla olur.
Baslangici ruyadadir: Ruiyasinda seyhiyle gorusur, sahabelerle gorusur, gecmis buyuklerle gorusur. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretlerini ruyada goren gercekte gormis gibidir, cunku Onun suretine seytan giremez. Halde goren de gercekte gormis gibidir. Mursid-i Kamil olanlar hem ruhen hem ceseden tayy-i mekan ederler.
Sabir ve Dostluk Kapisi
Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri buyurmustur: “Dilinize sahip cikmis olsaydiniz, benim gorduklerimi gorur, duyduklarimi duyardiniz.” Kabir haline vakif olmanin yolu dile sahip cikmak, ustadi sevmek, Allahi sevmek, Resulu sevmek, kardesleri sevmektir.
Esin sana kilacak, susacaksin. Cocugun sana kilacak, susacaksin. Arkadasin, annen, baban sana kilacak, susacaksin. Hakkini yiyecekler, susacaksin. Bu zayiflik degil, korkakilik degil. Bu Allaha dost olma yoludur. “Sahibin vardir” diyeceksin. O zaman o dostluk kapisi acilacaktir.
Fikhi Meseleler
Doktorun verdigi burun spreyi orucu bozar mi? Bozmaz. Agzi suyla calkalamak orucu bozar mi? Bozmaz. Gusul abdesti (dus) almak orucu bozar mi? Bozmaz. Bir kimsenin gunluk islevi olan dus almak, el yuz yikamak oruca zarar vermez.
Kaynakca
Hadis-i Serifler
- Oruclunun agiz kokusu hadisi: “Oruclunun agiz kokusu Allah katinda miskten daha guzeldir.” — Buhari, Savm, 9; Muslim, Siyam, 163
- Ramazan orucu ve magfiret hadisi: “Kim iman ederek ve karsiligini Allahtan bekleyerek Ramazan orucunu tutarsa gecmis gunahlari bagislanir.” — Buhari, Savm, 6; Muslim, Musafirin, 175
- Iki uzvu muhafaza hadisi: “Kim Ramazanda iki uzvunu muhafaza ederse cennet ona vacip olur.” — Buhari, Savm, 2; Ahmed bin Hanbel, Musned, IV/114
- Bayram eglencesi hadisi: Hz. Omer bayram gunu davul calanlara mudahale etmis, Resulullah “Birak onlari, eglemeleri haklaridir” buyurmustur. — Buhari, Ideyn, 2; Muslim, Ideyn, 16
- Oruclunun duasi hadisi: “Uc kisinin duasi geri cevrilmez: Oruclunun iftar vaktindeki duasi…” — Tirmizi, Daavat, 129; Ibn Mace, Siyam, 48
- Dilinize sahip cikin hadisi: “Dilinize sahip cikmis olsaydiniz gorduklerimi gorur, duyduklarimi duyardiniz.” — Ahmed bin Hanbel, Musned; Taberani, el-Mucemu’l-Kebir
- Belanin en agiri hadisi: “Insanlarin en siddetli imtihana cekilenleri peygamberlerdir…” — Tirmizi, Zuhd, 56; Ibn Mace, Fiten, 23
Ayet-i Kerimeler
- Orucu emreden ayet: Bakara Suresi, 2/183 — “Ey iman edenler! Sizden oncekilere farz kilindigi gibi oruc size de farz kilinmistir.”
- Muttakilerin sifatlari: Tevbe Suresi, 9/112 — “Onlar tovbe edenler, ibadet edenler, hamd edenler, oruc tutanlardir.”
- Hacdan sonra zikir: Bakara Suresi, 2/200 — “…Atalarinizi andiginiz gibi, hatta daha coskulu bir sekilde Allahi anin.”
- Kadir gecesi: Kadr Suresi, 97/1-3 — “Biz onu Kadir gecesinde indirdik. Kadir gecesi bin aydan hayirlidir.”
Tasavvufi Kaynaklar
- Tayy-i mekan: Imam Kuseyri, er-Risale, Keramet Babi; Hucviri, Kesfu’l-Mahcub
- Orucun batini boyutu: Imam Gazali, Ihyau Ulumi’d-Din, I. Cilt, Kitabu Esrari’s-Savm
- Peygamberi ruyada gormek: “Beni ruyada goren gercekte gormis gibidir, cunku seytan benim suretime giremez.” — Buhari, Tabir, 10; Muslim, Ruya, 11
Fikhi Kaynaklar
- Burun spreyi ve oruc: Hanefi mezhebine gore burun spreyi orucu bozmaz — Ibn Abidin, Reddu’l-Muhtar, II/395
- Gusul ve oruc: Oruclu iken gusul abdesti almak orucu bozmaz — Merginani, el-Hidaye, I/120
- Kadir gecesinin yirmi yedinci gece olmasi: Ummetin ittifaki — Ibn Hacer, Fethu’l-Bari, IV/262
Sonuc
Bu Ramazan sohbetinde orucun faziletlerden once sevgi ve ask icin tutulmasi gerektigi, iftar vaktinin sevgiliyle bulusma ani oldugu, Ramazanin her gecesinin Kadir gecesi suuuruyla yasanmasi gerektigi vurgulanmistir. Dil ve namus muhafazasinin oruucun temeli oldugu, fukara dostlugunun onemi, Ramazanin eglence ayi olmadigi ve tayy-i mekan meselesinin hakikati aciklanmistir.